Hταν το πετρέλαιο πίσω από την επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα; Η ερώτηση είναι εκτός θέματος, χάρη στην αφοπλιστική ειλικρίνεια της εξωτερικής πολιτικής Τραμπ. Ο Λευκός Οίκος αρνείται να τηρήσει ακόμη και τα προσχήματα. Ο ορυκτός πλούτος της χώρας κατείχε δεσπόζουσα θέση στο δημόσιο αφήγημα του σχεδίου που κατέληξε στη σύλληψη Μαδούρο. Υπάρχουν όμως συγκεκριμένοι λόγοι για τους οποίους οι ειδικοί δεν συμμερίζονται τον ενθουσιασμό του Αμερικανού προέδρου, τουλάχιστον για την οικονομική διάσταση της επιχείρησης στη χώρα της Λατινικής Αμερικής.
Παρακμή εικοσαετίας
Η Βενεζουέλα φιλοξενεί τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού πετρελαίου στον πλανήτη, τα οποία ανέρχονται στο 19,4% του παγκόσμιου συνόλου όπως αυτό διαμορφώθηκε το 2024. Εδώ τελειώνουν οι καλές ειδήσεις σε σχέση με την ικανότητα της χώρας να συνεισφέρει στην παγκόσμια προσφορά του «μαύρου χρυσού».
Ζητήματα ασφαλείας
Οι αμερικανικές εταιρείες θα πρέπει να τσεκάρουν πολλά κουτάκια προτού δεσμεύσουν μακροπρόθεσμα κεφάλαια στη Βενεζουέλα. Υπάρχουν νομικά ζητήματα και φυσικά ζητήματα ασφαλείας.
Μπιλ Φάρεν-Πράις, Ινστιτούτο Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης
«Θα πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Υπάρχει μεγάλη απόσταση από το να έχεις αποθέματα στο έδαφος και το να είσαι σε θέση να τα παράγεις και να τα εμπορεύεσαι. Η βιομηχανία της Βενεζουέλας γνώρισε την ακμή της πριν από δεκαετίες και βρίσκεται σε παρατεταμένη παρακμή εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια, με παθογένειες που κορυφώθηκαν στην περίοδο Τσάβες. Πολλές από τις πολύπλοκες αλυσίδες εφοδιασμού και τις υποδομές έχουν λεηλατηθεί, διαλυθεί και πωληθεί. Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς πώς θα υπάρξει κάποια βραχυπρόθεσμη ανοδική πορεία στον εφοδιασμό πετρελαίου από τις τελευταίες εξελίξεις.
Δεν νομίζω ότι θα υπάρξει ουσιαστική επίδραση στην αγορά πετρελαίου. Χαρακτηριστική είναι η αντίδραση των αμερικανικών εταιρειών, οι οποίες υποδέχθηκαν σιωπηλές τα γεγονότα. Κι αυτό διότι θα πρέπει να τσεκάρουν πολλά κουτάκια προτού δεσμεύσουν μακροπρόθεσμα κεφάλαια σε μια χώρα όπως η Βενεζουέλα. Υπάρχουν νομικά ζητήματα και φυσικά ζητήματα ασφαλείας. Και θα πρέπει να αποδεχθούμε ότι αυτό που έχουμε μπροστά μας δεν είναι πραγματικά μια αλλαγή καθεστώτος. Από αυτήν την άποψη, δεν έχουν αλλάξει πολλά με την περίπτωση της Βενεζουέλας», τονίζει στην «Κ» ο Μπιλ Φάρεν-Πράις, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης.
Ζητούν εγγυήσεις
Μόλις λίγες ώρες μετά την επικοινωνία μας, οι Financial Times μετέδιδαν την πληροφορία ότι οι μεγάλοι πετρελαϊκοί όμιλοι των ΗΠΑ απηύθυναν την προειδοποίηση στην αμερικανική κυβέρνηση πως θα χρειαστούν εγγυήσεις για να εξετάσουν το ενδεχόμενο να επενδύσουν στη Βενεζουέλα, επιβεβαιώνοντας εμμέσως τις εκτιμήσεις των αναλυτών που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό τις προσδοκίες της Ουάσιγκτον.
