(upd. 12:12) Ξεκίνησαν σήμερα, Παρασκευή, το πρωί οι συνομιλίες στο Ομάν μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, με στόχο την υπέρβαση σοβαρών διαφορών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Ωστόσο, διαφωνίες για την ατζέντα απειλούν να εκτροχιάσουν τις προσπάθειες για διπλωματική εκτόνωση των εντάσεων, αυξάνοντας τις ανησυχίες για νέα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν ανέφερε ότι οι σημερινές συνομιλίες με το Ιράν και τις ΗΠΑ επικεντρώθηκαν στην προετοιμασία των κατάλληλων συνθηκών για την επανέναρξη των διπλωματικών και τεχνικών διαπραγματεύσεων.
Και οι δύο πλευρές είχαν δηλώσει έτοιμες για συνομιλίες με φόντο τη μακροχρόνια διαμάχη της Τεχεράνης με τη Δύση σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Αλλά η Ουάσιγκτον επιδίωξε να επεκτείνει τις συνομιλίες ώστε να συζητηθούν επίσης ζητήματα όπως το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, η υποστήριξή του σε ένοπλες ομάδες στην περιοχή και η «συμπεριφορά απέναντι στον λαό τους», δήλωσε την Τετάρτη ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο.
Το Ιράν, από πλευράς του, έχει ξεκαθαρίσει ότι επιθυμεί ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ να συζητήσουν αποκλειστικά και μόνο το πυρηνικό ζήτημα στη Μουσκάτ. Ο γαμπρός του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος βοήθησε στη διαμεσολάβηση για κατάπαυση πυρός στη Γάζα, επρόκειτο επίσης να συμμετάσχει στις συνομιλίες.
Ιρανική διπλωματική πηγή ανέφερε στο Reuters ότι «παρουσία της CENTCOM (Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ) ή περιφερειακών στρατιωτικών αξιωματούχων στις συνομιλίες μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη διαδικασία των έμμεσων πυρηνικών συνομιλιών μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών» στο Ομάν.
«Το Ιράν εισέρχεται στη διπλωματία με ανοιχτά μάτια και με σταθερή μνήμη για τα γεγονότα του περασμένου έτους. Συμμετέχουμε με καλή πίστη και παραμένουμε προσηλωμένοι στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων μας. Οι δεσμεύσεις πρέπει να τηρούνται», είχε γράψει λίγες ώρες νωρίτερα ο Αραγτσί στο X.
Η κληρική ηγεσία της Τεχεράνης ανησυχεί πως ο Τραμπ θα πραγματοποιήσει τις απειλές του για πλήγμα στο Ιράν, μετά την ανάπτυξη δυνάμεων του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ ανοικτά των ιρανικών ακτών.
Τον περασμένο Ιούνιο, οι ΗΠΑ χτύπησαν πυρηνικούς στόχους στο Ιράν, συμμετέχοντας στα τελικά στάδια μιας 12ήμερης ισραηλινής αεροπορικής εκστρατείας. Εκτοτε η Τεχεράνη έχει ανακοινώσει ότι διέκοψε τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Η ανάπτυξη των ΗΠΑ, στην οποία ο Τραμπ έχει αναφερθεί κάνοντας λόγο για τεράστια «αρμάδα», ήρθε έπειτα από την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων στο Ιράν τον προηγούμενο μήνα, αυξάνοντας τις εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Ο Τραμπ προειδοποίησε ότι «κακά πράγματα» πιθανώς θα συμβούν αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, αυξάνοντας την πίεση προς την Ισλαμική Δημοκρατία και επαναλαμβάνοντας απειλές για αεροπορικές επιθέσεις.
«Καθώς διεξάγονται αυτές οι συνομιλίες, θα ήθελα να υπενθυμίσω στο ιρανικό καθεστώς ότι ο πρόεδρος έχει πολλές επιλογές στη διάθεσή του, πέρα από τη διπλωματία, ως αρχηγός του πιο ισχυρού στρατού στην ιστορία του κόσμου», δήλωσε χθες, Πέμπτη η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λίβιτ.
Το Ιράν έχει υποσχεθεί σκληρή απάντηση σε οποιαδήποτε στρατιωτική επίθεση και έχει προειδοποιήσει τα γειτονικά αραβικά κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν βάσεις των ΗΠΑ ότι θα μπορούσαν να βρεθούν στο στόχαστρο αν εμπλακούν σε επίθεση. Το Ιράν διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες «αποθήκες» βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή.
Η «κόκκινη γραμμή» της Τεχεράνης
Οι διαπραγματευτές στο Ομάν θα πρέπει να «πλοηγηθούν» γύρω από την «κόκκινη γραμμή» του Ιράν όσον αφορά το πρόγραμμα πυραύλων, για να καταλήξουν σε συμφωνία και να αποτρέψουν μελλοντική στρατιωτική δράση. Η Τεχεράνη έχει αποκλείσει κατηγορηματικά συνομιλίες για τις «αμυντικές της δυνατότητες, τους πυραύλους της και την εμβέλειά τους».
Η κρατική τηλεόραση του Ιράν μετέδωσε λίγες ώρες πριν από τις συνομιλίες ότι «ένας από τους πιο προηγμένους βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς της χώρας, ο Khorramshahr-4», αναπτύχθηκε σε μία από τις τεράστιες υπόγειες «πόλεις πυραύλων» των Φρουρών της Επανάστασης.
Ωστόσο, η Τεχεράνη δηλώνει ότι είναι διατεθειμένη να δείξει «ευελιξία ως προς τον εμπλουτισμό ουρανίου με την παράδοση 400 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και την αποδοχή του όρου για μηδενικό εμπλουτισμό υπό διασυνοριακή συμφωνία ως λύση», ανέφεραν Ιρανοί αξιωματούχοι στο Reuters την περασμένη εβδομάδα.
Το Ιράν επιμένει επίσης ότι το δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου δεν είναι διαπραγματεύσιμο και απαιτεί την άρση των κυρώσεων που επανεπιβλήθηκαν από το 2018, όταν ο Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία του 2015 με τις έξι δυνάμεις για τα πυρηνικά.
Οι ΗΠΑ, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους και το Ισραήλ κατηγορούν την Τεχεράνη ότι χρησιμοποιεί το πυρηνικό της πρόγραμμα ως «κάλυψη» για την παραγωγή όπλων. Το Ιράν έχει δηλώσει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα προορίζεται αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου δήλωσε τον Ιανουάριο ότι η «προσπάθεια του Ιράν να κατασκευάσει ατομικά όπλα» και οι «20.000 βαλλιστικοί πύραυλοι» είναι σαν «δύο όγκοι καρκίνου».
Η επιρροή της Τεχεράνης σε ολόκληρη την περιοχή έχει υποχωρήσει σημαντικά, με τους περιφερειακούς της συμμάχους –γνωστούς ως «Αξονα της Αντίστασης»– είτε να διαλύονται είτε να έχουν πληγεί σοβαρά κατά τη σύγκρουση Χαμάς – Ισραήλ στη Γάζα και την πτώση του Μπασάρ αλ Ασαντ στη Συρία.
Πηγή: Reuters
