Οι Βρετανοί θα θυμούνται για πολλά χρόνια το πρωινό της περασμένης Πέμπτης. Ο Κιρ Στάρμερ, βαλλόμενος έτσι κι αλλιώς πανταχόθεν, εξηγούσε στο τηλεοπτικό πρωινό μαγκαζίνο του BBC ότι κανείς, περιλαμβανομένου του πρώην πρίγκιπα Αντριου, δεν μπορεί να είναι υπεράνω του νόμου. Λίγες στιγμές αργότερα, ενώ η Βρετανία έμπαινε στα λεωφορεία και στο μετρό, αστυνομικοί σε οχήματα χωρίς διακριτικά έφταναν στο Σάντρινγκχαμ, στο σπίτι όπου ο Αντριου μένει αφότου εγκατέλειψε τη βασιλική κατοικία του στο Ουίνδσορ. Αμέσως μετά, στα κινητά των Βρετανών ο εθνικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας πρόλαβε τα νέα πρώτος: Ο Αντριου Μάουντμπατεν Ουίνδσορ συνελήφθη ως ύποπτος για παράβαση καθήκοντος. Η καταγγελία είναι ότι προωθουσε εμπιστευτικά κυβερνητικά έγγραφα στον Τζέφρι Επσταϊν.
Παραμένει στη σειρά
Για να καταλάβει κανείς τον συμβολισμό της στιγμής, οι αστυνομικοί δεν συνέλαβαν απλώς έναν έκπτωτο πρώην πρίγκιπα, τον οποίο έτσι κι αλλιώς η κοινή γνώμη δεν έχει σε καμία υπόληψη, αλλά έναν άνθρωπο που παραμένει εν δυνάμει διάδοχος του βρετανικού θρόνου. Παρά την εκδίωξή του από τη βασιλική κατοικία του και τις πομπώδεις αφαιρέσεις τίτλων (πρίγκιπας, δούκας του Γιορκ, κόμης του Ινβερνές, βαρώνος του Κίλεϊλι και πάει λέγοντας), ο Αντριου παραμένει ο όγδοος στη σειρά διάδοχος του θρόνου.
Οι άνθρωποι ρωτούσαν ο ένας τον άλλον «αν έμαθες τα νέα για τον Αντριου», με το κλασικό σε αυτές τις περιπτώσεις ειρωνικό χαμόγελο αμηχανίας. Είναι ένα οξύμωρο συναίσθημα· τίποτε δεν μπορεί να είναι σημαντικότερο από κάτι που συμβαίνει μια φορά κάθε πεντακόσια χρόνια στην ιστορία, αλλά και τίποτε λιγότερο ανάξιο λόγου από το να ασχολείται κάποιος στα σοβαρά με τη βασιλική οικογένεια. Είναι αυτή η παράδοξη συνθήκη που εξασφάλισε στον Αντριου την ιδιότυπη ασυλία που κατέχει όλα αυτά τα χρόνια. Ενα πρόσωπο στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, αλλά χωρίς πραγματικό ρόλο στις ζωές των ανθρώπων.
Αυτή ακριβώς τη γραμμή κατήργησε, πιθανώς για πάντα, ο Πίτερ Μάντελσον, πρώην κορυφαίος υπουργός των Εργατικών, με τη δική του εμπλοκή στο σκάνδαλο του Επσταϊν. Και οι δύο σε στενή, διαρκή –σε βαθμό εμμονής– επαφή με τον Αμερικανό μεγιστάνα.
Αμφότεροι εμφανίζονται διά αλληλογραφίας να δίνουν απόρρητα εθνικά στοιχεία, ώστε να τον βοηθήσουν να πλουτίσει. Δεν μπορεί λοιπόν να ισχύουν δύο μέτρα και δύο σταθμά. Πράγματι, κανείς δεν είναι υπεράνω του νόμου, όπως είπε ο Στάρμερ.
Αξίωση λογοδοσίας
Το ρολόι για τον Αντριου είχε αρχίσει ήδη να χτυπάει αντίστροφα τις τελευταίες ημέρες. Mία ακριβώς εβδομάδα πριν από τη σύλληψή του, η Σάρα Οουεν, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής ισότητας, είχε αναρωτηθεί στη Βουλή αν έχει έρθει η ώρα «πέρα από τον Πίτερ Μάντελσον, να κληθεί και ο Αντριου να λογοδοτήσει τόσο ενώπιον της αστυνομίας όσο και ενώπιον του Κοινοβουλίου;». Δεν είναι τυχαίο ότι το μεγαλύτερο πολιτικό θύμα αυτής της υπόθεσης, ο Γκόρντον Μπράουν (πρωθυπουργός όταν ο Μάντελσον διοχέτευε τις πληροφορίες στον Επσταϊν) έχει πάρει πατριωτικά την υπόθεση και ουσιαστικά ενεργεί ως ερευνητικός δημοσιογράφος.
