«Τα δυστυχήματα με τα τρένα στην Ισπανία κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου όχι μόνο για θέματα συντήρησης των σιδηροδρόμων αλλά και για την κλιματική αλλαγή, καλώντας τους αρμόδιους φορείς να λάβουν επιπλέον μέτρα», λέει στην «Κ» ο Τζον Γορθ, αναλυτής για τους σιδηροδρόμους στην Ευρώπη.
«Η Ισπανία έρχεται αντιμέτωπη με τα ερωτήματα που εγέρθηκαν και στα Τέμπη. Λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας στις συγκοινωνίες με τρένο; Eπενδύονται τα απαραίτητα κονδύλια στη συντήρηση και στον εκσυγχρονισμό των τρένων και των σιδηρογραμμών;», διερωτάται.
Στο πρώτο δυστύχημα φαίνεται πως κλειδί είναι ένας σπασμένος αρμός στις σιδηροτροχιές. «Τα ερωτήματα παραμένουν όμως πολλά, ακόμη και αν αποδειχθεί πως αυτό είναι το βασικό αίτιο», σχολιάζει ο Γκάρεθ Ντένις, αναγνωρισμένος σιδηροδρομικός μηχανικός και συγγραφέας, ο οποίος έχει λάβει βραβεία για τη δουλειά του στη Μ. Βρετανία.
Οπως δηλώνει στην «Κ», το δύσκολο κομμάτι είναι να εξηγηθεί τι οδήγησε σε αυτό το σπάσιμο της σιδηροτροχιάς. «Πρέπει να γίνει μικροσκοπική ανάλυση της ρωγμής για να καταλάβουμε αν ήταν ρωγμή κόπωσης ή ήταν μια αποτυχημένη συγκόλληση. Επειτα, φυσικά, το ερώτημα είναι γιατί δεν εντοπίστηκε αυτό το ελάττωμα; Ηταν ένα ελάττωμα που παρουσιάστηκε κατά τον εκσυγχρονισμό της γραμμής πέρυσι ή είναι κάτι που έχει δημιουργηθεί και έχει συμβεί έκτοτε; Σε ποιο βαθμό ήταν ο κρύος καιρός ένας παράγοντας; Διότι και η κλιματική αλλαγή είναι πολύ κρίσιμο ζήτημα, καθώς και πόσο είμαστε προετοιμασμένοι», τονίζει.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων της Ε.Ε. θα μπορούν να βοηθούν τις χώρες να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους, ώστε οι ίδιες να ενισχύσουν τις επιδόσεις τους στην ασφάλεια.
«Οπως σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ε.Ε., η Ισπανία έχει μια ελεύθερη σιδηροδρομική αγορά, που σημαίνει ότι έχει ξεχωριστό οργανισμό για τη συντήρηση και την εκμίσθωση των γραμμών. Είναι φορές που η συντήρηση ανατίθεται σε εξωτερικούς συνεργάτες. Ποιοι είναι αυτοί και ποια τα κριτήρια επιλογής τους;».
Στη γενικότερη εικόνα στρέφει τα βλέμματα ο Γιόζεφ Ντόπελμπαουερ, πρώην Executive Director του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (ΕRA) και ένας από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους σιδηροδρομικούς ειδικούς των τελευταίων δύο δεκαετιών, με βαθιά τεχνική γνώση στα θέματα της διαλειτουργικότητας των σιδηροδρόμων στην Ευρώπη. «Γνωρίζουμε ότι έχουμε σημαντικές διαφορές στα επίπεδα ασφάλειας μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε., που δεν είναι μόνο της τάξης του 10%-20%. Αυτό που προτείναμε είναι να δημιουργήσουμε ένα σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τα ατυχήματα και μετά ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο, όπως έχουμε με τις αερομεταφορές».
Η ανταλλαγή εμπειριών ανάμεσα στις χώρες της Ευρώπης, σύμφωνα με τον Γιόζεφ Ντόπελμπαουερ, σημαίνει και μείωση παρόμοιων ατυχημάτων. «Πρέπει να επικεντρωθούμε σε χώρες που δυσκολεύονται με το σύστημα ασφαλείας τους, όπως η Ελλάδα. Σε αυτό το πιθανό σχήμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων της Ε.Ε. θα βοηθούν τις χώρες να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους, ώστε οι ίδιες να μπορούν να ενισχύσουν τις επιδόσεις τους στην ασφάλεια. Ο προϋπολογισμός είναι ένα μεγάλο πρόβλημα και σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχουν κατάλληλοι πόροι αλλά και θεσμικό πλαίσιο, ώστε οι Αρχές να είναι σωστά στελεχωμένες για να κάνουν τη δουλειά τους στην εποπτεία των φορέων εκμετάλλευσης».
«Για να προσπαθήσουμε να εξευρωπαϊστούμε τι θα χρειαζόμασταν τελικά; Χρειάζεται μια γέφυρα ανάμεσα στα κράτη-μέλη, ώστε να μη συμβεί αυτό που έγινε στην Ελλάδα με το δυστύχημα των Τεμπών. Οπως είναι γνωστό, κύρια εκκρεμότητα στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο είναι η ολοκληρωμένη εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συστήματος Διαχείρισης Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS). Βασικό ερώτημα αποτελεί το κατά πόσον το δυστύχημα στα Τέμπη θα είχε αποφευχθεί αν το σύγχρονο σύστημα ήταν ήδη ενεργό την ημέρα της τραγωδίας. Και η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που έχει πρόβλημα», τονίζει ο Γορθ. «Υπήρξαν, για παράδειγμα, αρκετά σιδηροδρομικά ατυχήματα στη Σλοβακία. Κάποιοι άνθρωποι σκοτώθηκαν και εκεί, όπου επίσης δεν υπάρχει σύγχρονο σύστημα ελέγχου. Και όταν αναφερόμαστε στην Ελλάδα και στην Ισπανία δεν πρέπει να ξεχνάμε πως και οι δύο χώρες έχουν περάσει βαθιές οικονομικές κρίσεις. Δεν είναι τυχαίο πως οι χώρες που έχουν τα καλύτερα δίκτυα και τα πιο ασφαλή είναι και οι πλουσιότερες», καταλήγει.
Παρ’ όλα αυτά, με μέσο ετήσιο όρο 40 με 50 νεκρούς από σιδηροδρομικά δυστυχήματα στην Ευρώπη τα τρένα παραμένουν ασφαλή, τονίζει ο Ντόπελμπαουερ.
