Υστερα από 73 χρόνια απαγόρευσης στη διάθεση αλκοόλ, η Σαουδική Αραβία έχει ξεκινήσει μία αθόρυβη αλλαγή: χαλαρώνει το πλαίσιο αρχικά για τους πλούσιους ξένους πολίτες και ύστερα εκτιμάται πως θα προχωρήσει και στους τουρίστες.
Επί δεκαετίες, η διπλωματική συνοικία του Ριάντ ξεχώριζε από την υπόλοιπη πρωτεύουσα, φιλοξενώντας πρεσβείες και πολυτελείς κατοικίες, πεζόδρομους με σκιά, πράσινους χώρους και καφετέριες που προσελκύουν νέους Σαουδάραβες και ξένους. Εκεί, χωμένο σε ένα φαινομενικά αδιάφορο συγκρότημα, ένα μικρό κατάστημα έχει μετατραπεί σε «πεδίο δοκιμών» για μία από τις πιο ευαίσθητες πολιτικές μεταβολές της χώρας, την ελεγχόμενη πώληση αλκοόλ.
Η Σαουδική Αραβία είχε απαγορεύσει την πώληση αλκοόλ το 1952. Ωστόσο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας αναδιαμόρφωσης της διεθνούς της εικόνας, η χώρα έχει προχωρήσει τα τελευταία χρόνια σε σαρωτικές κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, προσπαθώντας να επανασυστηθεί ως μια πιο μετριοπαθής και φιλική προς τις επενδύσεις κοινωνία.
Στο πλαίσιο αυτό, έχει επανεκκινήσει τη λειτουργία κινηματογράφων, φιλοξενεί μεγάλα μουσικά φεστιβάλ, κατήργησε την απαγόρευση οδήγησης για τις γυναίκες και περιόρισε τις αρμοδιότητες της άλλοτε πανίσχυρης θρησκευτικής αστυνομίας. Ωστόσο, η αθόρυβη επέκταση της νόμιμης πώλησης αλκοόλ θεωρείται από πολλούς το πιο τολμηρό πείραμα μέχρι σήμερα.
Το κατάστημα αλκοολούχων ποτών άνοιξε για πρώτη φορά στο Ριάντ τον Ιανουάριο του 2024, με την πρόσβαση αρχικά να περιορίζεται αποκλειστικά σε μη μουσουλμάνους διπλωμάτες. Σύμφωνα με νέους κανόνες που εισήχθησαν χωρίς επίσημη ανακοίνωση στα τέλη του 2025, πλέον επιτρέπεται και σε εύπορους, μη μουσουλμάνους, ξένους κατοίκους να αγοράζουν οινοπνευματώδη.
Τα κριτήρια είναι αυστηρά: πρέπει κανείς είτε να έχει premium άδεια διαμονής, η οποία κοστίζει 100.000 ριάλ (27.000 δολάρια) ετησίως, είτε να αποδεικνύει μηνιαίο εισόδημα τουλάχιστον 50.000 ριάλ.
Το premium καθεστώς διαμονής έχει επιπλέον κριτήρια επιλεξιμότητας και απευθύνεται κυρίως σε ανώτατα στελέχη, επενδυτές και επαγγελματίες με εξειδικευμένες δεξιότητες. Ολοι οφείλουν να επιδείξουν την κάρτα διαμονής τους στους φρουρούς ασφαλείας στην είσοδο του καταστήματος, στην οποία αναγράφεται το θρήσκευμα και το καθεστώς παραμονής τους. Οσοι δεν έχουν άδεια πρέπει να προσκομίσουν βεβαίωση αποδοχών ή επιστολή από την εταιρεία τους. Η αναμονή στις ουρές μπορεί να ξεπερνούν τη μία ώρα.
Μιλώντας στο BBC, ένας πελάτης του καταστήματος δήλωσε ότι είναι «ικανοποιητικά εφοδιασμένο» και οι τιμές είναι «δύο έως τρεις φορές υψηλότερες» από τις δυτικές αγορές, αλλά αισθητά χαμηλότερες από τη μαύρη αγορά της Σαουδικής Αραβίας.
Οι αγορές επιβλέπονται από ένα σύνθετο σύστημα ποσοστώσεων βάσει πόντων, το οποίο είναι γενναιόδωρο και επιτρέπει την αγορά δεκάδων λίτρων αλκοόλ ανά άτομο κάθε μήνα. Οι διπλωμάτες λαμβάνουν και εκπτώσεις στις αγορές τους.
Πειραματική αλλαγή
Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν έγινε καμία επίσημη ανακοίνωση από την κυβέρνηση για την αλλαγή καθεστώτος. Σύμφωνα με το BBC, πολλοί το πληροφορήθηκαν μέσω προσωπικών επαφών, καθώς το όνομα του καταστήματος δεν εμφανίζεται καν στους ψηφιακούς χάρτες. Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η ασάφεια των Αρχών είναι σκόπιμη.
Παρά την αυστηρή απαγόρευση, το αλκοόλ κυκλοφορούσε κρυφά επί δεκαετίες και «έρεε» σε ιδιωτικά πάρτι. Σημαντικό μέρος των επώνυμων αλκοολούχων ποτών εισερχόταν στην άτυπη αγορά μέσω πρεσβειών, οι οποίες εδώ και χρόνια επιτρέπεται να εισάγουν απεριόριστες ποσότητες στο πλαίσιο των διπλωματικών προνομίων. Αλλοι στρέφονταν μέχρι σήμερα στη μαύρη αγορά.
Σημειώνεται πάντως ότι η αλλαγή πολιτικής στο αλκοόλ συμπίπτει και με τις εντεινόμενες οικονομικές πιέσεις στη χώρα. Η Σαουδική Αραβία επιδιώκει να προσελκύσει περισσότερους ξένους επισκέπτες και υψηλής εξειδίκευσης ξένους επαγγελματίες, ώστε να ενισχύσει τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η μεταποίηση. Ταυτόχρονα, επενδύει δισεκατομμύρια δολάρια στον τουρισμό, την ψυχαγωγία και μεγάλα διεθνή αθλητικά γεγονότα, έχοντας έντονο ανταγωνισμό από τα ΗΑΕ και κυρίως το Ντουμπάι.