«Θα χρειαστεί πολύ περισσότερη σαφήνεια προτού δούμε εταιρείες έτοιμες να εξετάσουν καν το ενδεχόμενο δέσμευσης των δεκάδων δισ. δολαρίων που θα απαιτούνταν για μια ουσιαστική προσπάθεια επαναφοράς της παραγωγής πετρελαίου της Βενεζουέλας στα υψηλά επίπεδα που είδε πριν από 20 χρόνια. Τότε παρήγε πάνω από 3 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Αν τοποθετήσουμε αυτό το νούμερο σε όρους παγκόσμιας αγοράς, η οποία υπερβαίνει τα 100 εκατ. βαρέλια την ημέρα, τότε έχουμε περίπου ένα 3%. Σήμερα, η Βενεζουέλα παράγει περίπου 800.000 βαρέλια την ημέρα. Αυτό δεν αποτελεί ένα ουσιαστικό κομμάτι της παγκόσμιας αγοράς, όπως θα ήταν για παράδειγμα η Σαουδική Αραβία ή η Ρωσία», έλεγε στην «Κ» ο ερευνητής του Ινστιτούτου της Οξφόρδης.
Αποθέματα…πίσσας
Τα αποθέματα αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας είναι ουσιαστικά πίσσα, γεγονός που τα τοποθετεί στο υψηλότερο άκρο του φάσματος σε όρους κόστους παραγωγής.
Γκρεγκ Πρίντι
Πρώην διευθυντής του Eurasia Group για την Παγκόσμια Αγορά Πετρελαίου
Σε δεκαετίες
Θα μπορούσαν όμως οι ΗΠΑ να αναβιώσουν την πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας έστω μακροπρόθεσμα; «Είναι αλήθεια ότι η Βενεζουέλα διαθέτει πολύ ισχυρά αποθέματα, τα οποία δυνητικά οδηγούν σε περίπου 300 δισ. βαρέλια. Αλλά είναι καθοριστικός εδώ ο τύπος του αργού πετρελαίου. Πρόκειται για εξαιρετικά βαρύ πετρέλαιο, το οποίο θα πρέπει να υποστεί επεξεργασία προτού καν μεταφερθεί και φορτωθεί στα δεξαμενόπλοια. Αυτό απαιτεί πολύπλοκη και ακριβή τεχνολογία, όπως και σύνθετες αλυσίδες εφοδιασμού. Θα πρέπει να εισάγεις ελαφρύτερο αργό πετρέλαιο για να το αναμειγνύεις με αυτό το βαρύ υλικό, προτού μπορέσεις να το εξάγεις. Και όλα αυτά απαιτούν σταθερότητα, νομιμότητα και μακροπρόθεσμα κεφάλαια. Και δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η παγκόσμια πετρελαϊκή βιομηχανία βρίσκεται ήδη σε φάση ενεργειακής μετάβασης, η οποία είναι σε εξέλιξη, παρά τις αντιστάσεις των ΗΠΑ μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ. Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, δεν μπορείς να αναπτύξεις επενδυτικά σχέδια που θα χρειάζονταν ορίζοντες δεκαετιών για να αποδώσουν», μας είπε ο Μπιλ Φάρεν-Πράις.
Ακριβή διύλιση
Κοινή παραδοχή αποτελεί η διαπίστωση ότι η πετρελαϊκή βιομηχανία έχει αλλάξει από τη δεκαετία του 1950. «Με τρόπους που ο πρόεδρος Τραμπ προφανώς δεν κατανοεί. Τα αποθέματα αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας, αν και άφθονα, είναι ουσιαστικά πίσσα, γεγονός που τα τοποθετεί στο υψηλότερο άκρο του φάσματος σε όρους κόστους παραγωγής σε σύγκριση με άλλα είδη αποθεμάτων πετρελαίου. Το βαρύ πετρέλαιο πρέπει να περάσει από μια διαδικασία που ονομάζεται “αναβάθμιση” και οι εγκαταστάσεις που απαιτούνται κοστίζουν δισεκατομμύρια δολάρια η καθεμία, εκτός του ότι χρειάζονται αρκετά χρόνια για να κατασκευαστούν», έγραφε τις προάλλες σε ανάλυση για το National Interest ο Γκρεγκ Πρίντι, πρώην διευθυντής του Eurasia Group για την Παγκόσμια Αγορά Πετρελαίου. Σημειωτέον, σύμφωνα με τη Rystad Energy, ο τριπλασιασμός της παραγωγής πετρελαίου της Βενεζουέλας έως το 2040, από σχεδόν 1 εκατομμύριο σε περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα (b/d), θα κόστιζε περίπου 183 δισ. δολάρια. Επιπλέον, το βαρύ αργό πετρέλαιο συνήθως πωλείται με έκπτωση, λόγω των πολύπλοκων τεχνικών διύλισης για τη μετατροπή του σε καταναλωτικά προϊόντα, όπως το πετρέλαιο και το ντίζελ.