Η έρευνα του Μπράουν – Εγγραφο του Γκόρντον Μπράουν προς αστυνομικές αρχές αναφέρει ότι το αεροσκάφος του Επσταϊν πραγματοποίησε 90 πτήσεις προς ή από βρετανικά αεροδρόμια, διακινώντας γυναίκες από τη Ρωσία, τη Λιθουανία και τη Λετονία.
Ο πρώην πρωθυπουργός έχει αποστείλει ένα πεντασέλιδο έγγραφο σε αρκετές αστυνομικές δυνάμεις ανά τη βρετανική επικράτεια σχετικά με τα αρχεία πτήσεων στο Στάνστεντ και σε άλλα αεροδρόμια. Το έγγραφο αναφέρει ότι το ιδιωτικό αεροσκάφος του Επσταϊν πραγματοποίησε 90 πτήσεις προς ή από βρετανικά αεροδρόμια, διακινώντας γυναίκες από τη Ρωσία, τη Λιθουανία και τη Λετονία.
Ισως πιο ιστορική από τη σύλληψη ενός μέλους της βασιλικής οικογένειας είναι η πρωτοφανής απαίτηση του πολιτικού κόσμου προς το παλάτι να ανοίξει τα πρόσφατα αρχεία του. Γιατί η αστυνομία δεν θα ερευνήσει απλώς τον «ιδιώτη» Αντριου, αλλά τα έργα και τις ημέρες του ως εξέχοντος μέλους της βασιλικής οικογένειας. Γι’ αυτό και στη δήλωσή του ο βασιλιάς Κάρολος υποσχέθηκε στις Αρχές ότι «θα έχουν την πλήρη και αμέριστη συνεργασία μας» στις έρευνές τους.
Κάπου εδώ, λοιπόν, μπαίνει και επισήμως μία τελεία στον χαλαρό τρόπο, σε βαθμό ασυναρτησίας πολλές φορές, με τον οποίο αντιμετώπισε η υπόλοιπη βασιλική οικογένεια τον Αντριου: ως έναν άνθρωπο από τον οποίο θα μπορούσαν να απαλλαγούν διά του εξοστρακισμού, μια μαύρη σελίδα που θα γύριζαν για να πάνε παρακάτω. Αντιθέτως, φαίνεται σαν μια καινούργια, πρωτόγνωρη κρίση να έχει μόλις ξεκινήσει.
Στη συνείδηση της κοινής γνώμης το παλάτι εκ των πραγμάτων εμπλέκεται στην ιστορία. Δεν είναι μόνον ότι οι Βρετανοί βλέπουν πια τους αστυνομικούς να μπαινοβγαίνουν στο Royal Lodge, μια βασιλική κατοικία, εκεί όπου ο Αντριου έμενε μέχρι πριν από δύο εβδομάδες, για να μαζέψουν ενοχοποιητικά στοιχεία. Ούτε βέβαια ο πρώην πρίγκιπας υπήρξε ποτέ μόνος. Πήγαινε κουστωδία παντού, με υψηλόβαθμα στελέχη του παλατιού να τον συνοδεύουν στα ατελείωτα ταξίδια του, με αξιωματικούς προστασίας σε πτήσεις μπίζνες κλας και διαμονή σε πολυτελή ξενοδοχεία. Ο σεξισμός δεν υπήρξε απλώς το χούι ενός άτακτου μέλους της βασιλικής οικογένειας. Τον περιστοίχιζαν ανθρωποι με υψηλούς ρόλους, όπως ο βοηθός του Ντέιβιντ Στερν, που είχε επίσης αλληλογραφία με τον Επσταϊν και ο οποίος αναφερόταν στις γυναίκες-θύματα με βάρβαρους όρους.
Ο χειρισμός του Καρόλου – Η αστυνομία θα ερευνήσει τα έργα και τις ημέρες του Αντριου ως εξέχοντος μέλους της βασιλικής οικογένειας. Στη δήλωσή του, ο βασιλιάς Κάρολος υποσχέθηκε στις Αρχές ότι «θα έχουν την πλήρη και αμέριστη συνεργασία μας».
Κλονισμός
Κάθε μεγάλη κρίση στην οποία εμπλέκεται το παλάτι πάντα πυροδοτεί το ίδιο, μονότονο ερώτημα: Μήπως ήρθε το τέλος της μοναρχίας; Κανένα ερώτημα, όμως, δεν υπήρξε τόσο σοβαρό, όσο αυτό που θέτει ο Αντριου προς την οικογένειά του. Είναι πολύ μεγαλύτερο το διακύβευμα από το πώς και αν θα θρηνήσει το παλάτι την Νταϊάνα. Πηγαίνει πολύ πιο πέρα από τον χειρισμό του Καρόλου για ένα οικογενειακό ζήτημα, όπως η αποξένωση με τον γιο του Χάρι και τη σύζυγό του Μέγκαν.
