Η προεκλογική εκστρατεία στην Ουγγαρία ανέβασε ταχύτητα αυτή την εβδομάδα. Ο λαϊκιστής εθνικιστής πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν αντιμετωπίζει την πιο δύσκολη πρόκληση της 15ετούς εξουσίας του.
Η αντιπολίτευση ελπίζει ότι ο Πέτερ Μάγιαρ, συντηρητικός ηγέτης του κόμματος της αντιπολίτευσης Tisza, το οποίο προηγείται 12 μονάδες στις δημοσκοπήσεις, μπορεί να ανατρέψει αυτό που ο ίδιος ο Ορμπαν αποκαλεί «ανελεύθερη δημοκρατία» της Ουγγαρίας.
Για πολλούς Ούγγρους, οι εκλογές αποτελούν δημοψήφισμα για το μοντέλο του Ορμπαν. Υπό την ηγεσία του, η κυβέρνηση, με επικεφαλής το κόμμα του, Fidesz, έχει εντείνει τον έλεγχο στα Μέσα Ενημέρωσης και στις κρατικές εταιρείες. Εχει κατηγορηθεί για ευνοιοκρατία και για αποδυνάμωση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης. Η νομοθεσία που επέβαλε έχει ρίξει την Ουγγαρία στη διεθνή κατάταξη ως προς τη διαφάνεια. Η χώρα έχει πέσει χαμηλά με βάση τον δείκτη κράτους δικαίου του World Justice Project για τις χώρες της Ε.Ε.
Ο 62χρονος Ορμπαν είναι ο ηγέτης της Ε.Ε. που βρίσκεται πιο κοντά στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, κάτι που έχει εμποδίσει τις Βρυξέλλες να οικοδομήσουν ενιαίο μέτωπο ενάντια στο Κρεμλίνο. Εχει επανειλημμένα συγκρουστεί με την Ε.Ε. σε θέματα που κυμαίνονται από τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ έως τη μετανάστευση. Προβλέποντας το τέλος της φιλελεύθερης πολυμερούς τάξης, ο Ορμπαν ξεκίνησε τη χρονιά λέγοντας ότι η Ε.Ε. θα «διαλυθεί από μόνη της».
Μπορεί όμως ο Μάγιαρ –του οποίου το επώνυμο σημαίνει «Ούγγρος»– να ανατρέψει τον πρώην σύμμαχό του; Και, ακόμα και αν τα καταφέρει, θα μπορέσει να καταστήσει την Ουγγαρία μία φιλελεύθερη δημοκρατία με την κρατική αρχιτεκτονική του Ορμπαν σε ισχύ;
Το Politico αναλύει πέντε βασικά ερωτήματα, καθώς η Ουγγαρία οδεύει προς τις εκλογές της 12ης Απριλίου.
1. Γιατί είναι σημαντικές οι εκλογές για την Ε.Ε.
Η Ουγγαρία είναι σχετικά μικρή, με πληθυσμό 9,6 εκατομμυρίων, αλλά υπό την ηγεσία του Ορμπαν έχει γίνει ένας από τους μεγαλύτερους «πονοκεφάλους» της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Εχει εδώ και καιρό χρησιμοποιήσει το βέτο της στις Βρυξέλλες ως όπλο για να μπλοκάρει τις κυρώσεις που σχετίζονται με τη Ρωσία, να δεσμεύσει την οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία και να καθυστερήσει επείγουσες αποφάσεις της Ε.Ε.
Είναι επίσης βασικό και κάποιες φορές ηγετικό μέλος ομάδας ηγετών της Ε.Ε. οι οποίοι συσπειρώνονται γύρω από θέματα όπως η αντίθεση στη μετανάστευση και ο σκεπτικισμός απέναντι στον εξοπλισμό της Ουκρανίας. Χωρίς τον Ορμπαν, ο Αντρέι Μπάμπις της Τσεχίας και ο Ρόμπερτ Φίτσο της Σλοβακίας θα αποτελούσαν πολύ πιο απομονωμένες προσωπικότητες στις συνόδους κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Οι Βρυξέλλες έχουν συχνά καταφύγει σε περίπλοκες λύσεις για να παρακάμψουν την Ουγγαρία, και η επίμονη ανυπακοή του Ορμπαν έχει οδηγήσει σε εκκλήσεις για εγκατάλειψη του κανόνα της ομοφωνίας που ισχύει εδώ και δεκαετίες.
2. Ποια τα κύρια σημεία τριβής
Ο Μάγιαρ κατηγορεί τον Ορμπαν και το Fidesz για νεποτισμό και διαφθορά, για αποδυνάμωση της οικονομίας υπέρ των ολιγαρχών και για απώλεια κονδυλίων της Ε.Ε. λόγω της σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες.
