Δύο γυναίκες, σχεδόν συνομήλικες, αλλά με πολύ διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες, η διάδοχος του Νικολάς Μαδούρο και μέχρι πρότινος αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκες, κόρη μαρξιστή αγωνιστή, και η ηγέτις της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο, γόνος συντηρητικής καθολικής οικογένειας βιομηχάνων, είναι τα πρόσωπα που αναμένεται να καθορίσουν το μέλλον της χώρας.
Πόλη – ζόμπι
Μετά την κινηματογραφική σύλληψη του Μαδούρο, η οποία παρουσιάστηκε μεταξύ άλλων και ως επιχείρηση εκδημοκρατισμού, οι διεθνείς αναλυτές θεωρούσαν δεδομένο ότι οι Αμερικανοί θα προχωρούσαν σε καθεστωτική αλλαγή και θα καλούσαν την προσφάτως τιμημένη με Νομπέλ Ειρήνης Ματσάδο να ηγηθεί της χώρας. Διαψεύστηκαν οικτρά, μαζί τους και οι κάτοικοι της χώρας, ιδίως όσοι ήλπιζαν ότι έπεσε οριστικά το καθεστώς Μαδούρο.
Αυτόπτες μάρτυρες περιγράφουν το Καράκας τις τελευταίες ημέρες σαν μια πρωτεύουσα-ζόμπι, όπου οι πολίτες αποφεύγουν είτε να πανηγυρίσουν είτε να διαμαρτυρηθούν. Περιμένουν να δουν ποια θα είναι η επόμενη ημέρα και προς ποια πλευρά θα γείρει η πλάστιγγα.
Από την πλευρά τους, «οι εξόριστοι Βενεζουελάνοι είναι χαρούμενοι. Αλλά η χαρά τους είναι πικρή, γιατί στην εξουσία βρίσκεται η ίδια κυβέρνηση. Μάλιστα, στην πραγματικότητα τα πράγματα είναι μάλλον χειρότερα. Αυτοί που είναι τώρα επικεφαλής είναι πιο σκληροπυρηνικοί από τους προηγούμενους.
Και δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι θα φύγουν», λέει στην «Κ» η Εύα Γκόλινγκερ, Αμερικανίδα δικηγόρος, που έχει διατελέσει σύμβουλος του Ούγκο Τσάβες κι έγραψε τα βιβλία «Κώδικας Τσάβες» και «Μπους εναντίον Τσάβες».
Παρότι οι περισσότεροι παρατηρητές θεωρούν ότι η σχέση του Λευκού Οίκου με τη Ματσάδο άρχισε να επιδεινώνεται όταν η δεύτερη έλαβε το Νομπέλ Ειρήνης, το οποίο εποφθαλμιούσε και ο Αμερικανός πρόεδρος, η αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε πολύ νωρίτερα, στις αρχές του 2025.
Ανάγκη σταθερότητας – Κατά τον Αμερικανό ΥΠΕΞ, η εγκαθίδρυση της –μισητής στο τσαβικό κατεστημένο– Μαρία Κορίνα Ματσάδο στην εξουσία θα μπορούσε να τορπιλίσει τη σταθερότητα, προϋπόθεση ώστε να πειστούν οι αμερικανικοί
πετρελαϊκοί κολοσσοί να επενδύσουν.
Οπως ανέφεραν οι New York Times, ενόψει μιας επίσκεψής του στο Καράκας, ο στενός συνεργάτης του Τραμπ, Ρίτσαρντ Γκρενέλ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Γερμανία και άνθρωπος ειδικών αποστολών του Λευκού Οίκου, ζήτησε να συναντηθεί κατ’ ιδίαν με την επικεφαλής της αντιπολίτευσης. Εκείνη αρνήθηκε και αρκέστηκε σε τηλεφωνική συνομιλία μαζί του, εγκαινιάζοντας έναν προβληματικό δίαυλο με την Ουάσιγκτον καθ’ όλη τη διάρκεια της περυσινής χρονιάς.
Το ίδιο ρεπορτάζ εμφανίζει τη Ματσάδο να μην παρέχει στις ΗΠΑ συγκεκριμένα στοιχεία για την κατάσταση στη Βενεζουέλα και να χάνει μέρα με τη μέρα τη λαϊκή νομιμοποίηση στη χώρα. Η ίδια φερόταν, εξάλλου, από τους New York Times ενοχλημένη από τη συστηματική επικοινωνία των ΗΠΑ με το καθεστώς: ως ακραιφνής αρνείτο οποιονδήποτε συμβιβασμό με τον Μαδούρο.
