«Τα αρκουδάκια πάντα και τα μέλη της βασιλικής οικογένειας είναι εξίσου δαπανηρά στη συντήρησή τους. Δύσκολα προσαρμόζονται στο σύγχρονο περιβάλλον… Κάποιοι τα βρίσκουν αξιαγάπητα· κάποιοι τα λυπούνται για την επισφαλή τους κατάσταση· όλοι τα κοιτούν επίμονα· και όσο ευάερο κι αν είναι το περίβλημα στο οποίο ζουν, παραμένει ένα κλουβί», είχε γράψει σε ανύποπτο χρόνο για τους γαλαζοαίματους η Βρετανίδα συγγραφέας Χίλαρι Μαντέλ, συγκρίνοντας βασιλείς και πρίγκιπες με τα συμπαθή θηλαστικά που απειλούνται με εξαφάνιση.
Οι τελευταίες αποκαλύψεις από τα αρχεία Επσταϊν όμως, που εμπλέκουν τουλάχιστον τέσσερα –πρώην και νυν– μέλη ευρωπαϊκών βασιλικών οικογενειών στη διαβόητη υπόθεση, κάθε άλλο παρά συμπάθεια προκαλούν για τα απομεινάρια του θεσμού της μοναρχίας.
Τα τεκμήρια
Ο (πρώην) πρίγκιπας Αντριου κατέχει το ρεκόρ αναφορών στις περίπου 7 εκατ. δημοσιοποιημένες σελίδες: για την ακρίβεια, 302 φορές σε συνολικά 16 έγγραφα. Σε μία από τις επίμαχες φωτογραφίες, ο Μαουντμπάτεν-Oυίνδσορ, όπως ονομάζεται πλέον ο ατιμασμένος πρίγκιπας που έχει χάσει τους τίτλους του, εμφανίζεται να έχει γονατίσει πάνω από μια νεαρή γυναίκα. Παράλληλα, από την εκτεταμένη αλληλογραφία των δικηγόρων του με τις αμερικανικές Αρχές προκύπτει η επίμονη άρνησή του να καταθέσει όσα στοιχεία έχει υπόψη του, παρόλο που πάντα διακήρυττε την υποτιθέμενη ευαισθησία απέναντι στα θύματα του αυτόχειρα διακινητή ανήλικων κοριτσιών. Ωστόσο, τα νέα αρχεία αποδεικνύουν ότι, εκτός από τη 17χρονη τότε Βιρτζίνια Τζουφρέ, ο Επσταϊν προσφέρθηκε να προμηθεύσει στον Αντριου μια άλλη 26χρονη κοπέλα, Ρωσίδα, «έξυπνη, όμορφη και εχέμυθη».
Η πρώην σύζυγος του Αντριου, Σάρα Φέργκιουσον, τέως δούκισσα του Γιορκ, αποφάσισε να αναστείλει τη λειτουργία της φιλανθρωπικής της οργάνωσης μετά τις νέες αποκαλύψεις για τη φιλία της με τον Επσταϊν, τον οποίο αποκαλούσε «θρύλο» και «αδελφό που θα ήθελε να έχει».
Οι πρίγκιπες είναι γυμνοί – Οι «Σκανδιναβές είναι καλό συζυγικό υλικό», έγραφε στον Επσταϊν η πριγκίπισσα της Νορβηγίας, Μέτε-Μάριτ, ενώ ο πρίγκιπας του Βελγίου, Λοράν, παραδέχθηκε ότι τον είχε συναντήσει, λίγη ώρα μετά την αρχική του αρνητική απάντηση σε σχετικό ερώτημα.
Στο νησί
Σε εξίσου δυσχερή θέση έχει βρεθεί η πριγκίπισσα της Νορβηγίας Μέτε-Μάριτ, της οποίας η σχέση με τον παιδόφιλο χρηματιστή ήταν στενότερη από ό,τι γνωρίζαμε. Αν και η εγγραφή «η πριγκίπισσα Μέτε στο νησί» στο ημερολόγιο του Επσταϊν από μόνη της δεν επιβεβαιώνει τη μετάβασή της στο ιδιωτικό του νησί, η ηλεκτρονική αλληλογραφία της μαζί του είναι αποκαλυπτική της οικειότητας και του αμοιβαίου φλερτ τους. Σε ένα e-mail η πριγκίπισσα τον ρωτάει αν είναι ανάρμοστο να προτείνει για την ταπετσαρία του 15χρονου γιου της δύο γυμνές γυναίκες που κουβαλούν μια σανίδα του σερφ.
