Τα τελευταία χρόνια ο Ντόναλντ Τραμπ προώθησε αμφιλεγόμενες αλλαγές στο ΝΑΤΟ με απειλές και πειθαναγκασμό. Σήμερα απειλεί να καταλάβει τη Γροιλανδία, ενδεχομένως με στρατιωτικά μέσα, οξύνοντας τις ανησυχίες για διάλυση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Οι ηγέτες της Ευρώπης και του Καναδά μοιάζουν αποφασισμένοι να μην επιτρέψουν κάτι τέτοιο. Χωρίς την αμερικανική στρατιωτική ισχύ «το ΝΑΤΟ δεν θα ήταν αξιόμαχο και η αποτρεπτική ισχύς του θα ήταν ανύπαρκτη», έγραψε ο Τραμπ στα social media. Οι απειλές του για απόσυρση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ οδήγησαν τη Συμμαχία να ενισχύσει τις αμυντικές δαπάνες της το περασμένο καλοκαίρι. Ο Τραμπ συμφώνησε επίσης να συνεχισθεί η αποστολή αμερικανικών όπλων στην Ουκρανία –μετά την προσωρινή αναστολή των εξαγωγών–, αφού οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ πρότειναν να πληρώσουν οι ίδιοι γι’ αυτή την αμυντική βοήθεια, αντί να τη δωρίσουν οι ΗΠΑ.
Τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ προσπαθούν τώρα να εκπονήσουν σχέδια προκειμένου να ασφαλίσουν πιο αποτελεσματικά τα χωρικά ύδατα της Γροιλανδίας από αντιπάλους όπως η Ρωσία και η Κίνα, ο λόγος για τον οποίο ο Τραμπ επιμένει ότι η αμερικανική κυριότητα είναι απαραίτητη. «Ολοι συμφωνούμε ότι για την προστασία της Αρκτικής πρέπει να εργασθούμε από κοινού. Αυτό ακριβώς κάνουμε», είπε την Τρίτη ο γ.γ. της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε. Η αντιπαράθεση άνοιξε, όμως, τον ασκό του Αιόλου, καθιστώντας εφικτή την προοπτική ενός συμμάχου να εισβάλει σε έδαφος άλλου.
Το άρθρο 5 της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ ορίζει ότι μια επίθεση σε κράτος-μέλος αποτελεί επίθεση στη Συμμαχία. Τέτοια επίθεση υποχρεώνει τους συμμάχους να απαντήσουν, όχι απαραίτητα με στρατιωτικά μέσα. Το ΝΑΤΟ επικαλέσθηκε το άρθρο 5 μόνο μία φορά στην Ιστορία του, μετά τις επιθέσεις της Αλ Κάιντα στις ΗΠΑ την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Κάθε κράτος-μέλος έχει θεωρητικά το δικαίωμα να εμποδίσει τη Συμμαχία να σπεύσει σε βοήθεια συμμάχου που δέχεται επίθεση, λέει ο Στεν Ρούνινγκ, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νότιας Δανίας (SDU). Εάν οι ΗΠΑ εισέβαλλαν στη Γροιλανδία, «αυτό θα εμπόδιζε τη Συμμαχία να επέμβει και το ΝΑΤΟ θα βρισκόταν σε αδιέξοδο», λέει ο Ρούνινγκ. Σε αυτό το σημείο η Ρωσία θα μπορούσε να εκμεταλλευθεί το εσωτερικό χάος του ΝΑΤΟ προωθώντας στρατιωτικές δυνάμεις της σε εδάφη της Συμμαχίας. «Τότε, αν το ΝΑΤΟ δεν μπορούσε να αντιδράσει, θα είχε ουσιαστικά πάψει να υπάρχει», προσθέτει ο Ρούνινγκ.
Ο απόστρατος Ολλανδός ναύαρχος και στέλεχος του ΝΑΤΟ Ρομπ Μπάουερ δεν πιστεύει ότι ο Τραμπ θα δώσει σάρκα και οστά στις απειλές του για βίαιη κατάληψη της Γροιλανδίας. «Αυτό θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ», είπε τη Δευτέρα ο ναύαρχος, που προέβλεψε ότι οι απειλές Τραμπ αποτελούν διαπραγματευτική τακτική προκειμένου το ΝΑΤΟ να αφιερώσει περισσότερα μέσα στην Αρκτική. Ο ναύαρχος Μπάουερ λέει ότι η Δανία αποθάρρυνε εδώ και δεκαετίες κάθε προσπάθεια της Συμμαχίας να επιχειρήσει στρατιωτικά στα χωρικά ύδατα της νήσου, θέλοντας να αποφύγει εντάσεις με τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Αξιωματούχοι και ειδικοί συμφωνούν ότι η παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική έχει καταστεί αναγκαία, καθώς η τήξη των πάγων έχει ανοίξει διαύλους ναυσιπλοΐας για τους ρωσικούς και κινεζικούς στρατιωτικούς και εμπορικούς στόλους. «Σήμερα αντιλαμβανόμαστε καλύτερα τις ρωσικές και κινεζικές δραστηριότητες στην περιοχή. Η εγγύτητα της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ την καθιστά ιδιαίτερα σημαντική για την αμερικανική άμυνα», λέει η Κέι Μπέιλι Χάτσινσον, πρέσβειρα των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ την περίοδο 2017-2021.
Το ΝΑΤΟ έχει αντέξει και σε παλαιότερες εσωτερικές κρίσεις, όπως η απόρριψη της αμερικανικής στρατιωτικής διοίκησης από τη Γαλλία τη δεκαετία του 1960, η τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 και η άρνηση της Ουγγαρίας να στείλει στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία.
