Η Γροιλανδία παρουσιάζει πραγματικό ενδιαφέρον για την αντιπυραυλική άμυνα των ΗΠΑ, αλλά η Ουάσιγκτον έχει άλλα «βέλη στη φαρέτρα της» για το έργο της αντιπυραυλικής της ασπίδας «Χρυσός θόλος», χωρίς να χρειάζεται να ελέγχει αυτό το έδαφος στην Αρκτική, το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσιάζει ως «ζωτικής σημασίας» για την αμερικανική ασφάλεια.
Ποια είναι τα αμερικανικά μέσα αντιπυραυλικής άμυνας;
Η αμερικανική άμυνα κατά των βαλλιστικών πυραύλων αποτελείται από δορυφόρους και μια ζώνη από ραντάρ με προηγμένα συστήματα προειδοποίησης για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση πυραύλων. Οι ΗΠΑ διαθέτουν τα μέσα αυτά κυρίως στις Αλεούτιες νήσους (Ειρηνικός), στην Αλάσκα, στη Βρετανία και στη Γροιλανδία.
Μπορούν επίσης να βασίζονται στα ραντάρ των πλοίων Aegis που είναι εξοπλισμένα με αντιπυραυλικές δυνατότητες -63 θα τεθούν σε λειτουργία στα τέλη του 2026 σύμφωνα με την υπηρεσία έρευνας του Κογκρέσου- όπως και σε ραντάρ που είναι εγκατεστημένα στο Ντεβεσέλου της Ρουμανίας και στο Ρεντζικόβο της Πολωνίας.
Η Ουάσιγκτον διαθέτει διάφορους τύπους πυραύλων αναχαίτισης, συγκεκριμένα τους 44 πυραύλους GBI που έχουν εγκατασταθεί στην Καλιφόρνια και την Αλάσκα. Αυτή η εγκατάσταση πυραύλων έχει ως στόχο να «αντιμετωπίσει απειλή προερχόμενη από την ασιατική ήπειρο, αλλά τα σιλό των πυραύλων GBI δεν είναι σε καλή θέση για να αναχαιτίσουν απειλή προερχόμενη από τη Ρωσία», εξηγεί στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ετιέν Μαρκούζ, ερευνητής στο Ιδρυμα Στρατηγικής Ερευνας (FRS).
Απέναντι σε μια απειλή εξ Ανατολών, η ανάπτυξη των πυραύλων GBI στη Γροιλανδία δεν του φαίνεται ωστόσο πιθανή, «καθώς αυτοί θα μπορούσαν μάλλον να τοποθετηθούν στις βορειοανατολικές ΗΠΑ». Και αν πρόκειται μόνο για τοποθέτηση των ραντάρ και των αναχαιτιστών «στο σωστό μέρος», η ανάγκη που δηλώνει ο Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία είναι ένα «πρόσχημα». «Υπάρχουν ήδη στην Πολωνία και στη Ρουμανία, επομένως αυτό δεν είναι επιχείρημα», σημειώνει.
Πάνω στα αντιτορπιλικά Aegis, όπως και στην Πολωνία και στη Ρουμανία, οι ΗΠΑ διαθέτουν πυραύλους SM-3, σχεδιασμένους να αναχαιτίζουν πυρηνικές κεφαλές στο διάστημα μόλις αυτές αποσπαστούν από τον πύραυλο, ενώ το αμερικανικό σύστημα Thaad στοχεύει στην αναχαίτιση του πυραύλου στην τελική φάση πτήσης του στην ανώτερη ατμόσφαιρα.
Το σύστημα «Χρυσός Θόλος»
Το έργο για την κατασκευή του αντιπυραυλικού συστήματος «Χρυσός Θόλος» που ανακοινώθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ μόλις ανέλαβε τα καθήκοντα του, φιλοδοξεί να προστατεύει το αμερικανικό έδαφος από όλους τους τύπους πυραύλων. Ο Αμερικανός πρόεδρος προτίθεται να διαθέσει 175 δισεκατομμύρια δολάρια για την απόκτηση ενός συστήματος που θα είναι λειτουργικό μέχρι το τέλος της θητείας του, φιλοδοξία που θεωρείται μη ρεαλιστική από πολλούς ειδικούς.
