Με φόντο τις συζητήσεις για ενδεχόμενη αποχώρηση των ΗΠΑ από την Ευρώπη και την αυξανόμενη γεωπολιτική ένταση στην Αρκτική, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε επιχείρησε να στείλει διπλό μήνυμα: η Συμμαχία αναδιοργανώνεται στρατηγικά, η Ευρώπη «ανεβάζει ταχύτητα», αλλά η διατλαντική σχέση παραμένει αδιαπραγμάτευτη.
Λίγες μόνο ώρες μετά την εξαγγελία της νέας νατοϊκής πρωτοβουλίας του «Arctic Sentry», ο Μαρκ Ρούτε εξήγησε ότι πρόκειται για δομική αναδιάταξη της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική – μια περιοχή, που μετατρέπεται ταχύτατα σε γεωστρατηγικό πεδίο ανταγωνισμού.
«Για πρώτη φορά φέρνουμε όλα όσα κάνουμε στην Αρκτική κάτω από μία ενιαία διοίκηση. Αυτό δεν έχει συμβεί ποτέ πριν», δήλωσε ο Ρούτε σε συνέντευξη Τύπου ενόψει της αυριανής συνάντησης στις Βρυξέλλες σε επίπεδο υπουργών Αμυνας υπογραμμίζοντας ότι η πρωτοβουλία θα υπάγεται απευθείας στην ανώτατη συμμαχική διοίκηση μέσω της Joint Force Command Norfolk, στη Βιρτζίνια των ΗΠΑ. Στόχος, όπως είπε, είναι να εντοπιστούν τα επιχειρησιακά κενά και να καλυφθούν με ταχύτερο και πιο συντονισμένο τρόπο.
Η αναφορά του στη Ρωσία και την Κίνα ήταν σαφής: «Βλέπουμε τους Ρώσους και τους Κινέζους να γίνονται όλο και πιο ενεργοί. Δεν μπορούμε να είμαστε αφελείς».
Με το άνοιγμα των αρκτικών θαλάσσιων οδών και τη ρωσική στρατιωτική παρουσία να παραμένει ισχυρή, το ΝΑΤΟ επιχειρεί να δείξει ότι αφενός δεν θα αφήσει κενό ισχύος στην περιοχή, αφετέρου να ικανοποιήσει τις ΗΠΑ. Το «Arctic Sentry» πάντως θα περιλαμβάνει διάφορες επιχειρήσεις χερσαίες, θαλάσσιες και αεροπορικές, ώστε να ενισχύσει την παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική.
Μια κρίσιμη περιοχή
«Η Αρκτική είναι μια κρίσιμη περιοχή ενόψει του αυξανόμενου ανταγωνισμού στην Κίνα», τόνισε χθες ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ Μάθιου Γουίτακερ σε ενημέρωση δημοσιογράφων λέγοντας ότι η Συμμαχία πρέπει να είναι «σαφής ως προς το τι συμβαίνει στην Αρκτική» και να κατανοήσει τις τρέχουσες και μελλοντικές ανάγκες, που απαιτούνται για την εξασφάλιση της περιοχής.
Πρόσθεσε ότι θα απαιτηθούν όλες οι διαθέσιμες δυνατότητες του ΝΑΤΟ ως προς αυτό, ενώ επισήμανε ότι εάν η Γροιλανδία ανεξαρτητοποιηθεί από τη Δανία στο μέλλον, θα μπορούσε να είναι εκτός του ΝΑΤΟ. «Θα πρέπει να το επιλύσουμε αυτό», σημείωσε.
Σε κάθε περίπτωση, οι υπουργοί Αμυνας του ΝΑΤΟ θα συναντηθούν αύριο στις Βρυξέλλες, όπου τις ΗΠΑ θα εκπροσωπήσει ο υφυπουργός Ελμπριτζ Κόλμπι. Πρόκειται για τη δεύτερη νατοϊκή σύνοδο μέσα σε λίγους μήνες που οι ΗΠΑ δεν εκπροσωπούνται από υπουργό τους.
Ο Μαρκ Ρούτε έσπευσε να διασκεδάσει τις ερμηνείες περί αποστασιοποίησης της Ουάσιγκτον από το ΝΑΤΟ. «Οι επαφές μου με την αμερικανική ηγεσία είναι τόσο εντατικές όσο ποτέ», ανέφερε, χαρακτηρίζοντας τον υφυπουργό Αμυνας Ελμπριτζ Κόλμπι «πολύ σημαντικό αξιωματούχο, υπεύθυνο για την πολιτική στρατηγική».