Εδώ δεν κρίνεται απλώς ο τρόπος με τον οποίο ο Κάρολος θα χειριστεί μια κρίση. Εδώ, οκτώ διαφορετικές αστυνομικές αρχές στη Βρετανία διερευνούν καταγγελίες ότι ο αδελφός του χρησιμοποιούσε τα αεροδρόμια της χώρας για τράφικινγκ και διοχέτευε συστηματικά εθνικά μυστικά προς ιδίον όφελος. Οι δύο κατηγορίες για το σεξουαλικό και οικονομικό σκάνδαλο δεν είναι διακριτές, είναι δύσκολο να καταλάβεις για ποια υπόθεση ακριβώς εγκαλείται ο Αντριου κάθε φορά.
Οπως επίσης είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις τα όρια ανάμεσα στον πολιτικό κόσμο που εμπλέκεται στο σκάνδαλο και στο παλάτι. Είναι και αυτή μία ακόμη πρωτόγνωρη πολιτική συνθήκη. Για πρώτη φορά, ένα μέλος της βασιλικής οικογένειας μπαίνει στο ίδιο κάδρο με το πολιτικό κατεστημένο. Η ιερή γραμμή ανάμεσα στην τρέχουσα πολιτική ζωή και στο παλάτι έχει γίνει πια δυσδιάκριτη. Μέχρι τώρα τα βασιλικά σκάνδαλα ήταν αποκλειστικά βασιλικά. Είχαν μια σχεδόν παραμυθένια και αυτομάτως αθωωτική διάσταση: σαν οι βασιλείς να δρούσαν σε έναν ξεχωριστό σύμπαν, μακριά από τα εγκόσμια.
Ξαφνικά, ο Αντριου μέσα από τη βασιλική κατοικία του Ουίνδσορ εμφανίζεται να κάνει μπίζνες μαζί με τους πολιτικούς και από κοινού να εξαπατούν τον κόσμο για τον προσωπικό πλουτισμό τους. Μάντελσον και Αντριου είναι στα μάτια της κοινής γνώμης οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Μέχρι σήμερα, ο μονάρχης έπρεπε να υπερασπιστεί αποκλειστικά τη μοναρχία, τώρα ο Κάρολος θα πρέπει να αγωνιστεί για να διαχωρίσει τη θέση του όχι από τον αδελφό του, αλλά από την κρίση εμπιστοσύνης του κόσμου προς το πολιτικό κατεστημένο του Γουέστμινστερ. Είναι ένα σημείο στο οποίο δεν έχει βρεθεί ποτέ ξανά Βρετανός μονάρχης.
Τα ιστορικά προηγούμενα
Ενώ ο Αντριου έδινε τα αποτυπώματά του και έμπαινε στο κρατητήριο ως κοινός κρατούμενος, οι Βρετανοί άρχισαν να αναζητούν στα εθνικά τους κιτάπια πότε έλαβε χώρα η τελευταία σύλληψη μέλους της βασιλικής οικογένειας. Μήπως ήταν το 1554, όταν η μετέπειτα Ελισάβετ Α΄ συνελήφθη για την υποτιθέμενη εμπλοκή της σε μια αποτυχημένη εξέγερση; Μήπως με τον κατ’ οίκον περιορισμό του Καρόλου Α΄ το 1648; Ετσι κι αλλιώς, πρέπει να ανατρέξεις αιώνες πίσω, και αυτήν την ιστορική περίσταση συναισθάνονταν όλοι την Πέμπτη.
Οι δημοσκοπήσεις για το παλάτι
Αναλυτές εκτιμούν ότι η στήριξη της βρετανικής κοινής γνώμης προς τη μοναρχία δεν θα επηρεαστεί σημαντικά. Παλαιότερες δημοσκοπήσεις έχουν δείξει ότι το κοινό διαχωρίζει τη γνώμη του για ένα πρόσωπο από τον θεσμό. Ωστόσο, νέες σφυγμομετρήσεις καταγράφουν ήδη πιθανή επίδραση του σκανδάλου Επσταϊν: το ποσοστό όσων θεωρούν ότι η κατάργηση της μοναρχίας θα ήταν χειρότερη για τη χώρα έπεσε από 47% σε 37%. Η αποδοχή του βασιλιά Καρόλου μειώθηκε από 54% σε 46%.
