Η καταστολή των διαφωνούντων στο Ιράν εξελίσσεται σε μία από τις σκληρότερες δοκιμασίες ασφάλειας μέχρι σήμερα για το Starlink του Μασκ, το οποίο έχει λειτουργήσει ως σωσίβιο απέναντι στα κρατικά μπλακ άουτ του διαδικτύου από τότε που αναπτύχθηκε στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Η SpaceX, στην οποία ανήκει το Starlink, κατέστησε αυτήν την εβδομάδα τη δορυφορική υπηρεσία δωρεάν για τους Ιρανούς, φέρνοντας την εταιρεία του Μασκ στο επίκεντρο ακόμη μίας γεωπολιτικής κρίσης.
Σύμφωνα με ακτιβιστές, αναλυτές και ερευνητές, μια ομάδα μηχανικών με έδρα τις ΗΠΑ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κράτος που διαθέτει παρεμβολείς δορυφορικών σημάτων και τεχνικές παραπλάνησης.
Ο τρόπος με τον οποίο η SpaceX θα αντέξει τις ιρανικές επιθέσεις στην πιο προσοδοφόρα δραστηριότητά της αναμένεται να παρακολουθείται στενά τόσο από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις και υπηρεσίες πληροφοριών, που χρησιμοποιούν το Starlink και τη στρατιωτική του παραλλαγή Starshield, όσο και από την Κίνα, της οποίας οι υπό διαμόρφωση δορυφορικοί αστερισμοί φιλοδοξούν να ανταγωνιστούν το Starlink τα επόμενα χρόνια.
Με τη SpaceX να εξετάζει εισαγωγή στο χρηματιστήριο εντός του έτους, η κρίση στο Ιράν λειτουργεί και ως υψηλού προφίλ δοκιμή για τους επενδυτές.
«Βρισκόμαστε σε ένα παράξενο, πρώιμο στάδιο της ιστορίας των διαστημικών επικοινωνιών, όπου η SpaceX είναι ο μόνος πραγματικός πάροχος σε αυτήν την κλίμακα», δήλωσε ο Τζον Πλαμ, πρώην επικεφαλής διαστημικής πολιτικής του Πενταγώνου επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν.
«Τα κατασταλτικά καθεστώτα πιστεύουν ακόμη ότι μπορούν να “κλείνουν” τις επικοινωνίες, αλλά έρχεται η μέρα που αυτό απλώς δεν θα είναι δυνατό».
Η Βικτόρια Σάμσον, διευθύντρια για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στο διάστημα στο think tank Secure World Foundation, εκτίμησε ότι η Ρωσία, η οποία έχει αναπτύξει τεχνολογίες για να αντιμετωπίσει το Starlink στην Ουκρανία, ενδέχεται να ενδιαφέρεται να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των ιρανικών παρεμβολών.
«Πολλοί παίκτες παρακολουθούν πώς θα τα πάει το Starlink εδώ», είπε.
Χιλιάδες άνθρωποι που διαδηλώνουν κατά της θεοκρατικής εξουσίας στο Ιράν φέρεται να έχουν σκοτωθεί την τελευταία εβδομάδα, ενώ η απόφαση της Τεχεράνης να περιορίσει τις επικοινωνίες καθιστά δύσκολη την πλήρη αποτίμηση της καταστολής.
Το Starlink, το οποίο είναι πιο δύσκολο να υπονομευθεί σε σχέση με τα καλωδιακά δίκτυα και τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας, έχει καταστεί κρίσιμο εργαλείο για την τεκμηρίωση των γεγονότων.
Η Ράχα Μπαχρεϊνί, ερευνήτρια για το Ιράν στη Διεθνή Αμνηστία, δήλωσε ότι έχουν επαληθευτεί δεκάδες βίντεο από το Ιράν, συμπεριλαμβανομένων πλάνων με διαδηλωτές που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν από τις ιρανικές δυνάμεις.
Εκτίμησε ότι σχεδόν όλα προήλθαν από άτομα με πρόσβαση στο Starlink, προσθέτοντας όμως ότι οι περιορισμοί στις επικοινωνίες δυσχεραίνουν το έργο των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το Starlink απαγορεύεται στο Ιράν, ωστόσο δεκάδες χιλιάδες τερματικά ενδέχεται να έχουν εισαχθεί λαθραία, αν και δεν είναι σαφές πόσα λειτουργούν.
