Ανταπόκριση από το Λονδίνο, Θύμιος Τζάλλας. Οι συνεντεύξεις Τύπου με τις οποίες ο Νάιτζελ Φάρατζ καλωσορίζει τους βουλευτές που αυτομολούν στο Reform από το Συντηρητικό Κόμμα είναι πλέον ένα γνώριμο στιγμιότυπο στην πολιτική ζωή της Βρετανίας. Η χορογραφία είναι πάντα η ίδια. Το μεταγραφικό απόκτημα-έκπληξη δίπλα στον αρχηγό με φόντο τα τιρκουάζ χρώματα του κόμματος, οι δημοσιογράφοι στοιβαγμένοι πίσω από τις κάμερες στο μικροσκοπικό γραφείο του Reform στον εμβληματικό Millbank Tower, περίπου ένα χιλιόμετρο δυτικά από το κοινοβούλιο του Γουέστμινστερ.
Κάθε εβδομάδα η Βρετανία παρακολουθεί ένα παράδοξο τελετουργικό εξαγνισμού των νέων μελών του Reform. Οι βουλευτές, πρώην ή νυν, κατά κανόνα γνωστά ονόματα στα βρετανικά νοικοκυριά, ζητούν σε ζωντανή μετάδοση άφεση των πολιτικών τους αμαρτημάτων από τον Φάρατζ προκειμένου να εισέλθουν καθαρμένοι στο κόμμα. Εκφωνούν μια ομιλία-«απεταξάμην» τους παλιούς συντρόφους και εξηγούν τη στιγμή της επιφοίτησης, όταν το φως του Reform έλαμψε αιφνιδίως πάνω από το κεφάλι τους.
Συνέβη με χαρακτηριστικό τρόπο όταν ο Φάρατζ υποδέχθηκε μια από τις πιο ηχηρές μεταγραφές του: τον Ρόμπερτ Τζένρικ, μέχρι πρότινος φαβορί για την αρχηγία του Συντηρητικού Κόμματος. Ο Τζένρικ άρχισε να κατονομάζει έναν έναν τους πρώην συντρόφους-υπουργούς (Πρίτι Πατέλ, Μελ Στράιντ) ως τους ανθρώπους που διέλυσαν τη Βρετανία. Αμέσως μετά, δημοσιογράφος ρώτησε τον Φάρατζ γιατί ακριβώς τα μέλη του Reform θα ανεχθούν στο κόμμα τον Τζένρικ, τον άνθρωπο που ως πρώην υπουργός Μετανάστευσης άνοιξε τα ξενοδοχεία για τους μετανάστες. «Δεν θέλουμε οι βουλευτές να προσχωρούν στο κόμμα μας απλώς για να προσχωρήσουν. Φέρνω μόνο ανθρώπους που είναι ειλικρινώς απολογητικοί, εκείνους που πράγματι ντρέπονται για όσα έκαναν στο παρελθόν και είναι αποφασισμένοι να τα διορθώσουν», απάντησε ο αρχηγός του Reform. Ακριβώς δίπλα του, ο Τζένρικ, με το κεφάλι του στραμμένο στον νέο του αρχηγό, παρακολουθούσε ελαφρώς αποσβολωμένος. Ανάλογη ήταν και η υποδοχή της Σουέλα Μπρέιβερμαν. Η πρώην υπουργός Εσωτερικών των Τόρις άκουγε σιωπηλή τον Φάρατζ να εξηγεί γιατί ως νέο μέλος πληροί τα κριτήρια ένταξης στο Reform: «Είναι επαρκώς μεταμελημένη, απέτυχε αν και προσπάθησε, παραδέχεται ανοιχτά ότι ήταν μέρος του προβλήματος».
Εξω από το μαντρί
Ολες αυτές τις νέες προσχωρήσεις διατρέχει επίσης μια γκροτέσκα απόχρωση. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που έχουν συγκρουστεί δημοσίως, ακριβώς εξαιτίας του λαϊκιστικού ταμπεραμέντου τους, το οποίο τους φέρνει τώρα στο ίδιο στρατόπεδο. «Πάντα θεωρούσα ότι ο Τζένρικ είναι απάτη. Με αυτά που λέει [ως πρώην υπουργός Μετανάστευσης] αποδεικνύεται ότι είχα δίκιο», σχολίαζε ο Φάρατζ τον περασμένο Ιούλιο. Τα ίδια και για την Μπρέιβερμαν: «Είναι αξιοθρήνητη, παντελώς άχρηστη, όπως και όλοι οι υπόλοιποι [στο Συντηρητικό Κόμμα]». «Ο άνθρωπος δεν μπορεί να διοικήσει ομάδα 5×5, όχι τα νοσοκομεία και τα σχολεία των παιδιών μας. Δεν είναι σοβαρός», απαντούσε ο Τζένρικ.
