Τον θεμελιώδη ρόλο της ενέργειας στη νέα στρατηγική ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών ανέδειξε εκδήλωση στο Foundation for Defense of Democracies (FDD) στην Ουάσιγκτον, με αφορμή το πρώτο έτος από την ίδρυση του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας του Λευκού Οίκου. Η πρωτοβουλία αυτή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ -ήδη από τις πρώτες ημέρες της δεύτερης θητείας του- σηματοδότησε μια σαφή στρατηγική επιλογή, η οποία σήμερα διαμορφώνει τις εξελίξεις σε παγκόσμια κλίμακα, την αντιμετώπιση της ενέργειας όχι μόνο ως εργαλείου εσωτερικής οικονομικής ανάπτυξης αλλά και ως μέσου γεωπολιτικής ισχύος και εθνικής ασφάλειας.
Στην εκδήλωση συμμετείχε σύσσωμο το Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας, ενώ κεντρικός ομιλητής ήταν ο υπουργός Εσωτερικών και πρόεδρός του, Νταγκ Μπέργκαμ, ο οποίος επιχείρησε να αποσαφηνίσει τι σημαίνει στην πράξη η έννοια της «ενεργειακής κυριαρχίας». Οπως εξήγησε, δεν συνεπάγεται την επιβολή ισχύος σε φίλους και συμμάχους, αλλά υπερβαίνει την παραδοσιακή έννοια της ενεργειακής ανεξαρτησίας, «ενώ η ενεργειακή ανεξαρτησία περιοριζόταν στην ισορροπία μεταξύ καθαρών εισαγωγών και εξαγωγών, η ενεργειακή κυριαρχία σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν επαρκή ενέργεια για να διατηρούν χαμηλές τις τιμές στο εσωτερικό, να προσελκύουν βιομηχανικές επενδύσεις και να προσφέρουν ενεργειακούς πόρους σε φίλους και συμμάχους, περιορίζοντας την εξάρτηση από αντιπάλους και δημιουργώντας γεωπολιτική ευελιξία».
Οπως εξήγησε ο κ. Μπέργκαμ, η αξιοποίηση των παραδοσιακών πηγών ενέργειας, η ταχεία αδειοδότηση έργων, οι ρυθμιστικές αλλαγές και η επίσπευση διαδικασιών που προηγουμένως καθυστερούσαν χρόνια είναι ο πυρήνας της πολιτικής του NEDC. «Η αποτελεσματική ενίσχυση της ενεργειακής παραγωγής δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για τη σταθερότητα και την ειρήνη, ενώ η δημιουργία διεθνών ενεργειακών διαδρόμων επιτρέπει στις ΗΠΑ να ενισχύσουν τους συμμάχους τους και να περιορίσουν την επιρροή αντιπάλων σε παγκόσμιο επίπεδο», είπε.
Ο Νταγκ Μπέργκαμ αμφισβήτησε ευθέως τον κυρίαρχο τρόπο με τον οποίο έχει διαμορφωθεί ο δημόσιος διάλογος γύρω από την ενέργεια τις τελευταίες δεκαετίες: «Πρέπει να αυξήσουμε την παραγωγή ενέργειας σε αυτή τη χώρα, αντί να κυνηγάμε τη φαντασίωση που λέγεται “ενεργειακή μετάβαση”. Αυτός είναι ένας όρος που εδώ και δεκαετίες έχει συνδεθεί με ένα ιδεολογικό κίνημα, βασισμένο στην ιδέα ότι η υπαρξιακή απειλή για τον κόσμο μας είναι ένας βαθμός κλιματικής αλλαγής το 2100. Ολα αυτά στηρίχθηκαν σε μοντέλα και προβλέψεις που δεν επιδέχονταν καμία αμφισβήτηση. Αν τολμούσες να θέσεις ερωτήματα χαρακτηριζόσουν Νεάντερταλ ή αρνητής της επιστήμης. Υπήρξε τεράστια κριτική απέναντι σε όσους απλώς ζητούσαν επανεξέταση των μοντέλων. Ακόμη και στις ΗΠΑ εφαρμόστηκαν μοντέλα μεταμφιεσμένα ως “ενεργειακή μετάβαση”. Δεν μπορείς να αντικαταστήσεις την παραδοσιακή μορφή ενέργειας με κάτι που εξαρτάται π.χ. από τον καιρό, που είναι επισφαλές και ακριβό, και να περιμένεις ότι αυτό θα αποτελέσει αποτελεσματική και οικονομικότερη λύση. Πρέπει να επιστρέψουμε στην ενεργειακή λογική και την κοινή λογική».