Ο Ορμπαν, από την πλευρά του, παρουσιάζει τον αιώνιο αντίπαλό του, Μάγιαρ, ως μαριονέτα των Βρυξελλών.
Τον τελευταίο χρόνο, το Fidesz ξεκίνησε δημόσιες συζητήσεις με σκοπό να διχάσει την εκλογική βάση του Tisza, που συγκεντρώνει από ψηφοφόρους των Πράσινων και της Αριστεράς μέχρι και απογοητευμένους πρώην πιστούς στον Ορμπαν. Μεταξύ άλλων, στο επίκεντρο βρέθηκαν ζητήματα όπως η απαγόρευση του LGBTQ+ Pride.
Η στρατηγική που ακολούθησε το Tisza ήταν να αποφύγει να τοποθετηθεί σε σειρά από αμφιλεγόμενα ζητήματα με στόχο να συγκεντρώσει απόλυτη πλειοψηφία και να διασφαλίσει στο κόμμα του την εξουσία να μεταρρυθμίσει τον εκλογικό νόμο, τον οποίο ισχυρίζεται ότι ο Ορμπαν άλλαξε προς όφελός του. Ετσι, στοχεύει να επιτύχει συνταγματικές αλλαγές.
Η αντιπολίτευση περιμένει από την κυβέρνηση του Ορμπαν να χρησιμοποιήσει «όλα τα πιθανά βρώμικα κόλπα»: «Από κρατική προπαγάνδα, μέχρι εκβιασμούς: Θα κινητοποιήσουν όλους τους μηχανισμούς τους, επειδή έχουν τόσο πολλά να χάσουν», ανέφερε στέλεχος του Tisza στο Politico.
Μιλώντας στο συνέδριο του κόμματος Fidesz το Σάββατο, ο Ορμπαν επέκρινε τον Μάγιαρ και το κόμμα του ως ευρωπαϊκά ανδρείκελα.
«Αν ψηφίσετε το Tisza ή το DK [τον σοσιαλδημοκρατικό Δημοκρατικό Συνασπισμό], ψηφίζετε κατά του μέλλοντός σας. Το Tisza και το DK θα εκτελέσουν τις εντολές των Βρυξελλών με προθυμία. Μην ξεχνάτε ότι αφεντικό του Tisza είναι ο Χερ Βέμπερ, ο πιο πολεμοχαρής άνθρωπος στην Ευρώπη», δήλωσε ο Ορμπαν, αναφερόμενος στον Γερμανό επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ.
3. Πώς και πότε διεξάγονται οι εκλογές
Οι εκλογές θα διεξαχθούν την Κυριακή 12 Απριλίου. Οι ψηφοφόροι θα εκλέξουν Εθνοσυνέλευση 199 εδρών. Σύμφωνα με το μεικτό εκλογικό σύστημα της Ουγγαρίας, 106 βουλευτές εκλέγονται σε μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες και 93 αναδεικνύονται μέσα από κομματικές λίστες.
Η δημοσκόπηση του Politico δείχνει ότι το Tisza προηγείται με 49%, έναντι του Fidesz που συγκεντρώνει 37%. Το κόμμα του Ορμπαν βρίσκεται πίσω εδώ και σχεδόν έναν χρόνο.
Παρόλο που η επίσημη προεκλογική περίοδος ξεκινά στις 21 Φεβρουαρίου, η κούρσα βρίσκεται ουσιαστικά σε πλήρη εξέλιξη εδώ και μήνες.
Αλλα κόμματα στην κούρσα είναι ο Δημοκρατικός Συνασπισμός (DK), το ακροδεξιό κίνημα Mi Hazánk (Η Πατρίδα μας) και το σατιρικό Ουγγρικό Κόμμα του Σκύλου με τις Δύο Ουρές (MKKP), το οποίο δημιουργήθηκε σε μεγάλο βαθμό για να χλευάσει τις πολιτικές του Ορμπαν. Αλλά αυτά αγωνίζονται για την επιβίωση, καθώς ενδέχεται να μη συγκεντρώσουν την απαραίτητη στήριξη για την κατάκτηση εδρών στο Κοινοβούλιο. Κάτι που σημαίνει ότι η ουγγρική κοινοβουλευτική εξουσία θα μπορούσε να ελέγχεται αποκλειστικά από δύο δεξιά κόμματα.
4. Θα είναι οι εκλογές ελεύθερες και δίκαιες;
Οι αντίπαλοι του κυβερνώντος κόμματος αντιμετωπίζουν ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί για να ευνοήσει το Fidesz. Το 2011, η κυβέρνηση του Ορμπαν αναδιαμόρφωσε τις εκλογικές περιφέρειες και αναθεώρησε το εκλογικό σύστημα για να μεγιστοποιήσει τις πιθανότητές της να κερδίσει έδρες.
