«Οι πιο ισχυροί άνθρωποι στον κόσμο». Ετσι παρουσίασε ο Ντόναλντ Τραμπ τους ηγέτες των χωρών που θα συμμετάσχουν στο Συμβούλιο Ειρήνης, το όργανο το οποίο ο ίδιος εμπνεύσθηκε για την άσκηση fast track εξωτερικής πολιτικής από τις ΗΠΑ.
Το Συμβούλιο Ειρήνης μπορεί κάλλιστα να παρομοιαστεί με μια εταιρεία αμερικανικών συμφερόντων, η οποία ανήκει στον Τραμπ και ορίζει τον πρόεδρο των ΗΠΑ ως μόνιμο πρόεδρο και πλειοψηφικό μέτοχο. Σύμφωνα με το καταστατικό του Σώματος, όλες οι εξουσίες εκπορεύονται από τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος θα επιλέγει ένα κατώτερο διοικητικό συμβούλιο κρατών-μελών στο οποίο θα προεδρεύει. Οι χώρες που θα συμμετάσχουν θα υπηρετούν τριετή θητεία, η οποία θα ανανεώνεται κατά την κρίση του προέδρου. Από τις τουλάχιστον 50 χώρες τις οποίες ο Λευκός Οίκος προσκάλεσε να συμμετάσχουν, μέχρι στιγμής έχουν ενταχθεί 21.
Οι χώρες αυτές θα ψηφίσουν για τον προϋπολογισμό του συμβουλίου, τις διεθνείς συμφωνίες και τις πρωτοβουλίες που θα αναληφθούν, με απλή πλειοψηφία και με την έγκριση του προέδρου ως προαπαιτούμενη.
«Τα μέλη του Συμβουλίου Ειρήνης που θα ξεφεύγουν από τα όρια θα διακινδυνεύουν τη διπλωματική ταπείνωση της απόλυσής τους από τον Τραμπ, σαν να ήταν διαγωνιζόμενοι στο “The Apprentice”», σχολιάζει σε κείμενο εργασίας ο Χιου Λόβατ, ανώτερος ερευνητής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων – ECFR. Ο ίδιος θεωρεί ότι, παρόλο που το καταστατικό περιγράφει ως εθελοντική τη συμμετοχή με χρηματοδότηση, το ιστορικό του Τραμπ υποδηλώνει ότι θα πιέσει τα μέλη να πληρώσουν, με τους μεγάλους χορηγούς να έχουν πιθανότατα και τη μεγαλύτερη επιρροή.
Σημειωτέον, όσοι καταβάλουν 1 δισ. δολάρια θα αποκτήσουν την ιδιότητα του μόνιμου μέλους. Υπογραμμίζεται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει τη δυνατότητα να απολύει μέλη του διοικητικού συμβουλίου, «υπό την επιφύλαξη του βέτο από την πλειοψηφία των 2/3 των κρατών-μελών».
Το οργανόγραμμα
Κάτω από το διοικητικό συμβούλιο θα βρίσκονται ένα εκτελεστικό συμβούλιο και ένας διευθύνων σύμβουλος, που θα διορίζονται από τον Τραμπ και θα είναι επιφορτισμένοι με την καθημερινή λειτουργία του συμβουλίου, όπως και με τη διαχείριση των κεφαλαίων. Θα έχουν επίσης την εντολή να ορίζουν την ημερήσια διάταξη για κάθε συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου, γεγονός που υπονομεύει περαιτέρω την αυτονομία των κρατών-μελών.
Ανάμεσα στα στελέχη που θα αναλάβουν ρόλους στο Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ βρίσκονται ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι και επιχειρηματίες, όπως ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ και ιδρυτής της Affinity Partners, αμερικανικής επενδυτικής εταιρείας που διατηρεί στενούς δεσμούς με τα κρατικά επενδυτικά ταμεία της Μέσης Ανατολής. Επίσης, ο Μαρκ Ρόουαν, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων Apollo Global Management, η οποία επενδύει σε ιδιωτικά κεφάλαια και ακίνητα. Αλλά και ο Ατζάι Μπάνγκα, στέλεχος επιχειρήσεων και πρόεδρος του ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Οι χώρες που θα συμμετάσχουν, αναμφίβολα, αξιοποιούν την ευκαιρία μιας στενότερης, πιο συναλλακτικής σχέσης με τις ΗΠΑ. Εξάλλου, κάποιες από αυτές συμμερίζονται την αποστροφή του Τραμπ σχετικά με τον ΟΗΕ. Η Ευρώπη, πλην Ουγγαρίας και Βουλγαρίας, επιλέγει να μην εμπλακεί στην πρωτοβουλία του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος ανακάλεσε την πρόσκληση προς τον Καναδά, μετά την ομιλία του Μαρκ Κάρνεϊ στο Νταβός – ο Καναδός πρωθυπουργός κάλεσε τις μεσαίες δυνάμεις να αναπτύξουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία έναντι των ΗΠΑ.
Η θέση της Ε.Ε.
Η κατεύθυνση την οποία αναλυτές όπως ο Λόβατ προκρίνουν από εδώ και στο εξής για την Ε.Ε. είναι να αξιοποιήσει την επιρροή της αφενός στην Εκτελεστική Επιτροπή της Γάζας –η οποία είναι περισσότερο σύμφωνη με το ψήφισμα 2803 του ΟΗΕ και όπου υπάρχει ισχυρή ευρωπαϊκή εκπροσώπηση μέσω των Νικολάι Μλαντένοφ, Τόνι Μπλερ και Σίγκριντ Κάαγκ– και αφετέρου σε αραβικές χώρες όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία, οι οποίες εκπροσωπούνται τόσο στο διοικητικό συμβούλιο όσο και στην Εκτελεστική Επιτροπή της Γάζας.
Χωρίς αμφιβολία, η προοπτική της fast track διπλωματίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή σκηνικού για την πολύπαθη περιοχή της Μέσης Ανατολής βρίσκει πολλούς υποστηρικτές εντός και εκτός του Συμβουλίου Ειρήνης του Τραμπ. Πώς όμως θα διασφαλισθεί ότι το αμερικανικό σχέδιο real estate θα λειτουργήσει προς όφελος και του τοπικού πληθυσμού; Και τι σημαίνει για τους κανόνες του διεθνούς δικαίου ένα σχήμα που θα αποφασίζει με βάση τις επιθυμίες και προτεραιότητες του Αμερικανού προέδρου; Είναι μόνο κάποια από τα αναπάντητα ερωτήματα μέσα στο νέο περιβάλλον που οικοδομούν οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ.