«Σταματήστε να αγοράζετε αέριο από τη χώρα που σας επιτίθεται»
Ο Νταγκ Μπέργκαμ μιλώντας για την Ευρώπη και τις προσπάθειες ενεργειακής διαφοροποίησης είπε: «Οταν ακούω την Ε.Ε. να λέει πως πρέπει να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο, απαντώ, εξαιρετικά, σταματήστε λοιπόν να αγοράζετε αέριο από τη χώρα που σας επιτίθεται. Σταματήστε να χρηματοδοτείτε την πολεμική μηχανή της. Εμείς είμαστε η εναλλακτική λύση. Εχουμε αντικαταστήσει περίπου τα δύο τρίτα του ρωσικού αερίου στην Ευρώπη. Αλλά μεγάλο μέρος των υποδομών -οι αγωγοί- ξεκινά από τη Ρωσία και πηγαίνει ανατολικά και δυτικά. Για αυτό επεξεργαζόμαστε τον Διάδρομο Ευημερίας Βορρά-Νότου. Εργαζόμαστε ώστε να μπορούμε να φέρνουμε αέριο από την Πολωνία προς τα κάτω και από την Ελλάδα προς τα πάνω».
Ο Τζάροντ Εϊγκεν, αναπληρωτής βοηθός του προέδρου και εκτελεστικός διευθυντής του NEDC, περιέγραψε πώς ξεκίνησε η προσπάθεια με έμφαση στην ενίσχυση της παραγωγής ενέργειας στις ΗΠΑ και πώς αυτή επεκτάθηκε διεθνώς. Η αρχική εστίαση αφορούσε την ενίσχυση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και τη θωράκιση των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, με έμφαση στην επιτάχυνση των διαδικασιών και τη μείωση των γραφειοκρατικών εμποδίων. Ωστόσο, σε σύντομο χρονικό διάστημα, όπως εξήγησε, η στρατηγική αυτή υπερέβη τα στενά εθνικά όρια και απέκτησε διεθνή διάσταση μέσω σημαντικών ενεργειακών συμφωνιών, οι οποίες συνέβαλαν στην αναδιαμόρφωση του παγκόσμιου ενεργειακού τοπίου.
Σε ερώτηση της «Κ» για το πώς η Ελλάδα εντάσσεται στο ευρύτερο όραμα του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας διεθνώς, ο κ. Εϊγκεν τόνισε τη στρατηγική σημασία της χώρας: «Η Ελλάδα αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία εισόδου για τον Κάθετο Διάδρομο. Εχουμε συνεργαστεί στενά με την ελληνική κυβέρνηση για την επέκταση των τερματικών εισαγωγής, ακόμη και για πλωτές εγκαταστάσεις επαναεριοποίησης. Η Ελλάδα υπήρξε εξαιρετικά υποστηρικτική, από τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Ενέργειας έως τις ιδιωτικές εταιρείες που συνεργάζονται μαζί μας».
Οπως εξήγησε, η ελληνική συμμετοχή είναι κρίσιμη, αλλά το όραμα του Κάθετου Διαδρόμου εκτείνεται πέρα από τα ελληνικά σύνορα: «Η Ελλάδα μπορεί να εισάγει αέριο, αλλά για να φτάσουμε στο επιθυμητό επίπεδο ροής πρέπει να διασφαλίσουμε ότι το αέριο μπορεί να περάσει μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και προς τα βόρεια».
Αναφερόμενος στις πρόσφατες επισκέψεις και συναντήσεις στην Ελλάδα, υπογράμμισε την ισχυρή δέσμευση της χώρας: «Εχουμε καταλάβει από την κυβέρνηση και τον ιδιωτικό τομέα ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συνεργαστεί σε όλα τα επίπεδα. Το επόμενο βήμα είναι οι συζητήσεις με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία, για να καταστήσουμε τον Κάθετο Διάδρομο ισχυρό και αποτελεσματικό».
