Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να εξετάζει το άνοιγμα ενός νέου μοιραίου κεφαλαίου στη διαμάχη των ΗΠΑ με το καθεστώς του Ιράν. Η αιτιολόγηση τυχόν στρατιωτικών πληγμάτων από τις ΗΠΑ, που στόχο θα έχουν να βοηθήσουν τους διαδηλωτές στο Ιράν σε μια περίοδο κρίσης για το θεοκρατικό καθεστώς, γίνεται όλο και πιο επείγουσα και επιτακτική κάθε ώρα που περνάει, σχολιάζει σε ανάλυσή του το CNN, στον απόηχο των ραγδαίων εξελίξεων.
Ο Τραμπ εξακολουθεί να δημιουργεί νέες κόκκινες γραμμές, αφού οι ηγέτες του Ιράν αγνόησαν την προηγούμενη προειδοποίησή του ότι εάν άνοιγαν πυρ, το ίδιο θα έκανε και εκείνος. Σε συνέντευξή του στο CBS News, ο Τραμπ προειδοποίησε χθες Τρίτη ότι, εάν το Ιράν προχωρήσει όντως στην εκτέλεση διαδηλωτών όπως προγραμματίζει, θα αναλάβει «ισχυρή δράση». Αυτό δεν σημαίνει βέβαια απαραίτητα μια στρατιωτική απάντηση από τις ΗΠΑ. Αλλά οποιεσδήποτε πολεμικές επιχειρήσεις που θα μοιάζουν καθαρά συμβολικές θα μπορούσαν να μειώσουν την αποτρεπτική του δύναμη κατά της Τεχεράνης, αναφέρει το αμερικανικό δίκτυο.
«Ο πρόεδρος είπε στον ιρανικό λαό ότι έρχεται βοήθεια. Και, συνεπώς, πιστεύω πως είναι καθήκον του προέδρου να αναλάβει κάποιου είδους δράση», δήλωσε χθες στο CNN News ο Λέον Πανέτα. Ο πρώην υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ και επικεφαλής της CIA δεν αναφέρθηκε συγκεκριμένα στην ανάγκη πλήρους κλίμακας στρατιωτικής επίθεσης. Πρόσθεσε όμως ότι: «Νομίζω ότι η αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών αυτή τη στιγμή απαιτεί από τις ΗΠΑ να κάνουν κάτι για να δείξουν υποστήριξη στους διαδηλωτές».
Παράλληλα, υποστηρίζουν κάποιοι, τα επιχειρήματα υπέρ της ανάληψης δράσης αυξάνονται και «από ανθρωπιστικής απόψεως». Στο Ιράν, το μπλακ άουτ στο διαδίκτυο δεν επιτρέπει να φανεί πλήρως η φρίκη της αυταρχικής καταστολής των διαδηλώσεων. Αλλά σε όσα πλάνα έχουν κυκλοφορήσει φαίνεται να έχει γίνει σφαγή. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν χάσει τη ζωή τους πάνω από 2.500 άνθρωποι. Εάν το καθεστώς επιβιώσει, πολλοί θα επικρίνουν τους ισχυρούς ξένους «παίκτες» ότι απλώς στέκονταν και παρακολουθούσαν.
Οι επανειλημμένες προειδοποιήσεις του Τραμπ ίσως να έχουν μάλιστα αυξήσει τις προσδοκίες των διαδηλωτών που διακινδυνεύουν τις ζωές τους. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ο οποίος δήλωσε πρόσφατα ότι το μόνο εμπόδιο στην εξουσία του στο εξωτερικό είναι η «ηθική» του, ίσως θεωρήσει ότι έχει ηθική υποχρέωση να δράσει.
