Επειτα από ένα χρόνο προεδρίας Τραμπ που αποδείχθηκε «πλούσιος» σε απειλές και απαξιωτικά σχόλια, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και ο ανταγωνισμός με την Κίνα επιμένει, οι Ευρωπαίοι ατενίζουν το μέλλον με απαισιοδοξία. Ανησυχούν ολοένα και περισσότερο ότι μπορεί να ξεσπάσει ένας νέος μεγάλος πόλεμος στην Ευρώπη ή ακόμη και ότι η χώρα τους μπορεί να δεχθεί επίθεση από τη Ρωσία. Παράλληλα αμφιβάλλουν ότι το 2026 μπορεί να φέρει το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία.
Οι Ευρωπαίοι κατανοούν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, σημειώνει στη σχετική έρευνα την οποία δημοσίευσε το ECFR (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τις Διεθνείς Σχέσεις) με τον τίτλο «Το ευρωπαϊκό αρχιπέλαγος: Χτίζοντας γέφυρες σε μια μετα-Δυτική Ευρώπη». Οι περισσότεροι θεωρούν ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν πια να θεωρούνται αξιόπιστος σύμμαχος και αποδέχονται την ανάγκη αύξησης των αμυντικών δαπανών.
«Απαραίτητος εταίρος»
Αναφορικά με τις ΗΠΑ και τις διατλαντικές σχέσεις, η οπτική που κυριαρχεί πια στις περισσότερες χώρες είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι σύμμαχος, αλλά «απαραίτητος εταίρος». Μόνο μια μειοψηφία Ευρωπαίων, με τα υψηλότερα αποτελέσματα στην Πολωνία (31%), στην Ουγγαρία (26%) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (25%), εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις ΗΠΑ ως «σύμμαχο». Στον αντίποδα υπάρχουν χώρες –η Βουλγαρία (25%), η Γαλλία (28%), η Γερμανία (28%), η Ισπανία (28%) και η Ελβετία (39%)– οι πολίτες των οποίων σε ποσοστά άνω του 25% αντιμετωπίζουν τις ΗΠΑ ως «αντίπαλο» ή ακόμη και «εχθρό».
Αναφορικά με τις αμυντικές δαπάνες, η πλειοψηφία των Ευρωπαίων πολιτών παρουσιάζεται να βλέπει θετικά την αύξησή τους, ενώ σημαντικά ποσοστά πολιτών εγκρίνουν την επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας ή ακόμη και την ανάπτυξη ενός οπλοστασίου ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής.
Η υποστήριξη για την αύξηση των αμυντικών δαπανών είναι μεγαλύτερη σε Πολωνία (68%), Δανία (63%), Ηνωμένο Βασίλειο (59%), Εσθονία (56%), Πορτογαλία (57%) και Γερμανία (55%) – και η πιο αδύναμη στην Ιταλία (μόλις 26%) και στην Ισπανία (45%).
Αναφορικά με το μέλλον και όσα αυτό μπορεί να φέρει σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, το ποσοστό όσων δηλώνουν αισιόδοξοι δεν ξεπερνάει ούτε καν το 15% σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Ισπανία και η Πορτογαλία.
Οι έξι ομάδες
Στην έρευνά της (που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025 σε δείγμα 16.393 πολιτών σε 13 ευρωπαϊκές χώρες) η δεξαμενή σκέψης ECFR χωρίζει τους Ευρωπαίους σε έξι ομάδες με βάση τις απόψεις τους για τις διατλαντικές σχέσεις, τις αμυντικές δαπάνες και το αν πιστεύουν ότι η Ε.Ε. έχει κάνει καλή ή κακή δουλειά αναφορικά με την υπεράσπιση αξιών που οι πολίτες θεωρούν σημαντικές.
Η μεγαλύτερη από αυτές τις ομάδες είναι τα Ευρω-γεράκια (28% επί του συνόλου), που περιλαμβάνουν στις τάξεις τους όσους υποστηρίζουν την αύξηση των εθνικών αμυντικών δαπανών, διατηρούν μια θετική ή ουδέτερη στάση απέναντι στη σημερινή Ε.Ε. και δεν βλέπουν πια τις ΗΠΑ ως σύμμαχο. Η ομάδα αυτή έχει σημαντική παρουσία σε χώρες όπως η Δανία (44%), η Πορτογαλία (40%) και η Γερμανία (33%).
Αμέσως μετά ακολουθούν οι Ευρω-περιστερές (21% επί του συνόλου), που διαφέρουν από τα προαναφερθέντα γεράκια μόνο σε ένα θέμα: εκείνο της αύξησης των αμυντικών δαπανών, την ανάγκη της οποίας δεν συμμερίζονται. Η εν λόγω ομάδα διατηρεί ερείσματα κυρίως σε χώρες όπως η Ιταλία (34%) και η Ισπανία (30%).
Υπάρχουν, επίσης, οι Ατλαντιστές (12% επί του συνόλου), που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις ΗΠΑ ως σύμμαχο, μια ομάδα με παρουσία σε Πολωνία (20%), Εσθονία (17%) και Βρετανία (16%) – οι Αντάρτες (15% επί του συνόλου), που απορρίπτουν τα πάντα (και τις ΗΠΑ, και την Ε.Ε., και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες) και συγκεντρώνουν στις τάξεις τους κυρίως αντισυστημικές δυνάμεις και έχουν πιο έντονη παρουσία σε Ιταλία και Βουλγαρία – οι Εθνικιστές (12% επί του συνόλου), που έχουν πολλούς «ακολούθους» σε Γαλλία και Πολωνία – και οι Τραμπικοί (5% επί του συνόλου), που δεν είναι πολλοί, αλλά έχουν παρουσία σε Πολωνία, Ουγγαρία και Βρετανία.
Οι συνασπισμοί
Δεδομένου ότι καμία από αυτές τις ομάδες δεν διαθέτει πλειοψηφία σε κάποια χώρα, οι αναλυτές του ECFR ξεχωρίζουν πιθανούς συνασπισμούς, υπό την ομπρέλα των οποίων θα μπορούσαν να ενταχθούν οι προαναφερθείσες ομάδες: τον «συνασπισμό της ξιφολόγχης» (bayonet coalition) για όσους εγκρίνουν την αύξηση των αμυντικών δαπανών, τον «συνασπισμό των αξιών» (values coalition) για τους ευρωπαϊστές που διατηρούν επιφυλάξεις σε σχέση με την αμυντική γιγάντωση και τον «συνασπισμό των ευρωσκεπτικιστών» (eurosceptic coalition).