Σε ένα άλλο και σε απάντηση της διακήρυξής του ότι ψάχνει σύζυγο στο Παρίσι, εκείνη του λέει ότι η γαλλική πρωτεύουσα είναι «καλή για απιστίες» και πως οι «Σκανδιναβές είναι καλό συζυγικό υλικό». Τέλος, το 2011 παραδέχεται στον Επσταϊν ότι γκούγκλαρε το όνομά του και όσα ανέκυψαν «δεν μοιάζουν ιδιαίτερα θετικά». Αυτό συμβαίνει τρία χρόνια αφότου ο χρηματιστής είχε αναγνωρίσει την ενοχή του για τις κατηγορίες και είχε καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης.
Τα καινούργια στοιχεία έχουν άμεσες επιπτώσεις στην εικόνα της βασιλικής οικογένειας στη χώρα. Νορβηγός δημοσιογράφος, που καλύπτει δημοσιογραφικά το παλάτι στο Οσλο αλλά θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία του, λέει στην «Κ»: «Με βάση δημοσκόπηση του περασμένου Σεπτεμβρίου, πάνω από 7 στους 10 Νορβηγούς τάσσονται υπέρ της μοναρχίας (σ.σ. τη Δευτέρα το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί στο 61%). Η βασιλική οικογένεια λειτουργεί σαν εθνικό σύμβολο. Πολλές από τις δραστηριότητες των μελών της έχουν καθαρά εθιμοτυπικό ρόλο, αφού αποφεύγουν να παίρνουν πολιτική θέση.
Εκφωνούν ομιλίες που συσπειρώνουν κάθε φορά που προκύπτει κάποια κρίση – εκτός από την ετήσια καθιερωμένη βασιλική ομιλία. Κάνουν επισκέψεις σε περιοχές όπου έχουν σημειωθεί φυσικές καταστροφές ή μεγάλα ατυχήματα, ταξιδεύουν, εγκαινιάζουν μουσεία, δρόμους και διάφορες δημόσιες υπηρεσίες. Παραμένουν εκτός πολιτικής, αλλά σε περίπτωση πολέμου είναι έτοιμοι να ηγηθούν της χώρας από κοινού με την εκάστοτε κυβέρνηση. Αυτό συνέβη στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η βασιλική οικογένεια έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εθνική ενότητα απέναντι στη γερμανική κατοχή. Ακόμη και σήμερα τα μέλη της εξακολουθούν να απολαμβάνουν μεγάλο κύρος. Ετσι, οι πρόσφατες αποκαλύψεις από τα αρχεία Επσταϊν αποτέλεσαν ένα σοκ για τη νορβηγική κοινή γνώμη. Συμπίπτουν, δε, με τη δίκη εναντίον του γιου της πριγκίπισσας από προηγούμενο γάμο. Ο συνδυασμός συγκλονίζει το παλάτι όσο ποτέ ξανά στη σύγχρονη ιστορία».
Aν κάποτε οι βασιλικές οικογένειες είχαν τη δυνατότητα να σπρώχνουν τα βρώμικα μυστικά τους κάτω από το χαλί, με την άνθηση της ταμπλόιντ δημοσιογραφίας και των σόσιαλ μίντια η διαφάνεια είναι πια ζητούμενο για όλους τους οίκους. Δεν είναι τυχαίο ότι τα ευρωπαϊκά παλάτια έχουν καλοκουρδισμένα επιτελεία για την επικοινωνιακή διαχείριση κρίσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν γίνονται λάθη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η περίπτωση του 62χρονου πρίγκιπα Λοράν στο Βέλγιο.
Ο Βέλγος ρεπόρτερ της Het Laatste Nieuws / HLN, Βιμ Ντεχάντσουτερ, που καλύπτει βασιλικές υποθέσεις, απαντάει σε ερώτηση της «Κ» σχετικά με τις επαφές του με τον Επσταϊν: «Εκείνο που εγείρει ερωτήματα είναι οι αντιφατικές δηλώσεις του», δηλαδή η αρχική του κατηγορηματική διάψευση και η διόρθωση στην οποία προέβη μιάμιση ώρα αργότερα, στην οποία διευκρίνισε ότι είχε συναντήσει τον καταδικασμένο παιδόφιλο δύο φορές. «Γιατί ο Λοράν θυμήθηκε ξαφνικά αυτές τις συναντήσεις; Υποδηλώνει ότι αναθεώρησε τη δήλωσή του αφού συμβουλεύτηκε συνεργάτες του. “Κύριε, σκεφτείτε το ξανά προσεκτικά. Είστε βέβαιος ότι δεν συναντήσατε ποτέ τον Επσταϊν; Τι θα γίνει αν προκύψουν κάποτε αποδείξεις;”. Δεν πρόκειται για ασυνήθιστο σχήμα σε τέτοιες υποθέσεις: μια αρχική, υπερβολικά κατηγορηματική διάψευση αργότερα μετριάζεται, ώστε να αποφευχθεί η αντίφαση στο μέλλον». Ο πρίγκιπας θέλησε ξεκάθαρα να αποφύγει αυτό που συνέβη με τη Νορβηγίδα πριγκίπισσα Μέτε-Μάριτ, καταλήγει ο Ντεχάντσουτερ.
