Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Γερμανία διέκοψε απότομα την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Μόσχα, αντικαθιστώντας το ρωσικό φυσικό αέριο με άλλες προμήθειες ενέργειας, ανάμεσα στις οποίες δεσπόζουσα θέση κατέχει το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) των ΗΠΑ. Ωστόσο η επάνοδος του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία και οι επιθετικές κινήσεις του έναντι των Ευρωπαίων, με αποκορύφωμα το θέμα της Γροιλανδίας, γέννησαν δεύτερες σκέψεις στο Βερολίνο: η αντικατάσταση της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία με την εξάρτηση από την Αμερική αποδείχθηκε όχι μόνο οικονομικά επιζήμια, αλλά και πολιτικά επισφαλής.
Η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών εφοδιασμού με LNG ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από την Ουάσιγκτον ήταν ο βασικός λόγος που οδήγησε τον Φρίντριχ Μερτς στην απόφαση για μια τριήμερη περιοδεία σε χώρες του Περσικού Κόλπου, όπου η ένταση βρίσκεται σε πολύ υψηλά επίπεδα αυτόν τον καιρό λόγω του ενδεχόμενου νέων αμερικανικών επιθέσεων εναντίον του Ιράν. Ο Γερμανός καγκελάριος βρέθηκε χθες στη Σαουδική Αραβία, όπου επρόκειτο να συναντηθεί με τον ντε φάκτο ηγέτη της χώρας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ενώ σήμερα θα επισκεφθεί πρώτα το Κατάρ και στη συνέχεια τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τον συνοδεύει πολυμελής ομάδα Γερμανών επιχειρηματιών, οι οποίοι προσδοκούν σημαντικές συμφωνίες, κυρίως στα πεδία της ενέργειας και των εξοπλισμών.
Μιλώντας στην ετήσια δεξίωση του Χρηματιστηρίου της Φρανκφούρτης για τον καινούργιο χρόνο, τη Δευτέρα, ο Μερτς τόνισε, χωρίς να αναφέρει ονομαστικά τον Αμερικανό πρόεδρο, ότι οι διατλαντικές σχέσεις έχουν υποστεί ριζική αλλαγή και ότι «η νοσταλγία ή οι αναμνήσεις του παλιού, καλού καιρού» δεν πρόκειται να ωφελήσουν κανέναν. Εκείνο που χρειάζεται η Ευρώπη, υποστήριξε ο Γερμανός καγκελάριος, είναι να δράσει «με ενιαίο και αποφασιστικό τρόπο», να αναπτύξει τις αμυντικές της δυνατότητες και να ενισχύσει την αυτονομία της σε όλα τα επίπεδα.
«Νέοι εταίροι»
Με πιο απερίφραστο τρόπο είχε τοποθετηθεί, μία ημέρα νωρίτερα, η Γερμανίδα υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Ενέργειας, Κατερίνα Ράιχε, από το Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, το οποίο επισκέφθηκε ως προπομπός της περιοδείας Μερτς. «Oταν οι εταιρικές σχέσεις στις οποίες στηριζόμαστε για δεκαετίες αρχίζουν να εμφανίζονται κάπως εύθραυστες, είμαστε υποχρεωμένοι να αρχίσουμε να ψάχνουμε καινούργιους εταίρους», δήλωσε η Γερμανίδα πολιτικός που προέρχεται από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα, CDU. Στη γερμανική καγκελαρία πολύς λόγος γίνεται αυτή την περίοδο για νέες «στρατηγικές συνεργασίες», στο πλαίσιο των οποίων εντάσσονται επίσης η πρόσφατη επίσκεψη Μερτς στην Ινδία και η προγραμματισμένη επίσκεψή του στην Κίνα.
To LNG αντιστοιχεί σήμερα στο 13% των ενεργειακών εισαγωγών της Γερμανίας, με το 94% του εισαγόμενου LNG να προέρχεται από τις ΗΠΑ. Οι Γερμανοί ελπίζουν ότι οι προμήθειες LNG από τα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου θα μειώσουν την εξάρτησή τους από την Ουάσιγκτον, ενώ ταυτόχρονα εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις από τη Νορβηγία, τον Καναδά και την Αυστραλία, όπως αναφέρει το πρακτορείο Bloomberg. Σε αντάλλαγμα, τα τρία αραβικά κράτη που θα επισκεφθεί ο Μερτς επιδιώκουν να ενισχύσουν τις αμυντικές τους ικανότητες με προϊόντα της γερμανικής πολεμικής βιομηχανίας.
Η ανατροπή στις ευρωατλαντικές σχέσεις από τον Τραμπ σπρώχνει τη Γερμανία να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις.
Μεταξύ άλλων, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ ενδιαφέρονται να αγοράσουν μεταγωγικά στρατιωτικά αεροσκάφη Α400Μ της Airbus. Οι ανησυχίες των αραβικών κρατών, ακόμη και εκείνων που έχουν εξομαλύνει τις σχέσεις τους με το Ισραήλ, ενισχύθηκαν ύστερα από τον ισραηλινό βομβαρδισμό στην Ντόχα του Κατάρ, τον περασμένο Σεπτέμβριο, που είχε στόχο στελέχη της Χαμάς.
Ανθρώπινα δικαιώματα
Το θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις τρεις αραβικές μοναρχίες μάλλον δεν θα βρεθεί ψηλά στην ατζέντα του Φρίντριχ Μερτς. Την περασμένη εβδομάδα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφαν Κορνέλιους είχε εκφράσει την ικανοποίησή του για τις «μεταρρυθμίσεις» της Σαουδικής Αραβίας και τις «προόδους» αναφορικά με τα δικαιώματα των γυναικών.
Ωστόσο η Διεθνής Αμνηστία κάλεσε χθες τον Γερμανό καγκελάριο να μην υποβαθμίσει τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις τρεις χώρες. Σε σχετικές δηλώσεις της, η Κάγια Μίλερ-Φάλσμπους, εκπρόσωπος της οργάνωσης για θέματα Μέσης Ανατολής, δήλωσε ότι οι εξωδικαστικές εκτελέσεις, τα βασανιστήρια και οι αυθαίρετες συλλήψεις συνεχίζουν να μαστίζουν τη Σαουδική Αραβία, ενώ στο Κατάρ επικρατεί καθεστώς προκλητικής υπερεκμετάλλευσης των ξένων εργατών και τα Εμιράτα υποστηρίζουν με όπλα παραστρατιωτικές ομάδες που διαπράττουν εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας στο Σουδάν.
Τις διαβουλεύσεις του Μερτς στις τρεις αραβικές πρωτεύουσες θα απασχολήσουν επίσης η κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας και τα επόμενα βήματα για την εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου που έχουν υιοθετήσει τα Ηνωμένα Εθνη, όπως και οι προσπάθειες της Σαουδικής Αραβίας και άλλων χωρών για την αποτροπή μιας νέας στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Σύμφωνα με χθεσινά ρεπορτάζ ιρανικών μέσων, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί θα συναντηθεί την Παρασκευή με τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ στο Ομάν, σε μια προσπάθεια διπλωματικής διεξόδου. Η πληροφορία δεν είχε επιβεβαιωθεί επίσημα από την Ουάσιγκτον μέχρι χθες το βράδυ. Στη Μόσχα, η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα επανέφερε στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης την πρόταση να μεταφερθεί στη Ρωσία το ιρανικό απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου, αν και έσπευσε να προσθέσει ότι είναι στην απόλυτη δικαιοδοσία της Τεχεράνης να δεχθεί ή να απορρίψει τη ρωσική πρόταση.
