Ως «ουσιαστικές και παραγωγικές» χαρακτήρισε την πρώτη ημέρα των συνομιλιών στο Αμπου Ντάμπι ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Ουκρανίας Ρουστέμ Ουμέροφ, μετά τις επαφές μεταξύ ουκρανικών, ρωσικών και αμερικανικών αντιπροσωπειών με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ.
«Η δουλειά ήταν ουσιαστική και παραγωγική, με επίκεντρο συγκεκριμένα βήματα και πρακτικές λύσεις», ανέφερε ο Ουμέροφ σε ανάρτησή του στο Telegram.
Οι συνομιλίες διεξάγονται στο Αμπου Ντάμπι και αποτελούν μέρος της αμερικανικής πρωτοβουλίας για την προώθηση διαλόγου ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία, εν μέσω συνεχιζόμενων εχθροπραξιών.
Σύμφωνα με το Reuters, οι επαφές θα συνεχιστούν και την Πέμπτη.
Οι τριμερείς επαφές μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιούνται αφότου ο Ζελένσκι κατηγόρησε τη Μόσχα ότι εκμεταλλεύτηκε εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα, με αμερικανική στήριξη, για να συσσωρεύσει πυρομαχικά και να εξαπολύσει επίθεση με αριθμό-ρεκόρ βαλλιστικών πυραύλων.
Λίγο μετά την έναρξη των συνομιλιών, ρωσικές δυνάμεις έπληξαν πολυσύχναστη αγορά στην ανατολική Ουκρανία με πυρομαχικά διασποράς, σκοτώνοντας τουλάχιστον επτά ανθρώπους και τραυματίζοντας 15, σύμφωνα με τον κυβερνήτη της περιφέρειας Ντονέτσκ, Βαντίμ Φιλασκίν.
Οι διαπραγματεύσεις φιλοξενούνται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Φωτογραφίες που δόθηκαν νωρίτερα στη δημοσιότητα από το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας δείχνουν τις τρεις αντιπροσωπείες γύρω από τραπέζι σε σχήμα Π, με τους Αμερικανούς αξιωματούχους στο κέντρο, μεταξύ των οποίων ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
- Την ίδια ημέρα, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν εξήραν τις διμερείς τους σχέσεις σε βιντεοκλήση. Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, ο Σι προσκάλεσε τον Πούτιν να επισκεφθεί την Κίνα τους επόμενους μήνες. Πηγή προσκείμενη στη ρωσική κυβέρνηση δήλωσε στο Reuters ότι το δημόσιο έλλειμμα της Ρωσίας ενδέχεται να εκτιναχθεί σχεδόν στο τριπλάσιο του επίσημου στόχου έως τα τέλη του 2026.
Αγεφύρωτες διαφορές
Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες της διοίκησης Τραμπ να φέρει τις δύο πλευρές πιο κοντά, παραμένουν μεγάλες διαφορές στα βασικά ζητήματα.
Κομβικά σημεία των συνομιλιών είναι οι απαιτήσεις της Μόσχας για παραχώρηση εδαφών που εξακολουθεί να ελέγχει η Ουκρανία και το μέλλον του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, του μεγαλύτερου στην Ευρώπη, που βρίσκεται σε περιοχή υπό ρωσική κατοχή.
Η Ρωσία ζητά την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από ολόκληρη την περιφέρεια Ντονέτσκ, συμπεριλαμβανομένων βαριά οχυρωμένων πόλεων που θεωρούνται κρίσιμες για την άμυνα της Ουκρανίας, ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία.
Το Κίεβο απορρίπτει το αίτημα αυτό, δηλώνοντας ότι η σύγκρουση θα πρέπει να «παγώσει» στη σημερινή γραμμή του μετώπου και όχι να υπάρξει μονομερής αποχώρηση.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι οι ρωσικές δυνάμεις θα συνεχίσουν να πολεμούν έως ότου το Κίεβο λάβει «αποφάσεις» που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον τερματισμό του πολέμου.
Η Ρωσία κατέχει περίπου το 20% του ουκρανικού εδάφους, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας και τμημάτων του ανατολικού Ντονμπάς που είχαν καταληφθεί πριν από την εισβολή του 2022. Αναλυτές εκτιμούν ότι από τις αρχές του 2024 έχει κερδίσει περίπου 1,5% επιπλέον ουκρανικού εδάφους.