Ο Μάντελσον και η Ελλάδα
Η θύελλα Επσταϊν που σαρώνει τη μοναρχία στην Ευρώπη και αμαυρώνει τις διεθνείς ελίτ στάθηκε εξίσου αμείλικτη για την υστεροφημία προοδευτικών πολιτικών, όπως ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον και ο επί δεκαετίες υπουργός, βουλευτής και πρέσβης των Βρετανών Εργατικών Πίτερ Μάντελσον. Ο Κλίντον και η σύζυγός του, και πρώην ΥΠΕΞ, Χίλαρι Κλίντον αποδέχθηκαν να καταθέσουν ενώπιον του Κογκρέσου, κάτι που μέχρι πρότινος αρνούνταν. Από την πλευρά του, ο βαρώνος Μάντελσον υποχρεώθηκε αυτή την εβδομάδα σε παραίτηση από τη Βουλή των Λόρδων εξαιτίας της ανάμειξής του στο σκάνδαλο.
Μεταξύ άλλων ερευνάται από την Ε.Ε. κατά πόσον ενημέρωσε προκαταβολικά τον καταδικασμένο χρηματιστή για τη δημιουργία του μηχανισμού διάσωσης στη διάρκεια της ελληνικής κρίσης χρέους το 2010. «Πηγές μου λένε σχεδόν έτοιμο το πακέτο διάσωσης των 500 δισ. ευρώ», του γράφει ο Επσταϊν, για να λάβει την απάντηση του Μάντελσον: «Θα ανακοινωθεί απόψε», υποσχόμενος ότι θα «του τηλεφωνήσει» αφότου φύγει από την πρωθυπουργική κατοικία.
Απόρρητες πληροφορίες – Ο επί δεκαετίες υπουργός, βουλευτής και πρέσβης των Βρετανών Εργατικών Πίτερ Μάντελσον κατηγορείται ότι παρείχε εσωτερική πληροφόρηση στον Επσταϊν τόσο για τη βρετανική πολιτική, όσο και για τον μηχανισμό διάσωσης της Ελλάδας το 2010.
Ο Ντένις ΜακΣέιν, πρώην υπουργός Ευρώπης των Εργατικών επί πρωθυπουργίας Τόνι Μπλερ, συνάντησε τον Μάντελσον πριν από δύο εβδομάδες. «Μίλησα μαζί του σε μια πρωτοχρονιάτικη δεξίωση στο Ουεστμίνστερ, στην οποία παρευρέθησαν η πρώην πρωθυπουργός Τερέζα Μέι, οι σημαντικότεροι διπλωμάτες και δημοσιογράφοι του Λονδίνου, πρόθυμοι να ανταλλάξουν μια κουβέντα μαζί του», λέει στην «Κ» και συνεχίζει: «Ο (πρώην πρωθυπουργός Γκόρντον) Μπράουν έκανε τον Μάντελσον αναπληρωτή πρωθυπουργό. Με αυτή την ιδιότητα ο Μάντελσον αντάλλαξε e-mail με τον Επσταϊν για την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, όταν το τραπεζικό σύστημα στη Βρετανία, όπως και αλλού, βρισκόταν στα πρόθυρα κατάρρευσης… Ο Μάντελσον παρείχε τις πλέον απόρρητες, εσωτερικές λεπτομέρειες για τις πολιτικές επιλογές της βρετανικής κυβέρνησης. Είπε στον Επσταϊν να καλέσει τον Τζέιμι Ντάιμον, πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της Morgan Chase, μιας από τις μεγαλύτερες τράπεζες στις ΗΠΑ, ώστε ο Ντάιμον να ασκήσει πίεση στον Βρετανό υπουργό Οικονομικών Αλιστερ Ντάρλινγκ να αλλάξει η πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου προς όφελος των αμερικανικών παγκόσμιων τραπεζικών συμφερόντων. Αποτελεί έγκλημα στη Βρετανία να αποκαλύπτει κανείς πληροφορίες που επηρεάζουν τις αγορές σχετικά με το τι πρόκειται να κάνει μια κυβέρνηση».
