Κορυφώνεται η αγωνία με φόντο την πολυαναμενόμενη έκδοση της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ για τη συνταγματικότητα των δασμών Τραμπ. Οι ΗΠΑ «θα την πατήσουν» αν κριθούν παράνομοι δήλωσε τη Δευτέρα ο Αμερικανός πρόεδρος σε ανάρτησή του, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση η κυβέρνηση θα ήταν υποχρεωμένη να αποζημιώσει «με εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια» τις αμερικανικές εταιρείες.
Ο κίνδυνος των 133 δισ. δολαρίων
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της αμερικανικής υπηρεσίας τελωνείων και προστασίας συνόρων, η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με επιστροφές δασμών άνω των 133,5 δισ. δολαρίων εάν το Ανώτατο Δικαστήριο αποφανθεί ότι οι δασμοί ήταν παράνομοι.
Οι δασμοί επιβλήθηκαν τον Φεβρουάριο του 2025 βάσει του νόμου περί διεθνών οικονομικών εξουσιών σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (ieepa), ενός νόμου του 1977 που προοριζόταν να χρησιμοποιείται μόνο σε «ασυνήθιστες και έκτακτες» εθνικές κρίσεις. Η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποίησε τη νομοθεσία αυτή για να δικαιολογήσει σαρωτικούς δασμούς σε εισαγωγές από χώρες όπως η Κίνα, το Μεξικό και ο Καναδάς, ενώ στη συνέχεια επέβαλε παγκόσμιους «ανταποδοτικούς» δασμούς σε ευρύ φάσμα προϊόντων.
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τα όρια της προεδρικής εξουσίας στον τομέα του εμπορίου, την ώρα που η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα βιώνει αναταράξεις και επιχειρήσεις, επενδυτές και κυβερνήσεις βρίσκονται σε κατάσταση αβεβαιότητας.
Μπαράζ αγωγών
Πάνω από 1.000 εταιρείες κατέθεσαν αγωγές για τους δασμούς Τραμπ, μεταξύ των οποίων οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς της χώρας. Οι ενάγοντες υποστήριξαν ότι ο νόμος του 1977 δεν παρέχει στον πρόεδρο των ΗΠΑ ευρεία εξουσία για επιβολή γενικευμένων εμπορικών φόρων, καθώς ο νόμος προοριζόταν για τον έλεγχο ξένων περιουσιακών στοιχείων και όχι για τον καθορισμό δασμών.
Θεωρούν ότι η πολιτική Τραμπ παραβιάζει τη διάκριση των εξουσιών, και προειδοποιούν ότι η ανεξέλεγκτη εκτελεστική εξουσία θα μπορούσε να ανατρέψει τη συνταγματική ισορροπία.
Τον Μάιο του 2025, το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ έκρινε τους δασμούς παράνομους, απόφαση που επικύρωσε το ομοσπονδιακό εφετείο τον Αύγουστο. Οι δικαστές σημείωσαν ότι η ρυθμιστική εξουσία του νόμου του 1977 δεν επεκτείνεται σε γενικευμένους εισαγωγικούς δασμούς, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό της κυβέρνησης ότι οι «έκτακτες» εξουσίες μπορούν να παρακάμψουν τους νομοθετικούς περιορισμούς.
Το σχέδιο β΄ του Τραμπ
Ο διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου των ΗΠΑ, Κέβιν Χάσετ, δήλωσε ότι ο Λευκός Οίκος θα μπορούσε να ενεργοποιήσει εναλλακτικά μέτρα αν το Ανώτατο Δικαστήριο αποφανθεί κατά της χρήσης των έκτακτων εξουσιών από τον Τραμπ για την επιβολή δασμών. «Προσδοκία μας είναι ότι θα κερδίσουμε, και αν δεν κερδίσουμε, τότε γνωρίζουμε ότι έχουμε άλλα εργαλεία που μπορούν να μας οδηγήσουν στο ίδιο αποτέλεσμα», τόνισε.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει το ζήτημα «ζωής και θανάτου», παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Μια αρνητική για τον ίδιο απόφαση θα εκτροχίαζε τη στρατηγική των δασμών του και θα μπορούσε να μειώσει τις «πιέσεις» στις εισαγωγές, καθώς πιθανότατα θα έριχνε τον μέσο πραγματικό δασμολογικό συντελεστή από το σημερινό εκτιμώμενο 12%.
Την ίδια ώρα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μια απόφαση που θα κηρύσσει τους δασμούς αντισυνταγματικούς θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα ντόμινο επιστροφών για δασμούς που έχουν ήδη εισπραχθεί. Η κυβέρνηση θα έπρεπε τότε να επιβάλει δασμούς σε βάση χώρας προς χώρα και προϊόντος προς προϊόν, αντί για τους εκτεταμένους δασμούς που είχαν εφαρμοστεί βάσει του νόμου του 1977.
Τα έσοδα από τους δασμούς
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη δευτέρα ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη εισπράξει –ή θα εισπράξουν σύντομα– πάνω από 600 δισ. δολάρια μέσω των δασμών, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική του έχει ενισχύσει οικονομικά τη χώρα και έχει ενδυναμώσει την εθνική της ασφάλεια. Ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγόρησε επίσης τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ότι υποβαθμίζουν το ζήτημα ενόψει της κρίσιμης απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, τα συνολικά καθαρά τελωνειακά έσοδα ανήλθαν σε 195 δισ. δολάρια στο οικονομικό έτος 2025 που έληξε στις 30 Σεπτεμβρίου, ενώ από τότε οι μηνιαίες εισπράξεις κυμαίνονται γύρω στα 30 δισ.
Τα στοιχήματα για την απόφαση
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου αποτελεί και αντικείμενο στοιχιματισμού. Στην πλατφόρμα kalshi, οι πιθανότητες για απόφαση υπέρ του Τραμπ ανέρχονται στο 30%, ενώ στην polymarket βρίσκονται περίπου στο 23%. Και τα δύο ποσοστά είναι χαμηλότερα από το 40% που καταγραφόταν μετά την ακροαματική διαδικασία του Νοεμβρίου, γεγονός που υποδεικνύει ότι οι δικαστές εμφανίζονταν εκείνη τη στιγμή αβέβαιοι ως προς τη νομιμότητα των δασμών.