Επιλογή συνέχειας
Ειδικά ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, παιδί Κουβανών μεταναστών στο Μαϊάμι και γνώστης ισπανικών, φαίνεται πως συμβούλευσε τον Τραμπ να επιχειρήσει να συνεννοηθεί με την αντιπρόεδρο της Βενεζουέλας, που έχει ερείσματα στο καθεστώς, άρα και στις ένοπλες δυνάμεις και στις μυστικές υπηρεσίες, καθώς και καλή γνώση των πετρελαϊκών υποδομών.
Κατά τη γνώμη του, η εγκαθίδρυση της –μισητής στο τσαβικό κατεστημένο– Ματσάδο στην εξουσία θα μπορούσε να προκαλέσει βίαιη εξέγερση και να τορπιλίσει τη σταθερότητα, βασική προϋπόθεση ώστε να πειστούν οι αμερικανικοί πετρελαϊκοί κολοσσοί να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια για τον εκσυγχρονισμό των εθνικοποιημένων εγκαταστάσεων που παραπαίουν. Υπενθυμίζεται πως η Ματσάδο έχει κατηγορηθεί στο παρελθόν ότι στήριξε το σύντομο πραξικόπημα το 2002 κατά του Ούγκο Τσάβες, καταγγελία την οποία η ίδια αρνείται.
Δίδυμο εξουσίας – Η Ντέλσι Ροντρίγκες φέρεται να προσπαθούσε εδώ και μήνες, μαζί με τον αδελφό της Χόρχε, πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης, να πείσει τους Αμερικανούς ότι είναι εφικτή μια πιο ήπια εκδοχή του τσαβισμού χωρίς τον Μαδούρο, μια αναίμακτη μετάβαση της εξουσίας.
Στον αντίποδα, η Ροντρίγκες ήταν εξαρχής η αγγελιαφόρος των Αμερικανών στις διαπραγματεύσεις με τον Μαδούρο. Η εφημερίδα Miami Herald είχε γράψει μάλιστα ότι μαζί με τον αδελφό της Χόρχε Ροντρίγκες, πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης, προσπαθούσαν εδώ και μήνες να πείσουν τους Αμερικανούς ότι είναι εφικτή μια πιο ήπια εκδοχή του τσαβισμού χωρίς τον Μαδούρο, μια αναίμακτη μετάβαση της εξουσίας ερήμην του κραταιού άνδρα της χώρας.
Ρεπορτάζ της εφημερίδας της Φλόριντα έκανε λόγο για διαπραγματεύσεις που λάμβαναν χώρα στο Κατάρ, με το οποίο το δίδυμο διατηρεί στενές σχέσεις. Αγνωστο παραμένει αν αυτή τη στιγμή η διάδοχος του Μαδούρο λειτουργεί ως «προδότης» του καθεστώτος ή δεν έχει άλλη εναλλακτική λύση, με δεδομένο ότι ο Τραμπ έχει απειλήσει πως θα πάθει τα ίδια και χειρότερα με τον τέως πρόεδρο της χώρας εάν δεν συνεργαστεί με τις ΗΠΑ.
Κοσμοπολίτισσα με σπουδές στη Σορβόννη και πατέρα ήρωα που βασανίστηκε και δολοφονήθηκε από τις μυστικές υπηρεσίες για τη συμμετοχή του στην απαγωγή Αμερικανού πράκτορα της CIA, η Ροντρίγκες έχει την έξωθεν καλή μαρτυρία στα μάτια του λαού. Δεν αποκλείεται, πάντως, να επανέλθει στο προσκήνιο η Ματσάδο, εάν αποτύχει το αμερικανικό πείραμα με τη Ροντρίγκες, τόσο επειδή είναι η ντε φάκτο ηγέτις της αντιπολίτευσης, διαθέτει διεθνές κύρος και απήχηση στην κοινή γνώμη της χώρας, όσο και γιατί η καθεστωτική αλλαγή μπορεί τελικά να αποδειχθεί αναπόφευκτη. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Τραμπ προανήγγειλε συνάντηση μαζί της αυτήν την εβδομάδα, υπονοώντας ότι θα δεχθεί να τον δωροδοκήσει… με το Νομπέλ Ειρήνης της. «Θα είναι τιμή μου», είπε χαρακτηριστικά.