«Μέτρησα σήμερα επτά περιπτώσεις κατά τις τελευταίες δύο εβδομάδες που ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε να αναλάβει στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, εάν αυτό σκοτώσει ειρηνικούς διαδηλωτές», δήλωσε στο CNN ο Καρίμ Σατζαντπούρ, ένας από τους πιο εξέχοντες ειδικούς σε θέματα του Ιράν με έδρα τις ΗΠΑ. «Αυτό έγινε πριν από τους 2.000 θανάτους… πιστεύω πως πολλοί πήραν στα σοβαρά τα λόγια του και ελπίζουν, τουλάχιστον, σε μια αμερικανική ασπίδα που να τους βοηθήσει να προστατευτούν απέναντι σε αυτό το πολύ βάναυσο καθεστώς», πρόσθεσε ο Σατζαντπούρ.
Ευκαιρία (;) για ανατροπή του καθεστώτος
Υπάρχουν κάποιοι δελεαστικοί στρατηγικοί λόγοι για τους οποίους ο Τραμπ θα μπορούσε να προσπαθήσει να παρέμβει, σύμφωνα με το CNN:
► Είναι μία από τις σπάνιες περιπτώσεις που η κληρική δικτατορία του Ιράν είναι τόσο αδύναμη, εντός ή εκτός συνόρων. Οι σοβαρές οικονομικές ελλείψεις σημαίνουν ότι αγωνίζεται για να επιτύχει ακόμα και τον βασικό στόχο τού να θρέψει τον λαό της. Το αίσθημα της απελπισίας είναι μια ισχυρή κινητήριος δύναμη για τους διαδηλωτές.
► Ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ είναι πλέον 86 ετών και βρίσκεται σε εξέλιξη μια αποσταθεροποιητική περίοδος διαδοχής πέρα από τις πρόσφατες αναταραχές, εγείροντας την πιθανότητα ενός νέου πολιτικού κεφαλαίου.
► Ενας σημαντικός αριθμός ανώτατων ηγετών και αξιωματούχων του ιρανικού στρατού και του τομέα των πληροφοριών, εξουδετερώθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών με το Ισραήλ το 2025.
► Επιπλέον, ένας πόλεμος σε πολλά μέτωπα μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 αποδυνάμωσε την περιφερειακή επιρροή του Ιράν καθώς και την ικανότητά του να πλήξει ισραηλινές ή αμερικανικές βάσεις ως αντίποινα σε στρατιωτική δράση των ΗΠΑ.
Γιατί να μην εκμεταλλευτούν λοιπόν οι ΗΠΑ την ευκαιρία να βάλουν τέλος σε ένα καθεστώς που σκότωσε χιλιάδες Αμερικανούς, μεταξύ άλλων στην πρεσβεία στη Βηρυτό το 1983 σε βομβαρδισμό που πραγματοποίησαν συμμαχικές δυνάμεις του Ιράν, και σε πολιτοφυλακές που έχουν εδώ και χρόνια στο στόχαστρο τα αμερικανικά στρατεύματα στο Ιράκ; διερωτάται το CNN.
Μια Μέση Ανατολή απαλλαγμένη από την αποσταθεροποιητική επιρροή του ισλαμικού καθεστώτος θα καθιστούσε πιο ασφαλές το Ισραήλ και θα προωθούσε το όραμα του Τραμπ για μια εύπορη, ειρηνική και ενωμένη περιοχή, το οποίο και παρουσίασε πέρυσι στη Σαουδική Αραβία.
Ενας πρόεδρος που υπερηφανεύεται για την τόλμη του και αγνοεί τα όρια που έθεταν στους εαυτούς τους οι προηγούμενοι πρόεδροι έχει μπει κατά πάσα πιθανότητα στον πειρασμό να κάνει αυτό το βήμα.
Φαίνεται, άλλωστε, πως πλέον περνάει όλο και πιο εύκολα στη δράση. Μόλις πρόσφατα έλαβε χώρα η επιδρομή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, κατά την οποία συνελήφθη ο Νικολάς Μαδούρο. Παράλληλα, ο Τραμπ λατρεύει να υπενθυμίζει τη μυστική επιδρομή βομβαρδισμών που επέφερε σοβαρό πλήγμα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν το περασμένο έτος.
