Ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ Καντάφι της Λιβύης, έπειτα από μία δεκαετία αιχμαλωσίας και αφάνειας σε απομακρυσμένη ορεινή πόλη, επιχείρησε να θέσει προεδρική υποψηφιότητα, κάτι που πυροδότησε διαμάχες καθώς και εκτροπή και ακύρωση της εκλογικής διαδικασίας.
Το γραφείο του Σαΐφ αλ-Ισλάμ ανέφερε σε ανακοίνωσή του χθες, Τρίτη, ότι έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια «άμεσης αντιπαράθεσης» με τέσσερις άγνωστους ενόπλους που εισέβαλαν στο σπίτι του.
Το γραφείο του γενικού εισαγγελέα της Λιβύης ανέφερε ότι οι ερευνητές και οι ιατροδικαστές εξέτασαν τη σορό του Σαΐφ αλ-Ισλάμ και διαπίστωσαν ότι πέθανε από τραύματα έχοντας δεχθεί πυροβολισμούς και ότι το γραφείο εργάζεται για τον εντοπισμό υπόπτων.
Παρότι δεν κατείχε επίσημη θέση, ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ, 53 ετών, θεωρούνταν κάποτε η πιο ισχυρή προσωπικότητα στην πλούσια σε πετρέλαιο χώρα της Βόρειας Αφρικής μετά τον πατέρα του, Μουαμάρ Καντάφι, ο οποίος κυβέρνησε για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες.
Ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ διαμόρφωσε την πολιτική και μεσολάβησε σε υψηλού προφίλ, ευαίσθητες διπλωματικές αποστολές.
Ηγήθηκε των συνομιλιών για την εγκατάλειψη των όπλων μαζικής καταστροφής από τη Λιβύη και διαπραγματεύτηκε αποζημιώσεις για τις οικογένειες όσων σκοτώθηκαν στη βομβιστική επίθεση της πτήσης 103 της Pan Am πάνω από το Λόκερμπι της Σκωτίας το 1988.
Αποφασισμένος να απαλλάξει τη Λιβύη από το καθεστώς του παρία, συνεργάστηκε με τη Δύση και παρουσίασε τον εαυτό του ως μεταρρυθμιστή, ζητώντας Σύνταγμα και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Με σπουδές στο London School of Economics και άπταιστα αγγλικά, κάποτε θεωρούνταν από πολλές κυβερνήσεις ως το αποδεκτό, φιλικό προς τη Δύση πρόσωπο της Λιβύης.
«Πολεμάμε και πεθαίνουμε στη Λιβύη»
Οταν όμως ξέσπασε εξέγερση κατά της μακράς διακυβέρνησης του Καντάφι το 2011, ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ επέλεξε αμέσως την αφοσίωση στην οικογένεια και τη φυλή αντί των πολλών φιλιών του. Θεωρήθηκε αρχιτέκτονας της καταστολής των ανταρτών, τους οποίους αποκαλούσε «αρουραίους».
Μιλώντας στο Reuters την εποχή της εξέγερσης, είχε δηλώσει: «Πολεμάμε στη Λιβύη, πεθαίνουμε στη Λιβύη».
Είχε προειδοποιήσει για ποτάμια αίματος τονίζοντας ότι η κυβέρνηση θα πολεμούσε μέχρι τον τελευταίο άνδρα, την τελευταία γυναίκα και την τελευταία σφαίρα.
«Ολόκληρη η Λιβύη θα καταστραφεί. Θα χρειαστούμε 40 χρόνια για να καταλήξουμε σε συμφωνία για το πώς θα διοικήσουμε τη χώρα, γιατί σήμερα, όλοι θα θέλουν να γίνουν πρόεδροι ή εμίρηδες, και όλοι θα θέλουν να διοικήσουν τη χώρα», τόνισε σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση.
«Μένω εδώ»
Αφού οι αντάρτες κατέλαβαν την πρωτεύουσα Τρίπολη, ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ προσπάθησε να διαφύγει στον γειτονικό Νίγηρα ντυμένος ως μέλος της φυλής των Βεδουίνων.
Η πολιτοφυλακή της Ταξιαρχίας Αμπού Μπακρ Σαντίκ τον συνέλαβε σε έρημο δρόμο και τον μετέφερε αεροπορικώς στη δυτική πόλη Ζιντάν περίπου έναν μήνα αφότου ο πατέρας του κυνηγήθηκε, πυροβολήθηκε και δολοφονήθηκε από τους αντάρτες.
«Μένω εδώ. Θα αδειάσουν τα όπλα τους πάνω μου τη στιγμή που θα βγαίνω εκεί έξω», ανέφερε σε σχόλια που καταγράφηκαν σε ηχητικό ντοκουμέντο, καθώς εκατοντάδες άνδρες συνωστίζονταν γύρω από παλιό μεταγωγικό αεροσκάφος της λιβυκής αεροπορίας.
Ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ προδόθηκε στους απαγωγείς του από έναν Λίβυο νομάδα.
Η απομόνωση
Πέρασε τα επόμενα έξι χρόνια κρατούμενος στη Ζιντάν, κάτι που απέχει πολύ από τη γοητευτική ζωή που έζησε υπό τον Καντάφι, όταν είχε τίγρεις ως κατοικίδια, κυνηγούσε με γεράκια και συναναστρεφόταν με τη βρετανική υψηλή κοινωνία σε ταξίδια στο Λονδίνο.
Το Human Rights Watch τον συνάντησε στη Ζιντάν. Η Χανάν Σάλαχ, διευθύντριά του για τη Λιβύη, δήλωσε στο Reuters εκείνη την εποχή ότι δεν κατήγγειλε κακομεταχείριση. «Εκφράσαμε ανησυχία για το γεγονός ότι ο Καντάφι βρισκόταν σε απομόνωση για το μεγαλύτερο μέρος, αν όχι για όλο το διάστημα της κράτησής του», ανέφερε.
Το 2015, ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ καταδικάστηκε σε θάνατο διά εκτελέσεως από δικαστήριο στην Τρίπολη για εγκλήματα πολέμου.
Καταζητούνταν επίσης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης, το οποίο εξέδωσε ένταλμα σύλληψής του για «δολοφονίες και διώξεις».
«Πρέπει σιγά σιγά να επιστρέψεις»
Ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ Καντάφι πέρασε χρόνια στην παρανομία, αφού αφέθηκε ελεύθερος το 2017 από την πολιτοφυλακή, βάσει νόμου περί αμνηστίας.
Από το 2016, του επιτρεπόταν να επικοινωνεί με άτομα εντός και εκτός Λιβύης, δήλωσε ο Μουσταφά Φετουρί, Λίβυος αναλυτής με επαφές στον στενό κύκλο του Σαΐφ αλ-Ισλάμ.
Ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ δεχόταν επισκέπτες σχεδόν κάθε εβδομάδα και συζητούσε για την πολιτική και την κατάσταση της χώρας. Κάποιες φορές λάμβανε δώρα και βιβλία.
Φορώντας παραδοσιακή λιβυκή ρόμπα και τουρμπάνι, εμφανίστηκε στη νότια πόλη Σάμπα το 2021 για να καταθέσει τη δήλωση υποψηφιότητάς του για τις προεδρικές εκλογές.
Αναμενόταν ότι θα μπορούσε να αντλησει πολιτικά οφέλη από τη νοσταλγία για τη σταθερότητα της Λιβύης πριν από την εξέγερση του 2011, η οποία υποστηρίχθηκε από το ΝΑΤΟ, ανέτρεψε τον πατέρα του και προκάλεσε χρόνια χάους και βίας.
Ωστόσο, ισχυρές ένοπλες ομάδες που προέκυψαν από τις παρατάξεις που ξεσηκώθηκαν το 2011 απέρριψαν κατηγορηματικά την υποψηφιότητά του.
Καθώς η εκλογική διαδικασία συνεχιζόταν στα τέλη του 2021 χωρίς πραγματική συμφωνία επί των κανόνων, η υποψηφιότητα του Σαΐφ αλ-Ισλάμ έγινε ένα από τα κύρια σημεία διαμάχης.
Σε συνέντευξη στο περιοδικό The New York Times Magazine το 2021, συζήτησε σχετικά με την πολιτική του στρατηγική. «Εχω απομακρυνθεί από τον λιβυκό λαό εδώ και δέκα χρόνια», ανέφερε. «Πρέπει να επιστρέψεις σιγά σιγά. Σαν στριπτίζ. Πρέπει να παίξεις λίγο με το μυαλό τους», είχε τονίσει.
«Αφότου αφέθηκε ελεύθερος πριν από λίγα χρόνια, αποδείχθηκε ότι δεν ήταν σε θέση να εκφωνεί λόγους ούτε να κάνει δημόσιες δηλώσεις μέσω του Τύπου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε ο Τζαλίλ Χαρχαουί, συνεργάτης του βρετανικού think tank Royal United Services Institute.
«Ωστόσο, το συμβολικό του κύρος αποτέλεσε έναν από τους κύριους παράγοντες που εμπόδισαν τη διεξαγωγή των εκλογών του 2021», σύμφωνα με τον Χαρχαουί.
«Τώρα που δολοφονήθηκε, οι περισσότερες φιλοκανταφικές παρατάξεις θα έχουν πεσμένο ηθικό και θα νιώσουν θυμό. Ταυτόχρονα, ένα εμπόδιο για τη διεξαγωγή εκλογών στη Λιβύη έχει αφαιρεθεί», πρόσθεσε ο ίδιος.
Πηγή: Reuters
