Το Κομπάνι, μια συριακή πόλη 40.000 κατοίκων στην ανατολική όχθη του Ευφράτη, πολύ κοντά στα σύνορα με την Τουρκία, πολιτογραφήθηκε ως το «κουρδικό Στάλινγκραντ» τον Ιανουάριο του 2014, όταν κατατρόπωσε τις δυνάμεις του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) που είχαν ανακηρύξει χαλιφάτο στη Συρία και το Ιράκ, και πολιορκούσαν τους Κούρδους επί τέσσερις μήνες.
Πρωταγωνιστικό ρόλο στη μάχη του Κομπάνι έπαιξε η Νασρίν Αμπντουλά, ως αρχηγός των Γυναικείων Μονάδων Προστασίας (YPJ), του γυναικείου τμήματος της κουρδικής πολιτοφυλακής Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG). Δημοσιογράφος στο επάγγελμα, βγήκε ζωντανή, αν και πολυτραυματίας, από εκείνη την περιπέτεια και τα επόμενα χρόνια ανέλαβε διπλωματικές αποστολές για λογαριασμό της υπό κουρδικό έλεγχο, αυτοδιοικούμενης περιοχής της βόρειας και ανατολικής Συρίας, Ροτζάβα.
Το απόγευμα της Πέμπτης, η Νασρίν Αμπντουλά φορούσε και πάλι στολή εκστρατείας καθώς μιλούσε, μέσω τηλεδιάσκεψης, σε εκπροσώπους του διεθνούς Τύπου από το Κομπάνι, που βρίσκεται και πάλι υπό πολιορκία, αυτή τη φορά από δυνάμεις του Αχμεντ αλ Σάρα, πρώην ηγέτη της Αλ Κάιντα στη Συρία και προσωρινού προέδρου της χώρας ύστερα από την ανατροπή του Μπασάρ Ασαντ, τον Δεκέμβριο του 2024.
Οπως αναγνώρισε και η ίδια, η συνάντησή μας έγινε σε μια «εξαιρετικά δύσκολη στιγμή» για την κουρδική υπόθεση. Μέσα σε 15 ημέρες, οι δυνάμεις του Αλ Σάρα κατάφεραν να αλώσουν το μεγαλύτερο μέρος από τις εκτάσεις που ήλεγχαν οι Κούρδοι, εκτοπίζοντάς τους πρώτα από συνοικίες του Χαλεπίου, κι ύστερα από τις ανατολικές επαρχίες της Ράκα και του Ντέιρ αλ Ζορ.
Πολεμάμε τζιχαντιστές – «Αυτοί που μας πολεμάνε είναι τζιχαντιστές και μισθοφόροι. Κι όμως, ακούμε Δυτικούς ηγέτες να λένε πόσο σπουδαίος είναι ο Γκολάνι (Αλ Σάρα)», λέει η Νασρίν Αμπντουλά, αρχηγός του γυναικείου τμήματος της κουρδικής πολιτοφυλακής.
«Αυτή τη φορά, η κατάσταση είναι πολύ δυσχερέστερη για μας από το 2015», μας λέει η κ. Αμπντουλά. «Τότε, είχαμε τη στρατιωτική και πολιτική υποστήριξη των ΗΠΑ και την πολιτική υποστήριξη ολόκληρης της Δύσης. Τώρα όλες οι πόρτες που χτυπάμε είναι κλειστές. Καμία υποστήριξη, ούτε καν μια κυβερνητική ανακοίνωση. Ολοι γνωρίζουν ότι αυτοί που μας πολεμάνε δεν είναι ένας εθνικός στρατός, αλλά φατρίες τζιχαντιστών και μισθοφόρων που έχουν χρεωθεί θηριωδίες εις βάρος Αλεβιτών, Δρούζων, τώρα και Κούρδων. Κι όμως, ακούμε Δυτικούς ηγέτες να λένε πόσο σπουδαίος είναι ο Γκολάνι» (ψευδώνυμο του Αλ Σάρα από τα χρόνια που ηγούνταν της τζιχαντιστικής οργάνωσης HTS).
Τον Μάρτιο του 2025, τρεις μήνες μετά την ανατροπή του Ασαντ, ο Αλ Σάρα και ο στρατιωτικός ηγέτης των Κούρδων Μαζλούμ Αμπντί υπέγραψαν, με αμερικανική μεσολάβηση, συμφωνία που προέβλεπε την ενσωμάτωση των υπό κουρδικό έλεγχο «Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων» (SDF) στον κυβερνητικό στρατό μέχρι το τέλος του χρόνου, με αντάλλαγμα την κατοχύρωση πολιτιστικών και πολιτικών δικαιωμάτων για τους Κούρδους. Ωστόσο το 2025 εξέπνευσε με την προβλεπόμενη ενσωμάτωση να καρκινοβατεί. Οι Κούρδοι ζητούσαν να ενταχθούν οι δυνάμεις τους στον κυβερνητικό στρατό ως ξεχωριστές ταξιαρχίες, τοποθετημένες στις περιοχές τους, ενώ η κυβέρνηση Αλ Σάρα, υπό την ασφυκτική πίεση των Τούρκων κηδεμόνων της, ήταν διστακτική.