Δεν θα είναι όπως στη Βενεζουέλα
Ο Τραμπ συναντήθηκε με κορυφαίους κυβερνητικούς αξιωματούχους ασφαλείας χθες, Τρίτη, μετά από επίσκεψή του στο Μίσιγκαν. Σε ερώτηση για το τι θα κάνει στο Ιράν, ο πρόεδρος –φορώντας ένα λευκό καπέλο του μπέιζμπολ που έγραφε πάνω «USA»– άφησε τους πάντες να αναρωτιούνται. «Δεν μπορώ να σας το πω αυτό. Ξέρω ακριβώς τι θα είναι», δήλωσε.
Αλλά, κάποια στιγμή, οι προεδρικές απειλές θα πρέπει να συνοδευτούν από χρήση ισχύος προκειμένου να αποκτήσει κάποιο απτό νόημα η εχθρική ρητορική. Πολλοί πρώην αξιωματούχοι και ξένοι διπλωμάτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η αποτυχία του Μπάρακ Ομπάμα να εφαρμόσει την κόκκινη γραμμή του κατά τη χρήση χημικών όπλων από τη Συρία το 2013 ενθάρρυνε τους αντιπάλους των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας σε ό,τι αφορά τις επιθέσεις της τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Συρία, αναφέρει το CNN.
Η Ιστορία, όμως, είναι γεμάτη από σκοτεινά παραδείγματα, αντιτείνει το δημοσίευμα.
Οι αιτιολογήσεις για τις στρατιωτικές επεμβάσεις των ΗΠΑ από το Βιετνάμ έως το Ιράκ και από το Αφγανιστάν έως τη Λιβύη συχνά φαίνονταν εύλογες από τη μεριά της Ουάσιγκτον. Αλλά ο υπόλοιπος κόσμος και οι αντίπαλοι των ΗΠΑ έχουν τη δική τους άποψη. Και οι συνέπειες της χρήσης αμερικανικής βίας σπάνια είναι τόσο καθαρές όσο περιμένουν οι πρόεδροι. Ο Τραμπ το γνωρίζει αυτό καλύτερα από τον καθένα – πιθανότατα δεν θα είχε γίνει ποτέ πρόεδρος εάν οι Αμερικανοί δεν είχαν εξαντληθεί από τους ατελείωτους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Τα δυσοίωνα αυτά παραδείγματα από την Ιστορία υποδεικνύουν δύο ερωτήματα στα οποία δεν δίνεται μεγάλη προσοχή στην Ουάσιγκτον, η οποία βιώνει και πάλι πυρετό πολέμου, επισημαίνει το CNN.
► Υπάρχουν σημαντικοί λόγοι να πιστεύουν οι ΗΠΑ ότι τυχόν νέα πλήγματα στο Ιράν θα βοηθήσουν τους διαδηλωτές και θα στηρίξουν τις ελπίδες τους για ανατροπή του καθεστώτος;
► Ή μήπως θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την αντίδραση κατά της αντεπανάστασης;
Το εν λόγω δίλημμα δυσκόλεψε τις προηγούμενες κυβερνήσεις των ΗΠΑ.
«Ποτέ δεν ξέρεις»
Ο Τραμπ, με την ωμή ρητορική του, τη ροπή προς τις απειλές και την αντιπάθειά του στις λεπτομερείς επεξηγήσεις, συχνά επιδεινώνει την επιπολαιότητα κάποιων συζητήσεων στην Ουάσιγκτον, αναφέρει το δημοσίευμα και συνεχίζει:
Η κατάσταση στο Ιράν είναι πολύ περίπλοκη. Δεν μπορεί απλώς να το βομβαρδίσει και να το μεταμορφώσει σε δημοκρατία. Ισως να μην μπορέσει καν να επιφέρει αρκετά ισχυρό πλήγμα για να προστατεύσει τους διαδηλωτές. Από την άλλη, οι κυβερνοεπιθέσεις, ως εναλλακτική επιλογή, ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την ικανότητα διοίκησης και ελέγχου των δυνάμεων ασφαλείας του καθεστώτος.