«Η Ρωσία δεν κερδίζει τον πόλεμό της εναντίον της Ουκρανίας», δήλωσε ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σίμπιχα, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα πληρώνει βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες απώλειες και οικονομική ζημιά για περιορισμένα εδαφικά κέρδη.
Κόπωση στην ουκρανική κοινωνία
Την ίδια ώρα, ρεπορτάζ των New York Times σημειώνει ότι η κόπωση από τον πόλεμο οδηγεί ολοένα και περισσότερους Ουκρανούς να επανεξετάζουν μέχρι πρότινος αδιανόητα σενάρια, όπως την παραχώρηση εδαφών στο Ντονμπάς, εφόσον αυτό συνοδευτεί από ισχυρές και αξιόπιστες εγγυήσεις ασφάλειας.
Κάτοικοι της ανατολικής Ουκρανίας δηλώνουν ότι, μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου, θα αποδέχονταν την απώλεια του τμήματος του Ντονμπάς που εξακολουθεί να ελέγχει το Κίεβο, αν αυτό σήμαινε οριστικό τέλος των εχθροπραξιών.
Η στάση αυτή σηματοδοτεί μετατόπιση σε σχέση με τα πρώτα χρόνια του πολέμου, όταν οποιαδήποτε συζήτηση για εδαφικές παραχωρήσεις θεωρούνταν κόκκινη γραμμή.
Το ζήτημα του Ντονμπάς βρίσκεται στο επίκεντρο των συνεχιζόμενων συνομιλιών μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών στο Αμπου Ντάμπι.
Η περιοχή έχει τεράστια στρατηγική και συμβολική σημασία: η Ουκρανία εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το 20% της περιφέρειας Ντονέτσκ, ενώ έχει χάσει πλήρως την περιφέρεια Λουχάνσκ. Η Μόσχα επιδιώκει την πλήρη κατάληψη του Ντονμπάς, ώστε να μπορεί να παρουσιάσει απτό κέρδος από τον πόλεμο.
Δημοσκοπήσεις καταγράφουν τη μεταβολή της κοινής γνώμης. Τον Μάιο του 2022, το 82% των Ουκρανών δήλωνε ότι δεν θα έπρεπε να παραχωρηθεί κανένα έδαφος υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.
Σε πρόσφατη έρευνα του Kyiv International Institute of Sociology, το 40% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι θα στήριζε την παραχώρηση του Ντονμπάς με αντάλλαγμα συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφάλειας. Παρά τη μετατόπιση, η πλειονότητα εξακολουθεί να αντιτίθεται σε τέτοιο ενδεχόμενο.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επαναλάβει δημοσίως ότι η Ουκρανία δεν αποδέχεται μονομερή αποχώρηση από εδάφη που ελέγχει.
Ωστόσο, σε ορισμένες τοποθετήσεις του έχει αφήσει να εννοηθεί ότι, στο πλαίσιο διαπραγματεύσεων, και οι δύο πλευρές θα κληθούν να προχωρήσουν σε συμβιβασμούς.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η παραχώρηση του Ντονμπάς θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές κοινωνικές και πολιτικές αναταράξεις στο εσωτερικό της χώρας, αλλά και να αναδιαμορφώσει την πολιτική κληρονομιά του Ζελένσκι.
Παράλληλα, το ουκρανικό νομικό πλαίσιο απαγορεύει την εκχώρηση εδαφών που δεν έχουν καταληφθεί στρατιωτικά.
Κοινός παρονομαστής στις τοποθετήσεις όσων εμφανίζονται διατεθειμένοι να δεχθούν έναν τέτοιο συμβιβασμό είναι η απαίτηση για ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας από τη Δύση.
Πολλοί εκφράζουν τον φόβο ότι, χωρίς δεσμευτικούς μηχανισμούς αποτροπής, η Ρωσία θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί μια αποχώρηση για να ανασυνταχθεί και να επιτεθεί εκ νέου.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει πρόθυμοι να εξετάσουν την παρουσία δυνάμεων στην Ουκρανία μετά από κατάπαυση του πυρός, ωστόσο παραμένει ασαφές αν και σε ποιο βαθμό θα ήταν διατεθειμένοι να εμπλακούν στρατιωτικά σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.