Τιμές σε σταθερά καθοδική πορεία
Υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα, το οποίο θέτει ούτως ή άλλως εμπόδια στην εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της Βενεζουέλας. Αφορά στο τρέχον καθεστώς των διεθνών τιμών του πετρελαίου.
«Πλέον είναι χαμηλές και θα συνεχίσουν να μειώνονται, εν μέσω των οικονομικών επιπλοκών από την παγκόσμια οικονομική αβεβαιότητα, της υπερπροσφοράς στην αγορά και της προοπτικής μιας μεγάλης μόνιμης καθίζησης της ζήτησης, καθώς τα ηλεκτρικά οχήματα αντικαθιστούν τους κινητήρες καύσης», τονίζει στην «Κ» ο Κρις Εϊλετ, εξειδικευμένος ερευνητής στη βρετανική δεξαμενή σκέψης Chatham House. Εξηγεί ότι σήμερα η προσφορά ξεπερνάει τη ζήτηση.
Από τα υψηλά στα μέσα του 2022, μετά τις απότομες αυξήσεις τους λόγω των lockdowns αλλά και την άνοδο που προκλήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η τιμή του Brent βρίσκεται σε σταδιακή πτώση. Τα γεωπολιτικά σοκ έχουν προκαλέσει βίαιες διακυμάνσεις, αλλά υπάρχει τώρα μια σαφής καθοδική πορεία. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αμερικανικές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν δώσει προτεραιότητα στις αποδόσεις των μετόχων έναντι της ενίσχυσης των επενδύσεων. Οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου δεν είναι από τα στοιχεία που θα τις ενθαρρύνουν να αλλάξουν στρατηγική. «Παρεμπιπτόντως, αυτό αναγνωρίστηκε –συμπτωματικά– στο δελτίο της 5ης Ιανουαρίου της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ, με τον τίτλο: “Οι τιμές του αργού πετρελαίου μειώθηκαν το 2025 εν μέσω υπερπροσφοράς”», παρατηρεί ο αναλυτής του Chatham House.
Μία άλλη παράμετρος που ασκεί καθοδικές πιέσεις στις τιμές, μειώνοντας τα κίνητρα για επενδύσεις των πετρελαϊκών ομίλων τα χρόνια που θα ακολουθήσουν, είναι επίσης η αυξημένη προσφορά που οδηγείται από το σχιστολιθικό πετρέλαιο. «Η δυνατότητα για περισσότερο fracking είναι πιθανό να τις διατηρήσει χαμηλές και στο άμεσο μέλλον. Η τιμή στην οποία το σχιστολιθικό πετρέλαιο είναι κερδοφόρο για να γίνει μια νέα γεώτρηση διαμορφώνεται περίπου στα 62 δολάρια το βαρέλι, στις πιο σημαντικές περιοχές παραγωγής των ΗΠΑ. Οι παγκόσμιες τιμές πετρελαίου επιστρέφουν σε αυτήν την τιμή, σε αυτό το νεκρό σημείο, ύστερα από λίγα χρόνια. Και τα 62 δολάρια το βαρέλι δεν θα ήταν αρκετά υψηλά για να υλοποιηθούν οι απαιτούμενες επενδύσεις στη Ζώνη του Ορινόκο, όπου το εκτιμώμενο νεκρό σημείο είναι πάνω από 80 δολάρια, ακόμη και αν προσπεράσει κανείς τους πολιτικούς κινδύνους», παρατηρεί o νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν στο newsletter του, θέτοντας εαυτόν ανάμεσα στους οικονομολόγους οι οποίοι προσεγγίζουν τις τοποθετήσεις Τραμπ για τον ορυκτό πλούτο της Βενεζουέλας ως μια «μη ρεαλιστική φαντασίωση»· και χωρίς να υπεισέρχονται στο κατά πόσον η Ουάσιγκτον θα έχει πραγματικά τον έλεγχο της χώρας όπου τα μέλη του καθεστώτος Μαδούρο παραμένουν στην εξουσία.