Δηλώσεις μετανοίας – Bουλευτές, πρώην ή νυν, γνωστά ονόματα στα βρετανικά νοικοκυριά, ζητούν σε ζωντανή μετάδοση άφεση των πολιτικών τους αμαρτημάτων προκειμένου να εισέλθουν καθαρμένοι στο Reform.
Μέχρι πρόσφατα στη Βρετανία οι μεταπηδήσεις από το ένα κόμμα στο άλλο ήταν ανάθεμα, μια ακροβασία που μόνο οι κορυφαίοι θα μπορούσαν να φέρουν εις πέρας χωρίς να αυτοκτονήσουν πολιτικά. Για τον μέσο Βρετανό πολιτικό η εγκατάλειψη του κόμματός του, εκτός από βαθύ προσωπικό τραύμα, ήταν και το τέλος της πολιτικής ανέλιξής του. Η ρήση του Ευάγγελου Αβέρωφ ότι «όποιος φεύγει από το μαντρί τον τρώει ο λύκος» υπήρξε ο απόλυτος κανόνας για το άγρια πλειοψηφικό σύστημα της Βρετανίας (650 μονοεδρικές στις οποίες, πλην εξαιρέσεων, μόνο τα μεγάλα κόμματα έχουν πραγματικές πιθανότητες).
Τώρα, όμως, το πολιτικό τοπίο είναι αγνώριστο. Το Reform σαρώνει στις πιο υποβαθμισμένες γειτονιές της Αγγλίας. Εκεί το Εργατικό Κόμμα εκπροσωπούσε το 60% των ψηφοφόρων και τώρα πέφτει στο 10%. Σε μια από τις τελευταίες μετρήσεις, ο Φάρατζ δεν εξασφαλίζει απλώς αυτοδυναμία, αλλά οι κορυφαίοι υπουργοί των Εργατικών, οι ίδιοι άνθρωποι που έκαναν εντυπωσιακή είσοδο στην Ντάουνινγκ Στριτ πριν από δύο χρόνια ως άφθαρτα πρόσωπα, τώρα χάνουν και τις έδρες τους. Οσο κακή και να είναι μια κυβέρνηση, αυτή η καταβαράθρωση σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα δεν μπορεί να χρεωθεί αποκλειστικά σε εκείνη. Αν έφταιγε μόνο ο Στάρμερ, δεν θα ήταν ο έκτος πρωθυπουργός σε οκτώ χρόνια. Μετά το Brexit, στην πολιτική ζωή της Βρετανίας όλοι νιώθουν άμεσα αναλώσιμοι.
Ευμετάβλητο σκηνικό
Παραδόξως αυτό ισχύει και για τον Φάρατζ. Ούτε εκείνος μπορεί να είναι βέβαιος. Οι δημοσκοπήσεις είναι ευμετάβλητες. Πέντε κόμματα συναγωνίζονται μέσα σε ένα φάσμα δέκα μονάδων (14%-24%): Reform, Συντηρητικοί, Εργατικοί, Φιλελεύθεροι – Δημοκράτες και Πράσινοι. Ειδικά για το Reform, τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα γιατί ενστικτωδώς τα παραδοσιακά κόμματα συνασπίζονται εναντίον του. Ενας στους τρεις Εργατικούς ψηφοφόρους δηλώνει έτοιμος να ψηφίσει Συντηρητικούς για να αποτρέψει την επικράτησή του.
Μπορεί λοιπόν να φαίνεται ότι προελαύνει, αλλά η μάχη θα είναι σκληρή και για τον Φάρατζ. Από τον ρόλο του ταραξία που επιβάλλει σε άλλους τα χιμαιρικά του σχέδια προκειμένου να τα φέρουν εκείνοι εις πέρας (όπως κατ’ εξοχήν έγινε με το Brexit), τώρα πρέπει να εμφανιστεί ως πραγματικός τεχνοκράτης. Πρέπει δηλαδή να χτίσει το προφίλ του ανθρώπου που ξέρει να βγάζει τη χώρα από τα προβλήματα, και όχι απλώς να τα περιγράφει από την παμπ με το τσιγάρο και την μπίρα στο χέρι.