Η Μόσχα έχει ήδη απορρίψει κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
«Κανείς δεν θέλει να πεθάνει»
Το χωριό Ταβρίισκε, περίπου 50 χιλιόμετρα από τη Ζαπορίζια, αδειάζει σταδιακά. Τα λεωφορεία από την περιφερειακή πρωτεύουσα έχουν σταματήσει να εκτελούν δρομολόγια τις τελευταίες εβδομάδες και όσοι κάτοικοι απομένουν εγκαταλείπουν τα σπίτια τους με τη βοήθεια της αστυνομίας και εθελοντών, καθώς ο πόλεμος πλησιάζει.
Η 35χρονη Μαρίνα Βισνέφσκα ετοιμαζόταν να επιβιβαστεί σε λεωφορείο εκκένωσης μαζί με τα πέντε παιδιά της και λίγα προσωπικά αντικείμενα.
«Νομίζαμε ότι οι Ρώσοι θα απωθούνταν και ότι όλα αυτά θα τελείωναν», είπε. «Όταν όμως καταλάβαμε ότι η κατάσταση θα γίνεται όλο και χειρότερη, ήταν καλύτερα να φύγουμε».
Στο πεδίο, οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν αργή αλλά σταθερή προέλαση σε διάφορα τμήματα της γραμμής του μετώπου μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, πλησιάζοντας τόσο το λεγόμενο «ζώνη-φρούριο» πόλεων στο Ντονέτσκ όσο και τη Ζαπορίζια, πρωτεύουσα μίας από τις τέσσερις ουκρανικές περιφέρειες που το Κρεμλίνο έχει ανακηρύξει προσαρτημένες, παρότι ελέγχει μόνο μέρος τους.
Σύμφωνα με τον ουκρανικό στρατό, οι μάχες έχουν ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες στο νοτιοανατολικό μέτωπο, ιδιαίτερα γύρω από τη Χουλιάιπολε, περίπου 40 χιλιόμετρα ανατολικά του Ταβρίισκε.
Τα χωριά της περιοχής βρίσκονται σε προεξοχή της γραμμής αντιπαράθεσης, με ρωσικές δυνάμεις να επιχειρούν από τρεις κατευθύνσεις.
Κατά την επίσκεψη του Reuters στην περιοχή, κάτοικοι μίλησαν για συνεχή φόβο από επιθέσεις με drones και βομβαρδισμούς.
Ο κεντρικός επαρχιακός δρόμος έχει καλυφθεί με δίχτυα κατά drones, ενώ αστυνομικές ομάδες και εθελοντές πραγματοποιούν τακτικές διαδρομές για να απομακρύνουν όσους παραμένουν.
Τοπικές αρχές αναφέρουν ότι σχεδόν καμία οικογένεια δεν έχει μείνει πια γύρω από το Ταβρίισκε.
«Κάθε μέρα, κάθε εβδομάδα, βλέπουμε περισσότερες καταστροφές και μεγαλύτερο κίνδυνο να μπαίνουμε σε πόλεις σαν κι αυτές», είπε ο 51χρονος εθελοντής Βλαντ Μαχόφσκι, φορώντας κράνος και πλήρη εξάρτυση.
Σε ένα από τα σημεία εκκένωσης, δύο άνδρες μετέφεραν μια ηλικιωμένη γυναίκα έξω από ένα ετοιμόρροπο σπίτι, τυλιγμένη σε ένα ροζ σεντόνι.
Η 66χρονη Ναταλία Φεντορένκο ξέσπασε σε κλάματα περιγράφοντας το ψυχολογικό βάρος της παραμονής σε μια εμπόλεμη ζώνη καθώς οι μάχες πλησιάζουν. Όπως και η Βισνέφσκα, αποφάσισε να φύγει. «Είναι τρομακτικό. Κανείς δεν θέλει να πεθάνει. Ξέρω ότι δεν μου μένει πολύς χρόνος, αλλά ένας τέτοιος θάνατος…;» είπε, αφήνοντας τη φράση ανολοκλήρωτη.
Πηγή: Reuters, NYT
