Υστερα από εντατικές διαβουλεύσεις αρκετών ημερών τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης κατέληξαν σήμερα σε συμφωνία σχετικά με το πώς η Ουκρανία θα μπορέσει να χρησιμοποιήσει το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ και για τον στρατιωτικό της εξοπλισμό.
Με συμβιβαστική πρόταση, που επεξεργάστηκε και κατέθεσε η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι «27» ενέκριναν τα κριτήρια επιλεξιμότητας για την προμήθεια εξοπλιστικών προγραμμάτων εκ μέρους της Ουκρανίας από τρίτες χώρες.
Το κείμενο αναφέρει ότι επί της αρχής τα αμυντικά προϊόντα, που θα μπορεί να αγοράσει μέσω των χρημάτων αυτών η Ουκρανία, θα μπορούν να προέρχονται μόνο από εταιρείες της Ε.Ε., της Ουκρανίας ή των χωρών που ανήκουν στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και εκείνων της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών.
Ωστόσο, εάν οι στρατιωτικές ανάγκες του Κιέβου «απαιτούν επείγουσα παράδοση» αμυντικών προϊόντων, που τυγχάνουν να μην είναι διαθέσιμα στην Ε.Ε., την Ουκρανία ή χώρα της ΕΟΧ/ ΕΣΕΖ τότε θα «ισχύει σειρά στοχευμένων παρεκκλίσεων».
Ουσιαστικά, οι «παρεκκλίσεις» αυτές αφορούν πρωτίστως τις ΗΠΑ και τη Βρετανία. Ομάδα χωρών, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, επιδίωκε τη συμμετοχή του Λονδίνου, κάτι που προκαλούσε ενστάσεις από τη Γαλλία.
Η λίστα οπλικών συστημάτων, που μπορεί πλέον να αγοράσει το Κίεβο εκτός της Ε.Ε. περιλαμβάνει συστήματα αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας, πυρομαχικά μαχητικών αεροσκαφών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Στην περίπτωση που η Βρετανία επιλεγεί για την παροχή εξοπλιστικών προς την Ουκρανία, τότε θα πρέπει να συμβάλει οικονομικά ως προς την κάλυψη των πληρωμών των τόκων για το δάνειο, που θα λάβει το Κίεβο. Αυτή ήταν και η συμβιβαστική πρόταση, που έκαμψε την επιμονή της Γαλλίας για προτεραιοποίηση των ευρωπαϊκών αμυντικών βιομηχανιών ως προς τις σχετικές συμφωνίες της Ουκρανίας αλλά και την υποχρέωση των τρίτων χωρών να καταβάλουν αντίτιμο για τις συμφωνίες αυτές.
Επιπλέον, το κείμενο υπογραμμίζει ότι «οποιαδήποτε συμφωνία με τρίτη χώρα πρέπει να βασίζεται σε ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων» και επίσης, ότι «μια τρίτη χώρα δεν πρέπει να έχει τα ίδια δικαιώματα ούτε να απολαμβάνει τα ίδια οφέλη», όπως τα συμμετέχοντα κράτη-μέλη.
Για την ελληνική πλευρά είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι στο κείμενο αναφέρεται ρητώς και αρκετές φορές πως οι τρίτες χώρες, που ενδεχομένως επιλεγούν για σχετικές αμυντικές συμφωνίες με την Ουκρανία, «δεν θα πρέπει να αντιστρατεύονται την ασφάλεια της Ε.Ε. και των κρατών-μελών της». Αλλο κριτήριο επιλεξιμότητας, που ουσιαστικά «φωτογραφίζει» την Τουρκία, είναι η ολοκλήρωση διμερούς συμφωνίας με την Ε.Ε. ασφάλειας και άμυνας, αλλά και διμερή συμφωνία στο πλαίσιο του κανονισμού SAFE, του δανειακού προγράμματος ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας. Η Αγκυρα δεν έχει ολοκληρώσει ούτε διμερή συμφωνία άμυνας και ασφάλειας με την Ε.Ε. ούτε μετέχει ως κρατική οντότητα στο SAFE.
Το κείμενο, ούτως ή άλλως, ενισχύει τον έλεγχο των κρατών-μελών της Ε.Ε. γύρω από τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τις συμφωνίες της Ουκρανίας με τρίτες χώρες, καθώς επισημαίνει την υποχρέωση του Κιέβου «να παρέχει (σ.σ. στην Ε.Ε.) τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του, αποδεικνύοντας ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή των παρεκκλίσεων».
Το επόμενο διάστημα η Κομισιόν πρόκειται να συγκεντρώσει 90 δισ. ευρώ ως δάνειο από τα οποία 66 δισ. θα δοθούν για τον στρατιωτικό εξοπλισμό του Κιέβου. Προς τον σκοπό αυτό, η Κομισιόν πρόκειται να διαθέσει αχρησιμοποίητα κεφάλαια από τον τρέχοντα ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για την κάλυψη του κόστους δανεισμού. Εάν αυτό δεν είναι αρκετό, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να πληρώσουν τη διαφορά.
Σε ό,τι αφορά τα επόμενα βήματα, το Συμβούλιο της Ε.Ε. θα επιδιώξει άμεσα συμφωνία με το Ευρωκοινοβούλιο σχετικά με τα τελικά νομικά κείμενα του κανονισμού για την εφαρμογή του δανείου στήριξης προς την Ουκρανία. Μόλις ολοκληρωθούν όλα τα βήματα, η Κομισιόν θα είναι σε θέση να εκταμιεύσει την πρώτη πληρωμή στις αρχές του δεύτερου τριμήνου του 2026.