«Δεν υπάρχει άμεση παρέμβαση στην ίδια την πράξη της ψηφοφορίας, ωστόσο το ευρύτερο ανταγωνιστικό περιβάλλον –τόσο όσον αφορά τους θεσμικούς κανόνες όσο και την πρόσβαση σε πόρους– κλίνει έντονα υπέρ των κυβερνώντων κομμάτων», σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή Μάρτον Μπένε του Ινστιτούτου Πολιτικών Επιστημών TK στη Βουδαπέστη.
Εκτός από τον έλεγχο περίπου του 80% της αγοράς των Μέσων Ενημέρωσης, η κυβέρνηση επιτρέπει στους Ούγγρους που ζουν σε γειτονικές χώρες (οι οποίοι τείνουν να ευνοούν το Fidesz) να ψηφίζουν ταχυδρομικώς, ενώ όσοι ζουν στο εξωτερικό και έχουν διατηρήσει τις ουγγρικές διευθύνσεις τους έχουν τη δυνατότητα να ψηφίσουν σε πρεσβείες.
Ακόμη και σε αυτή την άνιση μάχη, δεν αποκλείεται νίκη του Μάγιαρ, σύμφωνα με τον Μπένε, εφόσον διατηρηθεί η ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας.
5. Τι θα αλλάξει μία νίκη του Μάγιαρ
Στις Βρυξέλλες προσεύχονται για τη νίκη του Μάγιαρ, ελπίζοντας ότι μία κυβέρνηση του Tisza θα εμβαθύνει τους δεσμούς με την Ε.Ε.
Η επικεφαλής των Κεντρώων Χάγιερ δήλωσε ότι το κόμμα της υποστηρίζει «οποιονδήποτε υποψήφιο με φιλοευρωπαϊκές αξίες, που είναι σε θέση να νικήσει» τον νυν πρωθυπουργό της Ουγγαρίας.
Ο επικεφαλής των Συντηρητικών Βέμπερ καλωσόρισε γρήγορα το Tisza στην κεντροδεξιά οικογένεια, για να εξασφαλίσει επιρροή στη Βουδαπέστη και να του προσφέρει πόρους για να αναπτύξει την εκλογική του πλατφόρμα. Εχει επανειλημμένα παρουσιάσει τον Μάγιαρ ως τον άνθρωπο που θα σώσει την Ουγγαρία από τον Ορμπαν.
Εσωτερικό μέτωπο
Το Tisza υπόσχεται να διατηρήσει τον συνοριακό φράχτη, να αντιταχθεί στις υποχρεωτικές ποσοστώσεις μετανάστευσης, αλλά και να επιταχύνει την ένταξη της Ουκρανίας, να επιδιώξει την ειρήνη, να καταπολεμήσει τη ρωσική προπαγάνδα και να ενισχύσει την ομάδα V4 [Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχία και Σλοβακία] και την Κεντρική Ευρώπη. Υπόσχεται ακόμη ότι, υπό την εξουσία του, η Ουγγαρία θα πάψει να είναι το κακό παιδί της Ευρώπης.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αλλαγή στο εσωτερικό θα μπορούσε να είναι αργή. Ο Ζόλταν Βασάλι του Πανεπιστημίου Μίλτον Φρίντμαν τόνισε ότι η κατάργηση του ισχύοντος συστήματος θα είναι «νομικά και θεσμικά δύσκολη».
«Τα βασικά συνταγματικά όργανα θα διατηρήσουν τις εξουσίες τους και μετά τις επερχόμενες εκλογές, και στις βασικές θέσεις θα παραμείνουν άτομα που είναι ευθυγραμμισμένα με τη σημερινή κυβέρνηση, περιορίζοντας τις βραχυπρόθεσμες αλλαγές», σύμφωνα με τον Βασάλι.
Η κλίμακα μιας νίκης των Ούγγρων θα μπορούσε να είναι καθοριστική. Μια κοινοβουλευτική υπερπλειοψηφία των δύο τρίτων, η οποία θα επέτρεπε στη νέα κυβέρνηση να αλλάξει το σύνταγμα, θα σηματοδοτούσε αλλαγή, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές.
Θα έδινε στην κυβέρνηση τη νομική δυνατότητα να αποκαταστήσει βασικά στοιχεία του κράτους δικαίου, να ανοικοδομήσει τους ελέγχους και τις ισορροπίες και να εισαγάγει διασφαλίσεις όπως όρια θητείας για βασικά αξιώματα.
Πηγή: Politico