Το μήνυμα του γ.γ. του ΝΑΤΟ ήταν προσεκτικά διατυπωμένο: οι ΗΠΑ έχουν παγκόσμιες υποχρεώσεις -από τον Ινδο-Ειρηνικό έως το δυτικό ημισφαίριο- και αυτό επηρεάζει τη φυσική παρουσία κορυφαίων αξιωματούχων.
Πάντως, ο διορισμός πριν από 18 μήνες του Ελμπριτζ Κόλμπι θεωρήθηκε προάγγελος σχεδίων για σταδιακή απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη. Θεωρείται ευρέως σκληροπυρηνικός που έχει υποστηρίξει εδώ και καιρό την απόσυρση πολλών αμερικανικών στρατευμάτων από νατοϊκά εδάφη, ώστε οι ΗΠΑ να στρέψουν την προσοχή και τη στρατηγική τους προς τη Νότια Θάλασσα της Κίνας.
Στροφή των ΗΠΑ προς τον Ινδο-Ειρηνικό
Ο Ρούτε στη συνέντευξη Τύπου, πάντως, δεν διέψευσε τη στρατηγική στροφή των ΗΠΑ προς τον Ινδο-Ειρηνικό – αντίθετα, την παρουσίασε ως αναμενόμενη. «Γνωρίζουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να δραστηριοποιούνται σε πολλαπλά θέατρα. Αυτό είναι απολύτως κατανοητό», είπε. Εσπευσε όμως να προσθέσει ότι «θα παραμείνει ισχυρή αμερικανική παρουσία στην Ευρώπη, τόσο συμβατική όσο και πυρηνική», με την αμερικανική πυρηνική ομπρέλα να χαρακτηρίζεται «ο ύστατος εγγυητής της ελευθερίας μας».
Πάντως, χθες το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε ότι οι 32 σύμμαχοι συμφώνησαν ότι σε τρεις διοικήσεις από τις οποίες αποχωρούν οι Αμερικανοί αναλαμβάνουν Ευρωπαίοι. Συγκεκριμένα, στη Διοίκηση Συμμαχικής Δύναμης στη Νάπολη αναλαμβάνουν οι Ιταλοί, στην αντίστοιχη του Νόρφολκ (Βιρτζίνια, ΗΠΑ) οι Βρετανοί, ενώ στο Μπρούνσουμ της Ολλανδίας η διοίκηση θα εναλλάσσεται ανά εξάμηνο μεταξύ Γερμανών και Πολωνών. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον θα διατηρήσει τον επιχειρησιακό έλεγχο με νατοϊκές πηγές να ξεκαθαρίζουν ότι δεν πρόκειται για αποχώρηση των ΗΠΑ αλλά για διαμοιρασμό ευθύνης ανάμεσα στους συμμάχους.
Σε εμφανή προσπάθεια να διασκεδάσει πρόσφατες δηλώσεις του ότι οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να αναλάβουν μόνοι τους την ασφάλειά τους χωρίς τις ΗΠΑ, ο Μαρκ Ρούτε εμφανίστηκε σήμερα σχεδόν πανηγυρικός για την ευρωπαϊκή πρόοδο.
«Είμαι Ευρωπαίος και είμαι υπερήφανος για όσα κάνει η Ευρώπη», τόνισε.
«Αυτό ακριβώς ζητούσαν οι ΗΠΑ»
Οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται, η βιομηχανική παραγωγή όπλων ενισχύεται, ενώ οι Ευρωπαίοι αναλαμβάνουν μεγαλύτερο επιχειρησιακό ρόλο εντός της Συμμαχίας. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Ευρώπη δεν είναι πλέον ο «αδύναμος κρίκος» της διατλαντικής άμυνας.
«Αυτό ακριβώς ζητούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες – μια ισχυρότερη Ευρώπη που αναλαμβάνει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της», σημείωσε.
Εξήγησε παράλληλα ότι και η αυριανή συνάντηση θα επικεντρωθεί στην προετοιμασία της Συνόδου της Αγκυρας, τον Ιούλιο, βασικός στόχος της οποίας θα είναι η εφαρμογή της συμφωνίας των «32» για αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά 5% του ΑΕΠ. «Το βασικό θέμα της Συνόδου [σ.σ.: στην Αγκυρα] θα είναι η εφαρμογή όσων συμφωνήθηκαν στη Χάγη», είπε χαρακτηριστικά.
Αναφερόμενος στην ετοιμότητα της Συμμαχίας, ο Μαρκ Ρούτε ήταν κατηγορηματικός: «Είμαστε αμυντική συμμαχία, αλλά η αντίδρασή μας θα είναι καταστροφική αν κάποιος επιχειρήσει να μας επιτεθεί».
