Τον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του ο πρόεδρος Τραμπ αξιοποίησε το Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου με πρωτόγνωρο τρόπο, που θυμίζει τηλεοπτική εκπομπή ριάλιτι με εναλλασσόμενους ηγέτες του πλανήτη σε δεύτερο ρόλο.
Πάνω από 40 αρχηγοί κρατών ταξίδεψαν πέρυσι στην Ουάσιγκτον για να συναντήσουν τον Αμερικανό πρόεδρο, με τις κάμερες να καταγράφουν τις περισσότερες από τις επισκέψεις αυτές.
Υπήρξαν έτσι ενέδρες, απειλές, στιγμές κολακείας, παράλληλα με την αναμόρφωση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ενώ προηγούμενοι πρόεδροι πόζαραν στιγμιαία για τους φακούς, προτού κλειστούν στα προεδρικά διαμερίσματα για να συζητήσουν με τους καλεσμένους τους, ο Τραμπ απολαμβάνει την παρουσία δημοσιογράφων στο Οβάλ Γραφείο, διακοσμημένο σε τόνους του χρυσού. Μετά την αυστηρή κριτική που άσκησε στον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι τον Φεβρουάριο, ο Τραμπ τόνισε: «Αυτό θα κάνει εξαιρετική τηλεόραση».
Σε κάθε συνάντηση του Τραμπ με ξένο ηγέτη, όμως, κρίνονται οι τύχες πολέμων, αιχμαλώτων, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οικονομικών κυρώσεων. Σε μια προσπάθεια να εξευμενίσουν τον Τραμπ, ηγέτες από όλο τον κόσμο καταφθάνουν συχνά φέροντες δώρα που κολακεύουν τον οικοδεσπότη, όπως μια πρόσκληση από τον μονάρχη της χώρας, ένα καινούργιο προεδρικό αεροσκάφος ή ακόμη και ένα μετάλλιο Νομπέλ.
Παρότι ο Τραμπ στήριξε την προεκλογική του εκστρατεία σε πολιτική προτεραιότητας των αμερικανικών συμφερόντων, η δεύτερη θητεία του καθορίστηκε μέχρι στιγμής περισσότερο από την εξωτερική πολιτική, παρά από τα εσωτερικά θέματα.
«Ο Τραμπ εμφανίζει πολλά από τα γνωρίσματα του λαϊκιστή ηγέτη, ο οποίος απολαμβάνει την πολιτική τού θεάματος. Είναι ένας άνθρωπος των συμφωνιών, αλλά και ένας τηλεοπτικός παραγωγός. Η τηλεόραση είναι βαθιά συνυφασμένη με τον τρόπο που αντιμετωπίζει τον κόσμο, την πολιτική και την ισχύ», λέει η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, Λιζέλ Χιντς.
Αυταρχικά καθεστώτα
Ο Τραμπ δεν άργησε να ανατρέψει την παραδοσιακή αμερικανική εξωτερική πολιτική, καλωσορίζοντας ηγέτες αυταρχικών καθεστώτων, τους οποίους προηγούμενοι πρόεδροι απέφευγαν να συναντήσουν.
Συνεταιρίστηκε με τον πρόεδρο του Ελ Σαλβαδόρ Ναγίμπ Μπουκέλε, μεταφέροντας εκατοντάδες μετανάστες από τη Βενεζουέλα σε διαβόητο κάτεργο του Σαλβαδόρ. Υποδέχθηκε τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, για να αστειευθεί ότι ο Τούρκος ηγέτης αλλοίωσε το αποτέλεσμα των εκλογών στη χώρα του. «Ξέρει αυτός από νόθες εκλογές καλύτερα από όλους», είχε πει ο Τραμπ για τον φιλοξενούμενό του.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει υποδεχθεί με κάμερες και δημοσιογράφους 46 ηγέτες στον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του.
Ο εναγκαλισμός του με τον διάδοχο του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ήταν ίσως η πιο αδιανόητη στιγμή. Ο τέως πρόεδρος Μπάιντεν είχε δεσμευθεί να καταστήσει τη Σαουδική Αραβία «παρία», μετά τη δολοφονία του αντικαθεστωτικού δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι το 2018. Ο Τραμπ επέλεξε, αντιθέτως, να αναλάβει την υπεράσπιση του πρίγκιπα Μοχάμεντ κατά τη διάρκεια επίσκεψης του τελευταίου στο Οβάλ Γραφείο, η πρώτη του μετά τη δολοφονία Κασόγκι. Οταν δημοσιογράφος ρώτησε για τη δολοφονία του Κασόγκι, που κατείχε αμερικανική υπηκοότητα πέρα από τη σαουδαραβική, ο Τραμπ τη διέκοψε αμέσως: «Ο πρίγκιπας έχει κάνει εκπληκτική δουλειά και δεν χρειάζεται να φέρνετε σε δύσκολη θέση τον καλεσμένο μας με μια τέτοια ερώτηση», είπε. Το ίδιο βράδυ ο Τραμπ δεξιώθηκε τον πρίγκιπα σε επίσημο δείπνο. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ φιλοξένησε 46 ηγέτες ξένων κρατών τον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου επισκέφθηκε το Οβάλ Γραφείο πέντε φορές, ενώ ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, βρέθηκε εκεί τέσσερις φορές.