Πολλές φατρίες
Οπως επισημαίνει η Γκόλινγκερ, «στη Βενεζουέλα δεν υπάρχει ένας ενιαίος πόλος εξουσίας, αλλά διαφορετικές φατρίες που ασκούν πολιτική, ελέγχουν την αστυνομία και τον στρατό, καθώς και τις επιχειρήσεις. Τα αδέλφια Ροντρίγκες, η Ντέλσι και ο αδελφός της Χόρχε, ελέγχουν τη βιομηχανία πετρελαίου. Η βάση εξουσίας της Ντέλσι δεν είναι ο στρατός και οι δυνάμεις ασφαλείας. Ηδη προσπαθεί να το αλλάξει αυτό, απομακρύνει δηλαδή ανθρώπους του Μαδούρο και φέρνει τους δικούς της. Στο μεταξύ, η διαφθορά στη χώρα είναι διάχυτη. Ολοι χρειάζονται ο ένας τον άλλον για να παραμείνουν στην εξουσία. Ο Μαδούρο κρατούσε όλους αυτούς τους πυλώνες ενωμένους – ήταν από τους πρωτεργάτες του κινήματος του Τσάβες, αυτός και η σύζυγός του. Προφανώς πολλοί πολίτες είναι δυσαρεστημένοι λόγω της οικονομικής κατάστασης, λόγω της έλλειψης ελευθεριών σε ορισμένους τομείς και της καταστολής που έχουν δει. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γι’ αυτό, αλλά πολλοί τον βλέπουν σήμερα σαν μάρτυρα».
Ο πλέον αστάθμητος παράγοντας θα μπορούσε να αποδειχθεί ο δεύτερος πόλος εξουσίας, το δίδυμο Ντιοσντάντο –που σημαίνει «θεόσταλτος»– Καμπέγιο και Βλαντιμίρ Παντρίνο. Ο Καμπέγιο, υπουργός Εσωτερικών, ελέγχει την αστυνομία, τις μυστικές υπηρεσίες και τους «κολεκτίβος», την ένοπλη παραστρατιωτική οργάνωση που ξεκίνησε από το αντάρτικο πόλης κατά τη δεκαετία του 1960 και μετεξελίχθηκε σε βίαιο τιμωρό των αντιφρονούντων. Ο Παντρίνο, ο υπουργός Αμυνας, ελέγχει τον στρατό και τις εξορύξεις. Σύμφωνα με άρθρο της Wall Street Journal, o Καμπέγιο είναι ο πλέον παθιασμένος υπερασπιστής του καθεστώτος και οι «κολεκτίβος» ξεχύθηκαν αυτή την εβδομάδα στους δρόμους του Καράκας, πραγματοποιώντας επίδειξη ισχύος.
Με το ρόπαλο
Το βασικό δίλημμα του ισχυρού υπουργού Εσωτερικών είναι να στηρίξει την Ντέλσι Ροντρίγκες ή να καταλάβει ο ίδιος την εξουσία και να κινδυνεύσει να βρεθεί αντιμέτωπος με Αμερικανούς κομάντος. Αρέσκεται να κραδαίνει ρόπαλο του μπέιζμπολ με καρφιά σε τηλεοπτική εκπομπή που διαθέτει στην κρατική τηλεόραση. Η εκπομπή του, που βρίσκεται στο 556ο επεισόδιό της, προωθεί μεν τη συμφιλίωση με την Ντέλσι, αλλά το βράδυ της ορκωμοσίας της ο 62χρονος υπουργός εμφανίσθηκε σε βίντεο να κρατάει αυτόματο τουφέκι και να ενθαρρύνει τους μαυροφορεμένους άνδρες του να διαλύσουν διαδηλώσεις αντιφρονούντων.
Αμερικανοί αξιωματούχοι ελπίζουν ότι η Ροντρίγκες θα περιορίσει τη δράση του Καμπέγιο, ο οποίος θεωρείται ο πιο αδιάλλακτος του καθεστώτος. «Ο Καμπέγιο είναι μια βίαιη προσωπικότητα του καθεστώτος και δεν είναι χαζός. Ξέρει ότι η επιβίωσή του εξαρτάται από την απειλή ότι θα τινάξει τη χώρα στον αέρα εάν δεν ικανοποιηθούν τα συμφέροντά του», εξήγησε στη Washington Post ο αναλυτής Τζεφ Ράμσεϊ του Atlantic Council.