Αλλά μπορούν οι αμερικανικές αεροπορικές δυνάμεις να σώσουν πραγματικά τους διαδηλωτές που δέχονται πυρά στους δρόμους από τις δυνάμεις εσωτερικής ασφαλείας, οι οποίες είναι επιφορτισμένες με την επιβολή της θεοκρατικής διακυβέρνησης;
Η επιδρομή των ειδικών δυνάμεων των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα που οδήγησε στη σύλληψη του Μαδούρο φαίνεται απίθανο να επαναληφθεί στο Ιράν, όπου οι κίνδυνοι της εμπλοκής αμερικανικού προσωπικού σε μια επίθεση για ανατροπή του καθεστώτος φαίνονται εξαιρετικά σοβαροί. Οι επιθέσεις με πυραύλους ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη των ΗΠΑ ή του Ισραήλ θα μπορούσαν να είναι αρκετές. Αλλά η εξάλειψη των θρησκευτικών ηγετών του Ιράν θα μπορούσε απλώς να ενδυναμώσει έναν σκληροπυρηνικό κοσμικό πυρήνα.
Επιπλέον, οι προσφυγικές ροές και η αστάθεια που ενδέχεται να ακολουθήσουν δεν θα ήταν ευπρόσδεκτες από τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ, όσο κι αν θα χαιρέτιζαν την πτώση του σιιτικού καθεστώτος.
Υστερα, υπάρχει και το ζήτημα της αμερικανικής στρατιωτικής ικανότητας. Οι ναυτικές δυνάμεις βρίσκονται υπό πίεση λόγω της τεράστιας αρμάδας που έχει αναπτύξει ο Τραμπ στα ανοικτά της Βενεζουέλας. Πολλά στρατιωτικά αεροσκάφη σταθμεύουν σε αμερικανικές βάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή. Αλλά, σύμφωνα με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό US Naval Institute, η πλησιέστερη ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου είναι αυτή του «USS Abraham Lincoln» στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Θα πρέπει επίσης να αναρωτηθούμε πόσα μπορεί να αναλάβει μια αμερικανική κυβέρνηση. Ο Τραμπ μόλις πέτυχε τη σύλληψη του Μαδούρο. Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ στοχεύει στο να αποκτήσουν οι ΗΠΑ τον έλεγχο της Γροιλανδίας. Στο μεταξύ, υποτίθεται ότι κυβερνά τη Γάζα βάσει του ειρηνευτικού σχεδίου Ισραήλ-Χαμάς. Ο Λευκός Οίκος λατρεύει τις θεαματικές νίκες στην εξωτερική πολιτική, αλλά φαίνεται να υστερεί στην εφαρμογή τους.
Υπάρχει επίσης μια σημαντική αντίφαση στο γεγονός ότι ο Τραμπ προφανώς ασκεί πιέσεις για δημοκρατία στο Ιράν, ενώ παράλληλα παραγκωνίζει τη δημοκρατική αντιπολίτευση στο Καράκας μετά την εκδίωξη του Μαδούρο.
Ωστόσο, η πρόσφατη Ιστορία και το βάρος της ρητορικής του υποδηλώνουν ότι μπορεί να δυσκολευτεί να πει όχι στη δράση. Αλλά αυτό θα αποτελούσε ένα ακόμη τεράστιο ρίσκο.
Ενας δημοσιογράφος ρώτησε τον πρόεδρο την Τρίτη αν μπορεί να είναι σίγουρος ότι οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ θα προστάτευαν τους διαδηλωτές. «Ποτέ δεν ξέρεις, έτσι δεν είναι;» απάντησε.
«Μέχρι στιγμής, το ιστορικό μου ήταν εξαιρετικό, αλλά ποτέ δεν ξέρεις».
Πηγή: CNN