Η αμερικανική μη κερδοσκοπική Holistic Resilience, που έχει βοηθήσει στη μεταφορά τερματικών στο Ιράν, αναφέρει ότι συνεργάζεται με τη SpaceX για την παρακολούθηση των ιρανικών προσπαθειών παρεμβολής.
Τα καταναλωτικά τερματικά του Starlink είναι ορθογώνιες κεραίες, σε δύο μεγέθη: ένα περίπου στο μέγεθος κουτιού πίτσας και ένα μικρότερο, «φορητό», στο μέγεθος φορητού υπολογιστή.
Η SpaceX δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλιο, ενώ η ιρανική αποστολή στον ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη αρνήθηκε επίσης να τοποθετηθεί.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί δήλωσε στο Al Jazeera ότι το διαδίκτυο διακόπηκε «αφού αντιμετωπίσαμε τρομοκρατικές επιχειρήσεις και διαπιστώσαμε ότι οι εντολές έρχονταν από το εξωτερικό».
Παρεμβολείς και ψεύτικα σήματα GPS
Το Starlink έχει αναδειχθεί σε κρίσιμο εργαλείο επικοινωνίας σε εμπόλεμες ζώνες και απομακρυσμένες περιοχές. Το δίκτυο, που απέφερε στη SpaceX έσοδα 15 δισ. δολαρίων το 2024, έχει ενισχύσει τη γεωπολιτική επιρροή του Μασκ, ο οποίος το 2022 είχε δηλώσει ότι ελέγχει το πού και πώς χρησιμοποιείται από τις ουκρανικές δυνάμεις.
Περίπου 10.000 δορυφόροι χαμηλής τροχιάς, που κινούνται με ταχύτητα περίπου 27.000 χιλιομέτρων την ώρα, καθιστούν το σήμα πολύ δυσκολότερο στον εντοπισμό και τη διακοπή σε σχέση με τα παραδοσιακά δορυφορικά συστήματα.
Σύμφωνα με ειδικούς, το Ιράν πιθανότατα χρησιμοποιεί παρεμβολείς, αλλά και τεχνικές spoofing –εκπομπή ψεύτικων σημάτων GPS– για να αποπροσανατολίσει και να απενεργοποιήσει τα τερματικά.
Ο Ναριμάν Γκαρίμπ, Ιρανός αντικαθεστωτικός και ανεξάρτητος ερευνητής κυβερνοκατασκοπείας με έδρα τη Βρετανία, ανέφερε ότι η παραπλάνηση GPS προκαλεί σοβαρά προβλήματα στη σύνδεση. «Μπορείς να στείλεις μηνύματα κειμένου, αλλά ξέχνα τις βιντεοκλήσεις», είπε.
Παρότι το Starlink δεν έχει άδεια λειτουργίας στο Ιράν, ο Μασκ έχει επανειλημμένα επιβεβαιώσει την παρουσία του μέσω της πλατφόρμας X, προκαλώντας πολυετή προσπάθεια της Τεχεράνης να το αντιμετωπίσει.
Κατά τις διαδηλώσεις για τον θάνατο της Μαχσά Αμινί το 2022, ο Μασκ είχε αναφέρει ότι σχεδόν 100 τερματικά ήταν ενεργά στη χώρα.
Μετά τον 12ήμερο πόλεμο Ιράν – Ισραήλ τον Ιούνιο, το ιρανικό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο που απαγορεύει τη χρήση του Starlink, προβλέποντας βαριές ποινές.
Παράλληλα, η Τεχεράνη προσέφυγε σε διπλωματικά κανάλια, ζητώντας από τη Διεθνή Ενωση Τηλεπικοινωνιών να πιέσει τις ΗΠΑ και τη Νορβηγία –όπου είναι καταχωρισμένο διεθνώς το Starlink– να μπλοκάρουν την υπηρεσία.
Σε συνεδρίαση τον Ιούλιο, το Ιράν υποστήριξε ότι η χρήση του Starlink είναι παράνομη και ότι «χώρα εισβολέας» χρησιμοποίησε τερματικά του σε drones σε πρόσφατη επίθεση.
Τον Νοέμβριο, ενημέρωσε το ίδιο όργανο ότι δυσκολεύεται να εντοπίσει και να απενεργοποιήσει τα τερματικά στο έδαφός του.
Reuters
