Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε ότι το Ιράν δεν έλαβε υπόψη τις βασικές απαιτήσεις της Ουάσιγκτον στις συνομιλίες που διεξήχθησαν χθες, Τρίτη, στη Γενεύη. Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν μετά τις διαπραγματεύσεις ότι συμφώνησαν να δώσουν στην Τεχεράνη δύο εβδομάδες για να κλείσει τα κενά μεταξύ των πλευρών.
Πριν από τις διαπραγματεύσεις, η Τεχεράνη είχε δηλώσει ότι ήταν πρόθυμη να κάνει συμβιβασμούς σχετικά με το όριο του πυρηνικού της προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς του εμπλουτισμένου ουρανίου της σε υπεράκτιες περιοχές, σύμφωνα με πηγές της Wall Street Journal.
Ομως, οι νέες προτάσεις που κατέθεσε, επιχειρώντας να αποτρέψει το ενδεχόμενο αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης, «δεν αγγίζουν τον πυρήνα των αμερικανικών απαιτήσεων» σύμφωνα με διπλωματικές πηγές από τις ΗΠΑ, το Ιράν και την ευρύτερη περιοχή, που επικαλείται η Wall Street Journal.
Η Τεχεράνη εξετάζει το ενδεχόμενο προσωρινής παύσης του εμπλουτισμού ουρανίου, μεταφοράς μέρους των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου στο εξωτερικό –ενδεχομένως στη Ρωσία– καθώς και τη σύναψη επιχειρηματικών συμφωνιών με τις ΗΠΑ, εφόσον αρθούν οι κυρώσεις.
Ωστόσο, οι προτάσεις αυτές δεν περιλαμβάνουν τη ρητή και οριστική διακοπή του εμπλουτισμού, κάτι που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει καταστήσει βασική προϋπόθεση για συμφωνία, ανέφερε η WSJ.
O Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος έχει αναπτύξει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις πλησίον των ιρανικών ακτών, επανέλαβε ότι επιδιώκει συμφωνία που θα εξαλείφει πλήρως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. «Δεν νομίζω ότι θέλουν τις συνέπειες της μη επίτευξης συμφωνίας», τόνισε, σημειώνοντας ότι θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις διαπραγματεύσεις στη Γενεύη.
Τι πρότεινε το Ιράν
Το Ιράν φέρεται διατεθειμένο να αποστείλει μέρος του αποθέματος ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60% –πολύ κοντά στο 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου– σε τρίτη χώρα. Σημειώνεται ότι πρόκειται για το μοναδικό κράτος χωρίς πυρηνικά όπλα που έχει φτάσει σε τόσο υψηλό επίπεδο εμπλουτισμού. Υποστηρίζει πάντως ότι το πρόγραμμά του εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.
Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσαν να δεσμευθούν για πάγωμα του εμπλουτισμού έως και για τρία χρόνια – πρόταση που, σύμφωνα με διπλωμάτες, έχει περιορισμένη πρακτική σημασία, καθώς οι αμερικανικές επιθέσεις του Ιουνίου φέρονται να έχουν ήδη παραλύσει τις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας.
Σε προηγούμενο γύρο συνομιλιών, το Ιράν πρότεινε επίσης τη δημιουργία περιφερειακής κοινοπραξίας για την παραγωγή καυσίμου από εμπλουτισμένο ουράνιο. Επέμεινε όμως πως η παραγωγική διαδικασία θα πρέπει να παραμείνει εντός ιρανικού εδάφους – κάτι που απορρίπτει η Ουάσιγκτον.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, μετά τη συνάντηση με τον επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας στη Γενεύη, δήλωσε πως προσέρχεται με «ρεαλιστικές ιδέες για δίκαιη και ισότιμη συμφωνία», ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι «η υποταγή υπό απειλές δεν αποτελεί επιλογή».
Τι ζητούν ΗΠΑ και Ισραήλ
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο έχει διευρύνει το πλαίσιο των αμερικανικών απαιτήσεων, περιλαμβάνοντας περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, στον ρόλο της σε περιφερειακές οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς, καθώς και στο εσωτερικό ζήτημα της καταστολής διαδηλωτών.
Πιέσεις ασκεί και το Ισραήλ. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου, έπειτα από συνάντησή του με τον Τραμπ, υπογράμμισε ότι μια «καλή συμφωνία» προϋποθέτει πλήρη αποδόμηση των ιρανικών πυρηνικών υποδομών και σαφή όριο στο βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Στο στρατιωτικό πεδίο, οι ΗΠΑ ενίσχυσαν περαιτέρω την παρουσία τους στη Μέση Ανατολή. Το Πεντάγωνο μετακίνησε το αεροπλανοφόρο «USS Gerald R. Ford» από την Καραϊβική, το οποίο θα ενωθεί με το «USS Abraham Lincoln» και άλλες αμερικανικές δυνάμεις που ήδη βρίσκονται στην περιοχή.
Κυρώσεις
Παραμένει ασαφές τι είδους ελάφρυνση κυρώσεων είναι διατεθειμένη να προσφέρει η Ουάσιγκτον. Η Τεχεράνη ζητεί τουλάχιστον άμεση πρόσβαση σε περίπου 6 δισ. δολ. από έσοδα πετρελαίου που είναι δεσμευμένα στο Κατάρ.
Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο της συμφωνίας του 2015, οι ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες είχαν προσφέρει ευρεία άρση κυρώσεων σε αντάλλαγμα για 15ετείς περιορισμούς στον εμπλουτισμό. Ο Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία το 2018, κρίνοντάς τη μονομερή και επιζήμια για τα αμερικανικά συμφέροντα.
Παρά τις επιφυλάξεις στην Ουάσιγκτον –«κανείς δεν έχει καταφέρει ποτέ επιτυχημένη συμφωνία με το Ιράν», δήλωσε ο Ρούμπιο– οι δύο πλευρές επιστρέφουν στο τραπέζι, με το διακύβευμα να παραμένει η πλήρης αποστέρηση της Τεχεράνης από τη δυνατότητα κατασκευής πυρηνικού όπλου.
Με πληροφορίες από Wall Street Journal