Η κρίσιμη σύσκεψη
Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες από κουρδικές και αραβικές πηγές, στις 4 Ιανουαρίου έγινε στη Δαμασκό σύσκεψη εκπροσώπων της κεντρικής κυβέρνησης και των SDF. Οι δύο πλευρές βρίσκονταν πολύ κοντά σε συμφωνία, όταν μπήκε στην αίθουσα των διαβουλεύσεων ο υπουργός Εξωτερικών Ασαν Χασάν αλ Σαϊμπάνι, ένας πολιτικός που συνδέεται πολύ στενά με την Αγκυρα και έθεσε τέλος στις διαβουλεύσεις. Ο λόγος έγινε φανερός την επόμενη ημέρα, όταν συναντήθηκαν στο Παρίσι εκπρόσωποι της κυβέρνησης Αλ Σάρα και του Ισραήλ, με αμερικανική και γαλλική μεσολάβηση. Εκεί οι εκπρόσωποι του Αλ Σάρα προανήγγειλαν «περιορισμένη» επιχείρηση εναντίον των Κούρδων και δεν συνάντησαν αντιρρήσεις.
Το πράσινο φως είχε ουσιαστικά δοθεί. Ακολούθησε, τις επόμενες δύο εβδομάδες, η επιδρομή των κυβερνητικών δυνάμεων, που συρρίκνωσε τη Ροτζάβα, στην οποία έχουν απομείνει πλέον το μικρό Κομπάνι και η βορειοανατολική επαρχία Τζαζίρα, προς τα σύνορα με το Ιράκ, όπου βρίσκονται οι δύο μεγαλύτερες κουρδικές πόλεις, Χασάκα και Καμισλί. Την περασμένη Τρίτη υπήρξε προσωρινή κατάπαυση του πυρός, με τη Δαμασκό να θέτει στους Κούρδους προθεσμία τεσσάρων ημερών για να «ενσωματωθούν» στον κυβερνητικό στρατό σε ατομική βάση, υπό την απειλή ότι σε διαφορετική περίπτωση θα χάσουν και τα εδάφη που τους έχουν απομείνει.
Η θέση της Τουρκίας – Η Αγκυρα δεν ενθουσιάζεται με την πιθανή διεύρυνση της Αυτόνομης Κουρδικής Διοίκησης του Ιράκ προς τη Συρία, ωστόσο την προτιμά λόγω των καλών σχέσεων που έχει αναπτύξει με τον Μπαρζανί.
Σε αυτό το εξαιρετικά δύσκολο για τους Κούρδους πλαίσιο, ο Μαζλούμ Αμπντί συναντήθηκε την Πέμπτη στο Αρμπίλ του ιρακινού Κουρδιστάν με τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο Τομ Μπάρακ, ο οποίος είναι και πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία. Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, ο Μπάρακ έκανε σαφές ότι για την Ουάσιγκτον η αποστολή των SDF, ως προμαχώνα εναντίον του ISIS, έχει λήξει και καλά θα κάνουν να αναζητήσουν συμβιβασμό με τον Αλ Σάρα.
Ο μεσάζων
Τον ρόλο του βασικού μεσολαβητή για τη συνάντηση είχε αναλάβει ο ιστορικός ηγέτης των Ιρακινών Κούρδων, Μασούντ Μπαρζανί. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η συμβιβαστική λύση που έχει τεθεί στο τραπέζι είναι να αρκεστούν οι Κούρδοι στον έλεγχο της Τζαζίρα, η οποία θα μπορούσε να ενωθεί στην πορεία με την Αυτόνομη Κουρδική Διοίκηση (KRG) του Ιράκ. Το μεγάλο ερώτημα, βέβαια, είναι κατά πόσον θα δεχθεί κάτι τέτοιο ο Ταγίπ Ερντογάν. Αν και η διεύρυνση της KRG, ουσιαστικά κουρδικού κράτους εν κράτει στα σύνορα με την Τουρκία, προφανώς δεν θα ενθουσιάσει την Αγκυρα, παραμένει εκατό φορές προτιμότερη από τη διαιώνιση της ντε φάκτο αυτονομίας της Ροτζάβα. Η Τουρκία διατηρεί καλές σχέσεις με τη συντηρητική φατρία των Μπαρζανί, ενώ βλέπει τους Κούρδους της Συρίας ως παρακλάδι του ΡΚΚ, μαθητές του Αμπντουλά Οτσαλάν και διαποτισμένους με την ιδέα του μεγάλου Κουρδιστάν. Οι επόμενες ημέρες και εβδομάδες θα είναι κρίσιμες.
