Κρίσιμη για την εξέλιξη των τεταμένων σχέσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν προδιαγράφεται η σημερινή συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός βρίσκεται από χθες στην Ουάσιγκτον, ενόψει της έβδομης συνάντησής του με τον Αμερικανό πρόεδρο μετά την επάνοδο του τελευταίου στην εξουσία. Η επίσκεψη οργανώθηκε βιαστικά, ύστερα από την έναρξη διαπραγματεύσεων μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων στο Ομάν την περασμένη εβδομάδα, γεγονός που αντικατοπτρίζει τις ανησυχίες της ισραηλινής πλευράς για το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που δεν θα ικανοποιεί βασικές απαιτήσεις της.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους προτού απογειωθεί το αεροπλάνο του από το αεροδρόμιο του Τελ Αβίβ, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι θα παρουσιάσει στον Τραμπ «τις απόψεις μας για τις κατευθυντήριες γραμμές των διαπραγματεύσεων». Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές τις οποίες επικαλείται η εφημερίδα Haaretz, το Ισραήλ πιέζει τις ΗΠΑ ώστε να εξασφαλιστεί ότι θα επιβληθούν δρακόντειοι περιορισμοί στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς σε άλλη χώρα (ενδεχομένως τη Ρωσία) όλων των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου. Επιπλέον, αξιώνει να επιβληθούν περιορισμοί στα αποθέματα και στο βεληνεκές των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, ώστε να μην απειλείται από αυτούς το Ισραήλ, και να διακόψει το Ιράν κάθε υποστήριξη σε σιιτικές πολιτοφυλακές της περιοχής, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη.
Οι όροι
Η Τεχεράνη εμφανίζεται ανοιχτή σε υποχωρήσεις αναφορικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα, υπό τον όρο ότι θα συνοδεύονται από την άρση των καταστροφικών για την ιρανική οικονομία κυρώσεων. Ωστόσο στις συνομιλίες που είχε στο Ομάν ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να συζητήσει τίποτε άλλο πέρα από το πυρηνικό πρόγραμμα.
Ειδικά στο θέμα των βαλλιστικών πυραύλων, φαίνεται αδιανόητο να υπάρξει υποχώρηση από την πλευρά της Τεχεράνης, μια και, δεδομένης της συντριπτικής υπεροπλίας του Ισραήλ σε πολεμικά αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας, οι εν λόγω πύραυλοι αντιπροσωπεύουν το βασικό αντίβαρο του Ιράν στην περίπτωση που θα δεχθεί νέα επίθεση.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πιέζει την Ουάσιγκτον για το ιρανικό πυραυλικό οπλοστάσιο – Η Τεχεράνη καλεί τις ΗΠΑ να μην επηρεαστούν από καταστροφικές επιρροές.
Υπό αυτό το πρίσμα, ενδεχόμενη αποδοχή των ισραηλινών αξιώσεων από τον Τραμπ θα σήμαινε τον τορπιλισμό της διπλωματικής οδού, κάτι που θα έφερνε πιο κοντά μια νέα ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο. Οι διαβουλεύσεις διεξάγονται οκτώ μήνες μετά τον «πόλεμο των 12 ημερών» που εξαπέλυσε το Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τον βομβαρδισμό εγκαταστάσεων του πυρηνικού της προγράμματος.
Σχολιάζοντας την επίσκεψη Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ τόνισε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν να δράσουν αυτόνομα και όχι υπό την επίδραση πιέσεων τρίτων, ιδίως από την ισραηλινή πλευρά». Προηγουμένως, είχε επισημάνει ότι στις συνομιλίες του Ομάν δόθηκε μια ευκαιρία προκειμένου «να διαπιστωθεί η σοβαρότητα της αμερικανικής πλευράς» και ότι «υπήρξε συναίνεση γύρω από την ανάγκη συνέχισης της διπλωματικής διαδικασίας». Χθες, ο Αλί Ραριτζανί, κορυφαίος σύμβουλος του ανωτάτου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, επισκέφθηκε το Ομάν, που έχει αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή, ώστε να προγραμματιστούν τα επόμενα βήματα της διαπραγμάτευσης.
Ο αρχικός προγραμματισμός του Νετανιάχου προέβλεπε να επισκεφθεί την Ουάσιγκτον την ερχόμενη εβδομάδα, ενόψει των επίσημων εγκαινίων της «Επιτροπής Ειρήνης» που σχεδιάζει ο Τραμπ για τη διοίκηση της Γάζας (αλλά και ως υποκατάστατο του ΟΗΕ), στις 19 Φεβρουαρίου. Ο Νετανιάχου εξέφρασε δημοσίως την υποστήριξή του στη δημιουργία της επιτροπής, για να μη δυσαρεστήσει τον Τραμπ, θορυβήθηκε όμως όταν έγινε γνωστό ότι πρόκειται να συμμετάσχουν σε αυτήν οι ηγέτες της Τουρκίας και του Κατάρ, με τους οποίους οι σχέσεις του είναι άκρως προβληματικές. Αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η επίσπευση της επίσκεψης Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον ήταν ένας διπλωματικός τρόπος για να αποφύγει την παρουσία του στα εν λόγω εγκαίνια.
Η δεύτερη φάση
Σε κάθε περίπτωση, είναι βέβαιο ότι Τραμπ και Νετανιάχου θα συζητήσουν σήμερα τα ακανθώδη προβλήματα σχετικά με τη δεύτερη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, που προβλέπεται να συμπεριλάβει τον αφοπλισμό της Χαμάς και την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Λωρίδα. Αναπόφευκτα θα συζητηθεί επίσης η προκλητική απόφαση της ισραηλινής ηγεσίας να διευκολύνει τον περαιτέρω εποικισμό της κατεχόμενης Δυτικής Οχθης και να ενισχύσει τον έλεγχο των ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας στις παλαιστινιακές περιοχές, παραβιάζοντας τις ειρηνευτικές συμφωνίες του Οσλο που έχει υπογράψει το Ισραήλ. Τα αραβικά κράτη, η Ευρωπαϊκή Ενωση και η Τουρκία καταδίκασαν σε πολύ αυστηρούς τόνους αυτή την απόφαση της κυβέρνησης Νετανιάχου, από την οποία αποστασιοποιήθηκε και η κυβέρνηση Τραμπ, χωρίς όμως να έχουν ανακοινωθεί μέχρι τώρα ουσιαστικά μέτρα πίεσης για την αναίρεσή της.
