Στρατολόγοι και προπαγανδιστές που είχαν προηγουμένως εργαστεί για τη ρωσική οργάνωση μισθοφόρων Wagner έχουν αναδειχθεί σε βασικό δίαυλο για επιχειρήσεις σαμποτάζ που οργανώνει το Κρεμλίνο στην Ευρώπη, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους πληροφοριών.
Το καθεστώς της Wagner παρέμενε ασαφές μετά την αποτυχημένη ανταρσία κατά της ηγεσίας του ρωσικού στρατού τον Ιούνιο του 2023 και τον θάνατο του ιδρυτή της, Γεβγένι Πριγκόζιν.
Ωστόσο, δίκτυα στρατολόγησης που είχαν ειδικευτεί στην προσέλκυση νεαρών ανδρών από τη ρωσική περιφέρεια για να πολεμήσουν στην Ουκρανία φέρεται να έχουν λάβει νέα αποστολή: τη στρατολόγηση οικονομικά ευάλωτων Ευρωπαίων για πράξεις βίας σε έδαφος χωρών του NATO.
Σύμφωνα με δυτικό αξιωματούχο πληροφοριών, η ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU «αξιοποιεί το διαθέσιμο ταλέντο», αναφερόμενος ο ίδιος στο δίκτυο της Wagner. Τόσο η GRU όσο και η FSB έχουν εντείνει τις προσπάθειες στρατολόγησης «αναλώσιμων» πρακτόρων στην Ευρώπη με στόχο την πρόκληση χάους.
Τα τελευταία δύο χρόνια, η Μόσχα έχει επεκτείνει εκστρατεία διατάραξης και σαμποτάζ στην ευρωπαϊκή ήπειρο, με στόχο την αποδυνάμωση της δυτικής στήριξης προς την Ουκρανία και την υποκίνηση κοινωνικής αναταραχής.
Μετά τις μαζικές απελάσεις Ρώσων διπλωματών από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, που αποδυνάμωσαν το δίκτυο μυστικών πρακτόρων της Ρωσίας, οι ρωσικές υπηρεσίες στράφηκαν όλο και περισσότερο σε πληρεξούσιους.
Ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πληροφοριών εκτιμούν ότι για τη GRU το δίκτυο της Wagner αποδείχθηκε αποτελεσματικό, αν και αδέξιο, εργαλείο.
Στρατολογημένοι πράκτορες φέρεται να έλαβαν εντολές για επιθέσεις εμπρησμού σε αυτοκίνητα πολιτικών, αποθήκες με βοήθεια προς την Ουκρανία, ακόμη και για ενέργειες μεταμφιεσμένες ως ναζιστική προπαγάνδα.
Οι στρατολογημένοι δρουν συνήθως έναντι αμοιβής και προέρχονται συχνά από περιθωριοποιημένα κοινωνικά στρώματα.
Οπως σημείωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος, η Wagner διέθετε έτοιμο δίκτυο προπαγανδιστών που «μιλούν τη γλώσσα τους». Οι ρωσικές υπηρεσίες επιδιώκουν συνήθως να παρεμβάλλουν τουλάχιστον δύο «ενδιάμεσες» βαθμίδες μεταξύ των ίδιων και των εκτελεστών, ώστε να διατηρούν δυνατότητα άρνησης εμπλοκής.
Η FSB, από την πλευρά της, φέρεται να αξιοποιεί κυρίως εγκληματικά δίκτυα που έχει καλλιεργήσει στη ρωσική «εγγύς αλλοδαπή», αν και αυτά θεωρούνται λιγότερο αποτελεσματικά σε μαζικές στρατολογήσεις.
Το διαδικτυακό αποτύπωμα της Wagner, ιδίως σε πλατφόρμες όπως το Telegram, αξιοποιήθηκε για την προσέγγιση διεθνούς ακροατηρίου. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, τα κανάλια της οργάνωσης εμφανίζονται «ιδιαίτερα επιδέξια» στον τρόπο που απευθύνονται στο κοινό τους.
Ο Πριγκόζιν είχε επίσης ιδρύσει την Internet Research Agency στην Αγία Πετρούπολη, μία από τις πλέον γνωστές «φάρμες τρολ», που ήδη από τη δεκαετία του 2010 στόχευε δυτικά ακροατήρια με εκστρατείες παραπληροφόρησης.
Ο ρόλος της Wagner στην εκστρατεία σαμποτάζ έχει απασχολήσει ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας από νωρίς. Το 2023, λογαριασμοί που συνδέονται με την οργάνωση φέρεται να στρατολόγησαν ομάδα Βρετανών.
Ο 21χρονος Ντίλαν Ερλ, μικροκακοποιός, στρατολογήθηκε μέσω κοινωνικών δικτύων. Τον Μάρτιο του 2024, αφού στρατολόγησε ακόμη τέσσερις νεαρούς, έβαλε φωτιά σε αποθήκη στο ανατολικό Λονδίνο. Καταδικάστηκε πέρυσι σε 23 χρόνια κάθειρξης.
Στην απόφαση επιμέτρησης της ποινής, η δικαστής Τσίμα-Γκρουμπ σημείωσε ότι «το κρυφό χέρι του Διαδικτύου παρήγαγε αποτέλεσμα, καθώς ανώνυμοι στρατολόγοι που δρούσαν μέσω διαδικτυακών δωματίων συνομιλίας, συνήθως σε κρυπτογραφημένες πλατφόρμες, εντόπισαν στο Ηνωμένο Βασίλειο νεαρούς πρόθυμους να υποστούν μια μορφή ριζοσπαστικοποίησης και να προδώσουν τη χώρα τους για αυτό που έμοιαζε εύκολο χρήμα».
Μετά την επίθεση, ευρωπαϊκές υπηρεσίες συναρμολογούν σταδιακά εικόνα ενός ευρύτερου δικτύου «αναλώσιμων» συνεργατών της Wagner σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Παρά την κλίμακα και το χαμηλό κόστος που εξασφαλίζει η χρήση πληρεξουσίων, οι ρωσικές υπηρεσίες φαίνεται να υστερούν σε επαγγελματισμό και μυστικότητα: μέχρι στιγμής, περισσότερες επιθέσεις έχουν αποτραπεί παρά έχουν επιτύχει.
Πηγή: Financial Times