Σύμφωνα με υπολογισμούς του Τοντ Χάρισον, του Αμερικανικού Ινστιτούτου Επιχειρήσεων, το έργο θα κοστίσει σε ένα μέσο σενάριο περίπου 1 τρισ. δολάρια σε βάθος 20 ετών και έως 3,6 τρισ. δολάρια για τη βέλτιστη, θεωρητικά, «ασπίδα».
Η κύρια καινοτομία που προβλέπεται είναι η ανάπτυξη σε χαμηλή τροχιά ενός στόλου δορυφόρων αναχαίτισης που θα τίθενται εκτός τροχιάς για να αναχαιτίσουν πυραύλους όταν αυτοί φτάνουν στο Διάστημα.
Ωστόσο «αυτό είναι ένα πολυεπίπεδο σύστημα: σε περίπτωση αποτυχίας, πρέπει να υπάρχουν άλλες επιλογές βολής. Οι ΗΠΑ θα βελτιώσουν επίσης» τους πυραύλους τους και τις ικανότητες αναχαίτισης στην ξηρά και στη θάλασσα, σύμφωνα με τον Ετιέν Μαρκούζ.
Γιατί τη Γροιλανδία;
Διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι που θα εκτοξεύονταν κατά των ΗΠΑ θα περνούσαν αναγκαστικά πάνω από τον Βόρειο Πόλο, υπενθυμίζει, και το να υπάρχουν εκεί ραντάρ εντοπισμού και μέσα αναχαίτισης παρουσιάζει ένα όφελος. Επί του παρόντος, ο αμερικανικός στρατός διαθέτει συστήματα ραντάρ στη βάση του στο Πιτουφίκ.
Οσον αφορά την ανίχνευση, «είναι πάντα ωφέλιμο να υπάρχουν ραντάρ στη Γροιλανδία» για την παρακολούθηση των πυραύλων στο διάστημα, αλλά αυτά θα αποδεικνύονται όλο και λιγότερο χρήσιμα σημειώνει ο Ετιέν Μαρκούζ, καθώς «οι ΗΠΑ βρίσκονται στη διαδικασία ανάπτυξης δορυφόρων χαμηλής τροχιάς HBTSS ακριβώς για την παρακολούθηση των πυραύλων κατά τη διάρκεια της εξωατμοσφαιρικής τους φάσης».
Εξάλλου οι υφιστάμενες αμυντικές συμφωνίες μεταξύ των ΗΠΑ της Γροιλανδίας και της Δανίας, επιτρέπουν ήδη πολλά στην Ουάσιγκτον.
«Οι ΗΠΑ μπορούν να τοποθετήσουν στη Γροιλανδία πόρους χωρίς περιορισμό. Θα μπορούσαν ακόμη και να επανατοποθετήσουν πυρηνικά εάν το ήθελαν. Ωστόσο, το βασικό σημείο είναι ότι οι Δανοί και οι Γροιλανδοί πρέπει να ενημερωθούν και να ζητηθεί η γνώμη τους», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μίκαα Μπλουζόν-Μερέντ, ερευνητής στη γεωπολιτική των πόλων και συγγραφέας του βιβλίου «Mondes polaires».
«Εάν οι Δανοί έλεγαν όχι για ένα έργο αφού είχε ζητηθεί η γνώμη τους, και οι ΗΠΑ το έκαναν μονομερώς παρόλα αυτά, αυτό θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως παραβίαση της κυριαρχίας της Δανίας και θα είχε ως συνέπεια διπλωματική και πολιτική κλιμάκωση. Επομένως, η Δανία δεν έχει δικαίωμα άσκησης βέτο με τη νομική έννοια του όρου αλλά, στην πραγματικότητα, αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ στη Γροιλανδία απαιτεί πολιτική συμφωνία», τονίζει.
