Η ιδέα μοιάζει βγαλμένη από σενάριο επιστημονικής φαντασίας: Κέντρα δεδομένων θα «αιωρούνται» στο Διάστημα, σε τροχιά γύρω από τη Γη, παίρνοντας ενέργεια από τον Ηλιο. Αποστολή τους: να «τροφοδοτούν» τα ταχέως αναπτυσσόμενα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης πίσω στη Γη, μοντέλα όπως είναι, μεταξύ άλλων, η Grok της xAI και το ChatGPT της OpenAI.
Αν και ακόμη σε πρώιμο στάδιο, το εν λόγω πρότζεκτ μπαίνει πια σε τροχιά υλοποίησης, με (συμ)πρωταγωνιστή ποιον άλλον; Τον Ελον Μασκ.
Η λειτουργία τέτοιου τύπου κέντρων στη Γη έχει αρχίσει πια να καθίσταται εξαιρετικά ενεργοβόρος, καθώς τα μοντέλα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης εξαπλώνονται αποκτώντας περισσότερους χρήστες. Υπό αυτό το πρίσμα, η δημιουργία νέων τέτοιου τύπου κέντρων δεδομένων (data centers) στο Διάστημα θα μπορούσε να δώσει λύσεις και προοπτικές… αποσυμφόρησης.
Οι υποστηρικτές της ιδέας λένε ότι η λειτουργία τέτοιων κέντρων πάνω από την ατμόσφαιρα θα μπορούσε να επωφεληθεί από τη σχεδόν αδιάκοπη ροή ηλιακής ενέργειας και την ευκολότερη ψύξη λόγω των διαφορετικών θερμοκρασιών.
Σημειώνεται ότι η παροχή ενέργειας και η λειτουργία συστημάτων ψύξης αποτελούν πια σημαντικές προκλήσεις για τα data centers στη Γη. Υπό αυτό το πρίσμα, η «μετακόμιση» στο Διάστημα θα μπορούσε όντως να προσφέρει λύσεις.
Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη άποψη. Μερίδα μηχανικών υποστηρίζει ότι η εμπορική βιωσιμότητα αυτών των κέντρων απέχει ακόμη πολύ από το να μπορεί να θεωρηθεί εξασφαλισμένη. Το κόστος εκτόξευσης και η συντήρηση αυτών των data centers είναι στοιχεία που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη. Παράλληλα, θα πρέπει να ληφθούν και απειλές, όπως είναι εκείνες των διαστημικών σκουπιδιών και της κοσμικής ακτινοβολίας. Με άλλα λόγια, τα διαστημικά data centers δεν πρόκειται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από κινδύνους.
Οι βλέψεις του Μασκ
Ο Ελον Μασκ, από την πλευρά του, δεν φαίνεται να πτοείται. «Είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει δημιουργηθούν κέντρα δεδομένων ηλιακής ενέργειας στο Διάστημα […] κι αυτό θα συμβεί εντός δύο, το αργότερο τριών ετών», δήλωσε ο Μασκ νωρίτερα αυτόν τον μήνα, από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, υποστηρίζοντας ότι το κόστος λειτουργίας αυτών των κέντρων θα είναι χαμηλότερο στο Διάστημα από ό,τι είναι στη Γη.
Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, η SpaceX του Μασκ φαίνεται να έχει προβάδισμα στην κούρσα για την υλοποίηση αυτής της ιδέας, αφού έχει ήδη εκτοξεύσει με επιτυχία και θέσει σε τροχιά χιλιάδες δορυφόρους.
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η SpaceX θα μπορούσε μάλιστα να χρηματοδοτήσει αυτό το πρότζεκτ μέσα από τα κεφάλαια που αναμένεται να αντλήσει όταν αρχίσει να προσφέρει για πρώτη φορά μετοχές της στο κοινό μέσα στο 2026.
Ο Ελον Μασκ, ωστόσο, δεν «παίζει» μόνος σε αυτό το μέτωπο, καθώς υπάρχουν παράλληλα κι άλλοι ανταγωνιστές με ανάλογες βλέψεις.
Μεγάλοι παίκτες
Η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος προωθεί ανάλογα σχέδια. Ο ίδιος ο Μπέζος έχει άλλωστε προβλέψει ότι τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης στο Διάστημα θα έχουν καταστεί περισσότερο συμφέροντα από πλευράς κόστους από ό,τι εκείνα στη Γη μέσα στα επόμενα 10 με 20 χρόνια.
Η Google επίσης προωθεί ανάλογα σχέδια με το βλέμμα στραμμένο στο Διάστημα, μέσω του προγράμματος «Project Suncatcher». Σύμφωνα μάλιστα με όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, σχεδιάζει να προχωρήσει σε μια πρώτη δοκιμαστική εκτόξευση δορυφόρου που θα μεταφέρει μονάδες επεξεργασίας δεδομένων γύρω στο 2027, σε συνεργασία με την εταιρεία Planet Labs.
Η Nvidia από την άλλη πλευρά, έχει ήδη στείλει στο Διάστημα τον δορυφόρο Starcloud‑1, που είναι εφοδιασμένος με το Nvidia H100 –το πιο ισχυρό τσιπ τεχνητής νοημοσύνης που έχει τοποθετηθεί ποτέ σε τροχιά- και εκπαιδεύει το μοντέλο Gemma της Google.
Από αυτήν την κούρσα δεν θα μπορούσε, βέβαια, να λείπει η Κίνα, η οποία παρουσιάζεται να θέλει μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια να έχει αποκτήσει το δικό της «Διαστημικό Νέφος» (Space Cloud)μ που θα αποτελείται από κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης.
