Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν ένα ευρύ φάσμα επιλογών απέναντι στην απειλή Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε χώρες που αντιτίθενται στο σχέδιό του για ανάληψη ελέγχου της Γροιλανδίας, σε μια κλιμάκωση που συνδέει ανοιχτά το εμπόριο με τη γεωπολιτική και την ασφάλεια.
Μεμονωμένα τα κράτη που απειλούνται με αμερικανικούς δασμούς 10% -και έως 25% από τον Ιούνιο- έχουν περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης.
Ως ενιαίο μπλοκ, όμως, η Ευρωπαϊκή Ενωση μπορεί να αυξήσει το κόστος της αμερικανικής πίεσης, αξιοποιώντας εργαλεία που κυμαίνονται από εμπορικά αντίποινα έως μέτρα που δεν έχουν εφαρμοστεί ποτέ μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, στο τραπέζι βρίσκονται ήδη:
Αναστολή της κατάργησης δασμών σε αμερικανικά προϊόντα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν έχει ακόμη εγκρίνει τη συμφωνία που προβλέπει μηδενικούς δασμούς για πολλά προϊόντα των ΗΠΑ. Οι απειλές Τραμπ έχουν οδηγήσει ισχυρές πολιτικές ομάδες να ζητούν «πάγωμα» της διαδικασίας.
Επιβολή νέων, ανταποδοτικών δασμών. Η Ε.Ε. διαθέτει έτοιμο κατάλογο αμερικανικών προϊόντων άνω των 100 δισ. δολαρίων –από μοτοσικλέτες έως τρόφιμα- στον οποίο θα μπορούσε να επανέλθει παρά τον κίνδυνο κλιμάκωσης τύπου «οφθαλμός αντί οφθαλμού».
Ενεργοποίηση του εργαλείου κατά του οικονομικού εξαναγκασμού, γνωστού ως «μπαζούκα». Πρόκειται για νομικό μηχανισμό που επιτρέπει περιορισμούς σε υπηρεσίες, επενδύσεις, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ή πρόσβαση αμερικανικών εταιρειών σε δημόσιες συμβάσεις. Αν και ισχύει εδώ και πάνω από δύο χρόνια, δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ. Πρώην αξιωματούχοι της Ε.Ε. εκτιμούν ότι η υπόθεση της Γροιλανδίας θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο πραγματικό τεστ εφαρμογής του.
Παράλληλα, Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούν ότι μια υποχώρηση στο θέμα της Γροιλανδίας θα δημιουργούσε προηγούμενο για άλλες εδαφικές διεκδικήσεις, πλήττοντας τη συνοχή του ΝΑΤΟ και τη στήριξη προς την Ουκρανία απέναντι στη ρωσική εισβολή.
Μεταξύ των πιο ακραίων -αλλά πολιτικά ευαίσθητων- επιλογών συγκαταλέγεται ακόμη και ο περιορισμός της χρήσης αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη, όπως η Ράμσταϊν στη Γερμανία, εξέλιξη που θα οδηγούσε σε βαθιά κρίση τις διατλαντικές σχέσεις.
Την ίδια στιγμή, η πίεση από την Ουάσιγκτον επιταχύνει τη στροφή της Ε.Ε. προς νέες εμπορικές συμφωνίες με άλλες περιοχές του κόσμου.
Η Ενωση υπέγραψε ήδη συμφωνία με χώρες της Νότιας Αμερικής και επιδιώκει σύντομα συμφωνία με την Ινδία, ενώ εξετάζεται και αντίστοιχη κίνηση με την Αυστραλία. Παράλληλα, επανέρχεται στο τραπέζι και η συζήτηση για τη στρατηγική «μείωσης κινδύνου» έναντι της Κίνας.
Παρότι οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες επιμένουν ότι υπάρχει ακόμη χρόνος για διάλογο πριν από την έναρξη των δασμών την 1η Φεβρουαρίου, το κλίμα δείχνει σαφώς πιο συγκρουσιακό από την περσινή κρίση.
Οπως συνοψίζουν αναλυτές, αυτή τη φορά η Ε.Ε. δείχνει πιο έτοιμη να απαντήσει – θεωρώντας ότι το τίμημα της ανοχής απέναντι στις πιέσεις Τραμπ έχει αρχίσει να γίνεται πολιτικά και στρατηγικά δυσβάσταχτο.
Ευρωπαϊκά πυρά απέναντι στις απειλές
Η Γαλλία και η Γερμανία εμφανίζονται αποφασισμένες να απαντήσουν με «ισχυρό» τρόπο στις απειλές Τραμπ για επιβολή δασμών, εφόσον αυτές συνδέονται με την απαίτηση των ΗΠΑ για την «αγορά» της Γροιλανδίας.
Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ δήλωσε ότι «δεν μας αρέσει να χρησιμοποιούμε τους δασμούς ως γεωπολιτικό όπλο», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι ο μόνος τρόπος για να αποτραπεί η υλοποίηση των αμερικανικών απειλών είναι να καταστεί σαφές πως η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι έτοιμη να αντιδράσει αποφασιστικά. Οπως είπε, Παρίσι και Βερολίνο θα συζητήσουν συντονισμένα το ζήτημα «για να πουν “όχι”», με βασικό ζητούμενο την ευρωπαϊκή αξιοπιστία.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών και αντικαγκελάριος Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, ο οποίος χαρακτήρισε «κόκκινη γραμμή» για την Ε.Ε. την απειλή προσάρτησης της Γροιλανδίας. Οπως δήλωσε, οι συνεχείς «προκλήσεις και μορφές αντιπαλότητας» από τον Τραμπ καθιστούν αναγκαίο να γίνει σαφές ότι «το όριο έχει πλέον ξεπεραστεί».
Υπογράμμισε ότι υπάρχει ήδη «νομικά κατοχυρωμένο ευρωπαϊκό εργαλείο» για την αντιμετώπιση οικονομικού εξαναγκασμού και ότι οι προετοιμασίες «πρέπει να γίνουν τώρα».
Σκληρές ήταν και οι αντιδράσεις από άλλα κράτη-μέλη. Ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Ελκο Χάινεν χαρακτήρισε τις απειλές Τραμπ «ανεύθυνες», σημειώνοντας ότι δεν συνάδουν με τις σχέσεις μεταξύ συμμάχων και υπονομεύουν τη σταθερότητα των διατλαντικών σχέσεων.
Αντίστοιχα, ο Πορτογάλος υπουργός Οικονομικών Ζοακίμ Μιράντα Σαρμέντο δήλωσε ότι η ευρωπαϊκή απάντηση πρέπει να είναι «ισχυρή και ενιαία», τονίζοντας ότι οι πιέσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά.
Πηγή: WSJ, Bloomberg, Guardian, Reuters
