Τριήμερη επίσκεψη στην Κίνα πραγματοποιεί, αρχής γενομένης από χθες, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ – πρώτη Βρετανού ηγέτη στο Πεκίνο έπειτα από οκτώ χρόνια.
Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου μετέβη στην Κίνα συνοδευόμενος από αντιπροσωπεία περίπου 60 υπουργών και επιχειρηματιών, έχοντας στο πλευρό του τους διευθύνοντες συμβούλους εταιρειών όπως, μεταξύ άλλων, η HSBC, η AstraZeneca και η Jaguar Land Rover. Η πολυπληθής βρετανική αποστολή είναι προγραμματισμένο να επισκεφθεί όχι μόνο το Πεκίνο, αλλά και τη Σαγκάη, ενώ ο Στάρμερ αναμένεται να συναντήσει σήμερα, Πέμπτη, τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον πρωθυπουργό της Κίνας Λι Τσιανγκ.
Ο Βρετανός ηγέτης παραδέχθηκε ότι οι σινοβρετανικές σχέσεις είχαν εισέλθει σε μια «εποχή παγετώνων» («ice age»), από την οποία όμως θα πρέπει πλέον να βγουν. Ο ίδιος, παράλληλα, αναγνώρισε ότι και μόνο λόγω του οικονομικού μεγέθους της η Κίνα δεν γίνεται να αγνοηθεί.
«Η Κίνα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο κι ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους μας. (…) Υπό την προηγούμενη κυβέρνηση, περάσαμε από τη χρυσή εποχή (σ.σ. των σινοβρετανικών σχέσεων) στην εποχή των παγετώνων», είχε δηλώσει νωρίτερα, υπογραμμίζοντας ότι είναι προς το συμφέρον της Βρετανίας να αναπτύξει σχέσεις με το Πεκίνο.
«Λένε ότι οκτώ ημέρες είναι πολύς χρόνος στην πολιτική. Σκεφτείτε τότε τι είναι τα οκτώ χρόνια, επειδή έχουν περάσει οκτώ χρόνια από τότε που ένας Βρετανός πρωθυπουργός πάτησε σε κινεζικό έδαφος. Συμμετέχοντας σε αυτήν την αντιπροσωπεία, γράφετε Ιστορία. Είστε μέρος της αλλαγής που φέρνουμε. Ολα όσα κάνετε εδώ, όλα όσα εγώ κάνω εδώ επικεντρώνονται στο πώς θα ωφελήσουμε τους πολίτες πίσω στην πατρίδα μας», είπε ο Στάρμερ, απευθυνόμενος στους περισσότερους από 50 επιχειρηματίες που τον συνοδεύουν.
Από την άλλη πλευρά, βέβαια, ο Βρετανός πρωθυπουργός καθησύχασε όσους αντιδρούν, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα του «προφανώς δεν πρόκειται ποτέ να κάνει συμβιβασμούς που θα θέτουν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια».
Η επίσκεψη Στάρμερ στο Πεκίνο πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία αμφισβητούνται πολλά από όσα άλλοτε θεωρούνταν βέβαια στη διεθνή σκηνή. Η κρίση στις διατλαντικές σχέσεις και οι απειλές του Τραμπ (δασμολογικές και μη) έχουν ήδη ωθήσει πολλούς Δυτικούς σε μια τροχιά αποκατάστασης και ενίσχυσης των δεσμών με την Κίνα.
Στόχος, η ενίσχυση των οικονομικών δεσμών χωρίς να εξοργιστεί ο Τραμπ – Ασκηση ισορροπίας σε δύο μέτωπα από τη βρετανική ηγεσία.
Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ βρέθηκε προσφάτως εκεί. Ηταν μάλιστα ο πρώτος Καναδός ηγέτης που επισκεπτόταν την Κίνα έπειτα από περίπου οκτώ χρόνια. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είχε προηγηθεί τον περασμένο Δεκέμβριο και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς αναμένεται να ακολουθήσει τον προσεχή Φεβρουάριο.
Εάν ο Τραμπ ήθελε να απομακρύνει τους Ευρωπαίους από την Κίνα, όπως διεμήνυαν πολλοί Δυτικοί αναλυτές πέρυσι, αυτός ο στόχος προς το παρόν τουλάχιστον δεν φαίνεται να επιτυγχάνεται. Αντιθέτως, θορυβημένοι από τις λεκτικές και δασμολογικές απειλές του Αμερικανού προέδρου, οι Ευρωπαίοι παρουσιάζονται πια να θέλουν να βάλουν σε τροχιά επανεκκίνησης τις σχέσεις τους με το Πεκίνο, ξεκινώντας από νέες βάσεις και λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα, όπως αυτά διαμορφώνονται από την πλευρά της Αμερικής του Τραμπ.
Τα δύο μέτωπα
Από τη δική του μεριά, ο Κιρ Στάρμερ επιχειρεί τώρα επί της ουσίας να ισορροπήσει σε δύο μέτωπα: μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ από τη μία πλευρά, και μεταξύ οικονομίας – εμπορίου και εθνικής ασφάλειας από την άλλη.