Ο Τραμπ απέδειξε την πρόθεσή του να αντιστρέψει την αμερικανική πολιτική σε σημαντικές διενέξεις, αφήνοντας ορισμένες φορές συμμάχους και αντιπάλους άναυδους, καθώς προσπαθούν να προβλέψουν την επόμενη κίνησή του. Αξιοποίησε τις συναντήσεις του με τον Νετανιάχου –η σχέση του με τον οποίο υπήρξε συχνά τεταμένη– για να διαταράξει τη δυναμική μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων. Κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας συνάντησης, ο Τραμπ είπε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τη διοίκηση της Γάζας για να τη μεταμορφώσουν σε «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής», προκαλώντας διεθνή κατακραυγή.
Καμιά επίσημη επίσκεψη δεν υπήρξε τόσο δραματική, όσο η συνάντηση Ζελένσκι, Τραμπ και Τζέι Ντι Βανς στο Οβάλ Γραφείο, όπου ο Αμερικανός πρόεδρος και ο αντιπρόεδρός του κατηγόρησαν τον Ουκρανό ηγέτη για αχαριστία απέναντι στις ΗΠΑ για τη βοήθεια που εξασφάλισε το Κίεβο απέναντι στη ρωσική εισβολή.
Το θέαμα υπογράμμισε πόσο μικρή αξία έχουν οι ιστορικές συμμαχίες για τον Τραμπ και πόσο η άποψή του για τη ρωσική εισβολή έχει μετατοπιστεί, εκδηλώνοντας ανοιχτά τη συμπάθειά του για τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν. «Το αποτέλεσμα ήταν να πειστούν οι Ουκρανοί για την αναγκαιότητα να εξευμενίσουν τον Τραμπ. Ο σημερινός πρόεδρος είχε περιγράψει αυτήν ακριβώς τη διαπραγματευτική τακτική στο βιβλίο του από τη δεκαετία του 1980. Ετσι πρέπει να διαπραγματεύεται κανείς, σύμφωνα με τον Τραμπ. Αποσταθεροποιείς την άλλη πλευρά και τους υποχρεώνεις να συρθούν πίσω στο τραπέζι», λέει ο Μάθιου Κένιγκ, αντιπρόεδρος του ινστιτούτου Σκόουκροφτ Σέντερ.
Αντιπαραθέσεις
Ο Ζελένσκι δεν ήταν το μόνο θύμα ενέδρας στο Οβάλ Γραφείο. Το Μάιο, ο Τραμπ επιτέθηκε φραστικά κατά του προέδρου της Νοτίου Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόζα, κάνοντας λόγο για γενοκτονία λευκών κτηματιών, προβάλλοντας μάλιστα και βίντεο με δήθεν αποδείξεις των διώξεων αυτών. «Σβήσε τα φώτα και παίξε αυτό το βίντεο», είπε ο Τραμπ σε βοηθό του. Ο πρόεδρος Ραμαφόζα αναγκάστηκε να υπερασπιστεί τη χώρα του και είπε αστειευόμενος ότι μάλλον δεν έφερε αρκετά εντυπωσιακό δώρο για τον Τραμπ, μνημονεύοντας το αεροσκάφος – δωρεά από το Κατάρ. «Λυπάμαι που δεν έχω αεροπλάνο να σας προσφέρω», είπε ο Ραμαφόζα. «Θα χαιρόμουν εάν είχατε. Θα το έπαιρνα. Αν η χώρα σας προσέφερε στην αεροπορία μας αεροσκάφος, θα το έπαιρνα», απάντησε ο Τραμπ.
Αυτοί που έμαθαν
Αλλοι ξένοι ηγέτες σημείωσαν τις καταστροφικές εμφανίσεις των Ζελένσκι και Ραμαφόζα και έφθασαν καλά εξοπλισμένοι. Ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς προσέφερε στον Τραμπ αντίγραφο του πιστοποιητικού γέννησης του Γερμανού παππού του προέδρου. Ο Νετανιάχου χάρισε στον Τραμπ χρυσό βομβητή, ομοίωμα των γεμάτων εκρηκτικά συσκευών που χρησιμοποίησε το Ισραήλ για να δολοφονήσει στελέχη της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Την περασμένη εβδομάδα, η ηγέτις της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα, Κορίνα Ματσάδο, προσέφερε στον Τραμπ το βραβείο Νομπέλ Ειρήνης που η ίδια έλαβε.
Η ανερυθρίαστη κολακεία αποτελεί μια ακόμη καλή μέθοδο προσέγγισης στον Τραμπ, όπως απέδειξε ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος έφθασε μέχρι του σημείου να αποκαλέσει τον Αμερικανό πρόεδρο «μπαμπά», γελοιοποιούμενος παγκοσμίως.
