Στα γονίδιά μας βρίσκεται εγγεγραμμένο το προσδόκιμο ζωής μας, σύμφωνα με νέα μελέτη που διαψεύδει ότι η υγιεινή ζωή μπορεί από μόνη της να επιμηκύνει τον ανθρώπινο βίο. Αν το γενετικό προσδόκιμο ζωής σας είναι τα 80 χρόνια, ό,τι και να κάνετε θα είναι πολύ δύσκολο να φτάσετε τα 100.
Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε ο Ούρι Αλόν και άλλοι ερευνητές του Ινστιτούτου Βάισμαν στο Ισραήλ ύστερα από μελέτη διδύμων στη Σουηδία. Η ομάδα συνέκρινε τα δεδομένα αυτά με μελέτη 2.092 αδελφών 444 υπεραιωνόβιων Αμερικανών. Στόχος της ιατρικής ομάδας ήταν να αναγνωρίσει εξωγενείς παράγοντες, ικανούς να επηρεάσουν το προσδόκιμο ζωής, όπως μολύνσεις ή ατυχήματα, που δεν έχουν να κάνουν με τα γενετικά χαρακτηριστικά.
Η επιστημονική ομάδα κατέληξε ότι η μακροζωία είναι κατά κύριο λόγο κληρονομική, συμπέρασμα που διαψεύδει τις θεωρίες για τη διατροφή, τη σωματική άσκηση και τις υγιεινές συνήθειες. Οι συνήθειες αυτές είναι σημαντικές για την ποιότητα ζωής του ατόμου, αλλά δεν είναι ικανές να εξασφαλίσουν αιωνόβια ζωή από μόνες τους, παρά μόνο εάν το άτομο έχει γενετική προδιάθεση για κάτι τέτοιο.
«Αν θέλεις να μάθεις τις πιθανότητές σου να ξεπεράσεις τα 100, ψάξε για μακροζωία στην οικογένειά σου», λέει ο δρ Τόμας Περλς, επικεφαλής μελέτης για υπεραιωνόβιους στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, δεδομένα από την έρευνα του οποίου αξιοποιήθηκαν από την ομάδα στο Ισραήλ.
«Η μελέτη του Ινστιτούτου Βάισμαν στέλνει ηχηρό μήνυμα: δεν έχεις όσο έλεγχο νομίζεις. Κάποιοι οδηγούμε πολυτελή αυτοκίνητα και άλλοι σαράβαλα», σημειώνει ο Τζέι Ολάνσκι, επίτιμος καθηγητής επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι στο Σικάγο.
Τα συμπεράσματα της έρευνας –ότι τα γονίδια είναι αποφασιστικός παράγοντας στο προσδόκιμο ζωής κάθε ανθρώπου– συνάδουν με όσα γνωρίζουμε για άλλα είδη, υποστηρίζει η Ντανιέλα Μπάκουλα του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης. «Ο χρόνος ζωής κάθε οργανισμού που μελετήθηκε έχει ισχυρή γενετική συνιστώσα», προσθέτει.
Οσοι προέρχονται από οικογένειες με αιω- νόβια μέλη έχουν μεγα- λύτερες πιθανότητες να ζήσουν περισσότερο, σύμφωνα με μελέτη.
Η νέα μελέτη χρησιμοποίησε στατιστικά και μαθηματικά πρότυπα προκειμένου να απορρίψει αίτια θανάτου τα οποία δεν έμοιαζαν να σχετίζονται με τη γήρανση. Τέτοιου είδους ανάλυση είναι δύσκολη, ενώ «έγινε ιδιαίτερα καλά» στη δημοσίευση της ερευνητικής ομάδας, σύμφωνα με τον δρ Ολάνσκι.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν στοιχεία για τη θνησιμότητα Σουηδών διδύμων, γεννημένων μεταξύ 1900 και 1935. Παρά τον Μεγάλο Πόλεμο, τη γρίπη του 1918 και τη Μεγάλη Υφεση, οι υγειονομικές συνθήκες και η ιατρική περίθαλψη βελτιώθηκαν σημαντικά την περίοδο εκείνη, με πολλούς εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν τη θνησιμότητα να έχουν υποχωρήσει.
Αυτό οδήγησε την ομάδα να μελετήσει τις επιπτώσεις άλλου παράγοντα. Για να επιβεβαιώσουν τις διαπιστώσεις τους, συνέκριναν τα δεδομένα για τη διάρκεια ζωής άλλης μελέτης, με θέμα Δανούς διδύμους γεννημένους μεταξύ 1870 και 1900, σε μια εποχή μεγάλης παιδικής θνησιμότητας εξαιτίας λοιμωδών νόσων, όπως διφθερίτιδα και χολέρα.
Η ανάλυση των δεδομένων οδήγησε σε εκτίμηση ότι τα γονίδια ευθύνονται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% για τις διαφορές στη διάρκεια ζωής ενός πληθυσμού, αντί του 25% που απέδιδαν παλαιότερες μελέτες στα γονίδια. Αιτία της απόκλισης αυτής από προηγούμενες μελέτες, σύμφωνα με τον δρα Αλόν είναι ότι οι έρευνες αυτές περιελάμβαναν ανθρώπους που πέθαναν νέοι, από ατυχήματα ή ασθένειες, χωρίς ο θάνατός τους να έχει σχέση με τα γονίδιά τους. Την εποχή εκείνη η επιστημονική κοινότητα πίστευε ότι τα γονίδια έπαιζαν μικρό ρόλο και ότι ο τρόπος ζωής είναι καθοριστικός.
Ο δρ Αλόν δεν αρνείται ότι ο τρόπος ζωής είναι σημαντικός, λέγοντας ότι η ανθυγιεινή ζωή μπορεί να αφαιρέσει μία πενταετία από τη ζωή του ανθρώπου και η υγιεινή να προσθέσει άλλα τόσα χρόνια. Ενας άνθρωπος με γενετική προδιάθεση να ζήσει μέχρι τα 80 μπορεί να πεθάνει στα 75 αν δεν κάνει υγιεινή ζωή, ενώ αν ακολουθήσει υγιεινό τρόπο ζωής μπορεί να ζήσει μέχρι τα 85.
«Μην περιμένετε όμως να φθάσετε σε πολύ μεγάλη ηλικία εάν δεν έχετε προηγουμένως κερδίσει τη γενετική λοταρία μακροζωίας από τη γέννησή σας», τονίζει ο δρ Ολάνσκι.
Ο δρ Μπράντλι Ουίλκοξ, διευθυντής γηριατρικών ερευνών στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης, χαρακτήρισε ενδιαφέρουσα τη μελέτη του Ινστιτούτου Βάισμαν, για να προσθέσει ωστόσο ότι δεν πείθεται: «Είναι αδύνατο να ξεχωρίσει με σαφήνεια εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες στον θάνατο. Πολλοί θάνατοι συμβαίνουν σε γκρίζα ζώνη, όπου βιολογία και περιβάλλον συγκρούονται».