Μόλις το περασμένο Σάββατο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να επιβάλει δασμούς 100% στα καναδικά προϊόντα εάν η καναδική ηγεσία συνάψει εμπορική συμφωνία με την Κίνα.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός παρουσιάζεται, ωστόσο, να θεωρεί ότι μπορεί να ενισχύσει τους οικονομικούς δεσμούς του με την Κίνα χωρίς παράλληλα να εξοργίσει τον Τραμπ. «Είμαι πραγματιστής, ένας Βρετανός πραγματιστής ο οποίος εφαρμόζει την κοινή λογική, και ως εκ τούτου χαίρομαι που έχουμε μια καλή σχέση με τις ΗΠΑ στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας, των πληροφοριών και του εμπορίου. Είναι πολύ σημαντικό να διατηρήσουμε αυτήν την καλή σχέση», τόνισε κατά τη διάρκεια της πτήσης που τον μετέφερε στο Πεκίνο. Η τελευταία φορά που Βρετανός ηγέτης είχε επισκεφθεί το Πεκίνο ήταν και πάλι επί Τραμπ, το 2018, όταν είχε μεταβεί εκεί η τότε πρωθυπουργός Τερέζα Μέι. Η ηγέτις των αντιπολιτευόμενων Τόρις, Κέμι Μπάντενοχ, υποστήριξε πάντως ότι εάν ήταν εκείνη τώρα πρωθυπουργός, δεν θα πήγαινε στο Πεκίνο, όπως κάνει ο Στάρμερ.
Η λίστα με τα «θέλω» των Βρετανών και τα αγκάθια
Η επίσκεψη του Κιρ Στάρμερ στο Πεκίνο είχε αρχίσει να προετοιμάζεται μήνες πριν, ήδη από το δεύτερο μισό του 2025. «Το υπουργείο Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου απέστειλε αθόρυβα αρκετές αντιπροσωπείες στο Πεκίνο το περασμένο φθινόπωρο προκειμένου να θέσουν τις βάσεις για την επίσκεψη του Βρετανού πρωθυπουργού», γράφει χαρακτηριστικά το Politico. Ωστόσο, παρά την προεργασία που έχει γίνει, υπάρχουν θέματα που ακόμη «διχάζουν» ή θεωρούνται «ευαίσθητα» και τα οποία, ως εκ τούτου, οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να μην αγγίξουν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, προκειμένου να μη διαταράξουν το κλίμα της επιχειρούμενης επαναπροσέγγισης και αναθέρμανσης των σινοβρετανικών σχέσεων.
Στην παρούσα φάση, ο στόχος είναι να εξασφαλιστεί πρόοδος σε τομείς που θεωρούνται λιγότερο ευαίσθητοι. Ως εκ τούτου, η λίστα με τις επιθυμίες του Στάρμερ θα προσαρμοστεί προσεκτικά ώστε να μην ταράξει τα νερά. Η προσέλκυση κινεζικών κεφαλαίων για βαριές ενεργειακές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των ανεμογεννητριών, είναι κάτι το οποίο, επί παραδείγματι, έχει τεθεί εκτός συζήτησης, όπως εξηγεί το Politico.
Η βρετανική κυβέρνηση πρόκειται, αντιθέτως, να πιέσει για χαμηλότερους δασμούς στο ουίσκι, βελτιωμένη πρόσβαση στην κινεζική αγορά για τις βρετανικές εταιρείες παροχής υπηρεσιών, αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων, άδειες τραπεζικής και ασφάλισης για βρετανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κίνα, ευκολότερες διασυνοριακές επενδύσεις και ταξίδια χωρίς βίζα για βραχυπρόθεσμες διαμονές.
Σημειώνεται ότι με βάση τα τωρινά δεδομένα, η Βρετανία είναι μία από τις λίγες ανεπτυγμένες χώρες οι πολίτες των οποίων χρειάζονται βίζα για να επισκεφθούν την Κίνα ακόμη και για διάστημα μικρότερο των 30 ημερών. Η βρετανική ηγεσία θα ήθελε αυτό να αλλάξει. Παράλληλα, το μερίδιο της Βρετανίας στην αγορά υπηρεσιών της Κίνας ήταν 2,7% το 2024, ποσοστό που οι βρετανικές εταιρείες θα ήθελαν να δουν να αυξάνεται.
Συνεργασία
«Εχουμε μια πολύ ξεκάθαρη προσέγγιση αναφορικά με την Κίνα», δήλωσε χαρακτηριστικά την περασμένη Δευτέρα ο Βρετανός υπουργός Ασφαλείας Νταν Τζάρβις, υπογραμμίζοντας ότι θα προωθηθεί η συνεργασία μόνο στους τομείς που εξυπηρετούν το βρετανικό εθνικό συμφέρον και όχι σε άλλα μέτωπα που ενδέχεται να κρύβουν δυνητικές απειλές.
Αλλά και για την Κίνα, από την άλλη πλευρά, υπάρχουν προσδοκώμενα οφέλη αφού, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το πρακτορείο Reuters, η επίσκεψη του Βρετανού πρωθυπουργού «προσφέρει στο Πεκίνο την ευκαιρία να αναδειχθεί ως σταθερός και αξιόπιστος εταίρος σε μια εποχή παγκόσμιας αναταραχής».