«Στρατηγικός διάδρομος που συνδέει το Ισραήλ με την Κύπρο και την Ελλάδα»
Η Μεράβ Τσέρεν, ανώτερο στέλεχος του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας, ρωτήθηκε για τη σημασία του σχήματος συνεργασίας 3+1 και για το πώς αυτό αποτελεί κομμάτι του παζλ της νέας αμερικανικής ενεργειακής αρχιτεκτονικής. «Το 3+1 δημιουργεί έναν ενεργειακό και στρατηγικό διάδρομο που συνδέει το Ισραήλ με την Κύπρο και την Ελλάδα. Αυτό μας επιτρέπει να σκεφτούμε μεγαλύτερους διαδρόμους, όπως ο IMEC – από την Ινδία προς το Ισραήλ, μέσω Ιορδανίας και Σαουδικής Αραβίας, και από εκεί ευρωπαϊκούς διαδρόμους. Οταν κατοχυρώνεις ενεργειακή ασφάλεια ανοίγονται τεράστιες δυνατότητες για τη στήριξη κέντρων δεδομένων και προηγμένων τεχνολογικών υποδομών, ενώ ταυτόχρονα προωθούνται η οικονομική ανάπτυξη και η γεωπολιτική σταθερότητα στην περιοχή. Το Ιράκ διαθέτει ενεργειακούς πόρους και η Chevron επεκτείνει τα κοιτάσματα Leviathan για να διοχετεύσουν αέριο προς την Αίγυπτο. Παράλληλα, υπάρχουν υπεράκτια συριακά κοιτάσματα που μπορούν να ενταχθούν μέσω αγωγών από το Ιράκ, τη βορειοανατολική Συρία και την Τουρκία, τροφοδοτώντας τα ανατολικά τμήματα της Ευρώπης και τα ουκρανικά αποθηκευτικά κέντρα LNG».
Οταν ρωτήθηκε από την «Κ» σχετικά με την προαναφερθείσα γεωπολιτική σταθερότητα και τον τρόπο με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες προτίθενται να διαχειριστούν αντικρουόμενα περιφερειακά συμφέροντα και εντάσεις, ιδίως από χώρες όπως η Τουρκία η οποία εξακολουθεί να παρεμποδίζει την υλοποίηση του έργου Great Sea Interconnector, τόνισε ότι η προσέγγιση του προέδρου Τραμπ στη διπλωματία και στις ειρηνευτικές συμφωνίες βασίζεται στην παροχή ευκαιριών – οικονομικών και ενεργειακών.
«Αυτό περιλαμβάνει, για παράδειγμα, τους ενεργειακούς διαδρόμους που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας και την περαιτέρω ανάπτυξη του 3+1. Υπάρχουν πολλαπλές ευκαιρίες να εισρεύσει περισσότερο φυσικό αέριο, ακόμη και προς την Τουρκία. Το να φέρνεις τις ευκαιρίες στο τραπέζι έχει έναν τρόπο να ξεμπλοκάρει παλιές αντιπαραθέσεις». Υπογράμμισε ότι κανείς δεν μπορεί να δώσει υποσχέσεις και ότι σίγουρα δεν επιχειρεί να μιλήσει εκ μέρους του Ερντογάν «αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτός ο πρόεδρος έχει υπάρξει τόσο επιτυχημένος είναι ότι φέρνει στο τραπέζι τις ευκαιρίες που δημιουργούν μια ισχυρή οικονομία και η ενεργειακή επάρκεια. Δεν μπορούμε ποτέ να δίνουμε υποσχέσεις, αλλά έτσι ανοίγουμε πάντα τη συζήτηση και μέχρι στιγμής αυτό έχει αποδειχθεί αρκετά επιτυχημένο».
«Πρέπει να παρέχουμε βεβαιότητα στους επενδυτές»
Η Μπρίτανι Κελμ, ανώτερη σύμβουλος Πολιτικής για το NEDC, τόνισε την αναγκαιότητα στήριξης των αμερικανικών εταιρειών και των διεθνών εταίρων που πρέπει να λειτουργούν σε καθεστώς σαφήνειας και βεβαιότητας: «Κατά την προηγούμενη κυβέρνηση υπήρχε κυριολεκτικά απαγόρευση στις εξαγωγές LNG. Πρέπει να παρέχουμε βεβαιότητα στους επενδυτές. Χρησιμοποιήσαμε την ισχύ του Λευκού Οίκου για να διασφαλίσουμε γρήγορες και αποτελεσματικές εγκρίσεις».
Ο Τζον Ρέιτεν, ειδικός βοηθός του προέδρου και αναπληρωτής εκτελεστικός διευθυντής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας, μίλησε μεταξύ άλλων για την «ιλιγγιώδη ταχύτητα» με την οποία η κυβέρνηση προωθεί κρίσιμα έργα, όπως ο αγωγός LNG της Αλάσκας.
