Τα αποτυπώματα χεριών στους τοίχους σπηλαίων σε μια σχεδόν ανεξερεύνητη περιοχή της Ινδονησίας ενδέχεται να είναι οι αρχαιότερες βραχογραφίες που έχουν εντοπιστεί ποτέ, ηλικίας τουλάχιστον 67.800 χρόνων.
Τα αποτυπώματα, χρώματος καφεκόκκινου, που μελετήθηκαν από Ινδονήσιους και Αυστραλούς ερευνητές στο νησάκι Muna – «δορυφόρο» του Σουλαουέσι, δημιουργήθηκαν με την εκτόξευση χρωστικής πάνω στα χέρια τοποθετημένα στους τοίχους των σπηλαίων, αφήνοντας ένα περίγραμμα. Ορισμένες από τις άκρες των δακτύλων τροποποιήθηκαν επίσης ώστε να φαίνονται πιο αιχμηρές, σαν νύχια, κάτι που υποδηλώνει, σύμφωνα με τους ερευνητές, ένα πρώιμο άλμα στη συμβολική φαντασία.
«Ηταν σχεδόν σαν να προσπαθούσαν σκόπιμα να μετατρέψουν αυτή την εικόνα ενός ανθρώπινου χεριού σε κάτι άλλο – ίσως σε νύχι ζώου. Είναι σαφές ότι είχε κάποια βαθύτερη πολιτισμική σημασία, αλλά δεν γνωρίζουμε ποια ήταν αυτή. Υποψιάζομαι ότι είχε να κάνει με την πολύπλοκη συμβολική σχέση αυτών των αρχαίων λαών με τον κόσμο των ζώων», δήλωσε ο αρχαιολόγος του Πανεπιστημίου Griffith και εκ των επικεφαλής της μελέτης, Ανταμ Μπραμ.
Η προϊστορική αυτή μορφή τέχνης υποδεικνύει πως το Σουλαουέσι φιλοξενούσε μια ακμάζουσα καλλιτεχνική κουλτούρα.
Για να προσδιορίσουν την ηλικία των αποτυπωμάτων, οι επιστήμονες χρονολόγησαν τον ορυκτό φλοιό που είχε σχηματιστεί πάνω από τις παραστάσεις.
Τα νέα αυτά δείγματα τέχνης από το νοτιοανατολικό Σουλαουέσι είναι τα αρχαιότερα που έχουν ποτέ εντοπιστεί σε τοίχους σπηλαίων. Τα «στένσιλ» αποτελούν, δε, μια πιο σύνθετη παράδοση βραχογραφίας η οποία θα μπορούσε να ήταν μια κοινή πολιτιστική πρακτική, δήλωσε ο Μαξίμ Ομπέρ, επίσης από το Πανεπιστήμιο Griffith, συνεπικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύτηκε χθες, Τετάρτη, στο περιοδικό Nature.
Δεν είναι ακόμη σαφές σε ποιο είδος ανήκουν τα χέρια που άφησαν τα αποτυπώματα. Ενδέχεται να ανήκουν σε μια αρχαία ομάδα ανθρώπων που ονομάζονταν Ντενίσοβαν – οι οποίοι ζούσαν στην περιοχή και μπορεί να είχαν έρθει σε επαφή με τους αρχαίους προγόνους μας Homo sapiens προτού τελικά εξαφανιστούν. Είναι πιθανό επίσης να ανήκουν σε σύγχρονους ανθρώπους που απομακρύνθηκαν από την Αφρική και περιπλανήθηκαν στη Μέση Ανατολή και την Αυστραλία περίπου εκείνη την εποχή.
Η Ινδονησία είναι γνωστό πως φιλοξενεί κάποιες από τις πιο πρώιμες βραχογραφίες στον κόσμο. Τα τελευταία δέκα χρόνια, μια σειρά ανακαλύψεων στο Σουλαουέσι έχει ανατρέψει την παρωχημένη πεποίθηση πως η τέχνη και η αφηρημένη σκέψη του είδους μας εμφανίστηκαν ξαφνικά στην Ευρώπη Εποχής των Παγετώνων και εξαπλώθηκαν από εκεί.
«Οταν πήγα στο πανεπιστήμιο στα μέσα της δεκαετίας του ’90, μας δίδασκαν ότι η δημιουργική έκρηξη των ανθρώπων συνέβη σε ένα μικρό μέρος της Ευρώπης. Αλλά τώρα βλέπουμε χαρακτηριστικά της σύγχρονης ανθρώπινης συμπεριφοράς, συμπεριλαμβανομένης της αφηγηματικής τέχνης στην Ινδονησία, που καθιστούν πολύ δύσκολο να υποστηριχθεί αυτό το ευρωκεντρικό επιχείρημα», σημειώνει στο BBC o καθηγητής, Ανταμ Μπραμ, που πανεπιστημίου Γκρίφιθ και συνεπικεφαλής της έρευνας.
Οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν πότε ακριβώς οι άνθρωποι έμαθαν να δημιουργούν τέχνη, περνώντας από κουκκίδες και γραμμές σε πιο ουσιαστικές αναπαραστάσεις του εαυτού τους και του κόσμου γύρω τους. Και οι βραχογραφίες αυτές θα συμβάλουν στην κατάρτιση ενός καλλιτεχνικού χρονοδιαγράμματος για την απαρχή της ανθρώπινης δημιουργικότητας.
«Για εμάς, αυτή η ανακάλυψη δεν είναι το τέλος της ιστορίας», σημείωσε ο Ομπέρ. «Είναι μια πρόσκληση να συνεχίσουμε να αναζητάμε».
Πηγή: Associated Press, BBC
