Η σύλληψη/απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο «αλλάζει αμετάκλητα το γεωπολιτικό τοπίο του δυτικού ημισφαιρίου», αναδιαμορφώνοντας την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και αναβιώνοντας το «ξεχασμένο» δόγμα Μονρόε, εκτιμά σε άρθρο του ο Μάρκος Κουναλάκης, επισκέπτης καθηγητής στο Ινστιτούτο Χούβερ του Πανεπιστημίου Στάνφορντ και πρώην σύμβουλος της Κάμαλα Χάρις.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες διέβησαν τον Ρουβίκωνα, κάνοντας στροφή έπειτα από χρόνια κυρώσεων και διπλωματικής πίεσης σε μία γρήγορη και αποφασιστική στρατιωτική δράση. Πρόκειται για μια ιστορική καμπή, μια συγκυρία που αναμένεται να μελετηθεί για δεκαετίες, όχι μόνο για τον αντίκτυπό της στη Βενεζουέλα, αλλά και για το τι σηματοδοτεί για το μέλλον της αμερικανικής δύναμης στο ημισφαίριο», σημειώνει ο ίδιος, γράφοντας στο περιοδικό Washington Monthly.
Ο κ. Κουναλάκης επικαλείται τον Λεοπόλδο Λόπεζ, εξόριστο ηγέτη της βενεζουελάνικης αντιπολίτευσης, ο οποίος είχε περιγράψει προσφάτως το πλαίσιο της αμερικανικής επιχείρησης «όχι ως πόλεμο εναντίον ενός έθνους, αλλά ως μια δικαστική ενέργεια εναντίον ενός “εγκληματία” που είχε κρατήσει 30 εκατομμύρια ανθρώπους όμηρους». «Είναι μια κρίσιμη διάκριση, που επιδιώκει να νομιμοποιήσει μια κατά τα άλλα τεταμένη επέμβαση».
Σύμφωνα με τον Λόπεζ, ωστόσο, «η μεταβατική περίοδος είναι γεμάτη προκλήσεις».
«Εχει δίκιο», συνηγορεί ο κ. Κουναλάκης, αναφερόμενος στην προαναφερθείσα εκτίμηση του Λόπεζ. «Η ιστορία είναι ένα νεκροταφείο πολλά υποσχόμενων επαναστάσεων που διαλύθηκαν από το χάος. Η πτώση ενός δικτάτορα δημιουργεί ένα κενό εξουσίας, ένα ασταθές περιβάλλον όπου η ελπίδα και ο οπορτουνισμός συγκρούονται. Η επιτυχής διαχείριση αυτής της περιόδου – αυτής της “Ημέρας Μηδέν” – προϋποθέτει κάτι περισσότερο από ένα απλό σχέδιο. Απαιτεί ένα σχεδόν αδύνατο συνδυασμό λαϊκής νομιμότητας, σταθεροποίησης της ασφάλειας και ταχείας αποκατάστασης των βασικών υπηρεσιών. Η αντιπολίτευση, εδώ και χρόνια, έχει καταρτίσει μεθοδικά σχέδια για μια Βενεζουέλα της μετά Μαδούρο εποχής, αλλά όπως γνωρίζουν όσοι χαράσσουν τη στρατηγική, τα σχέδια δεν επιβιώνουν πάντα με την πρώτη επαφή με την πραγματικότητα», σχολιάζει.
Σύμφωνα με τον κ. Κουναλάκη, οι άμεσες προτεραιότητες της αντιπολίτευσης είναι «εξαιρετικά ρεαλιστικές». Οπως συνοψίζει, θα επιδιώξουν να προσελκύσουν όσο το δυνατόν περισσότερους από τον στρατό της Βενεζουέλας, «μετατρέποντας ένα όργανο καταπίεσης σε πυλώνα του νέου κράτους μέσω του διαχωρισμού των απλών ενστόλων από τη διεφθαρμένη ηγεσία των Τσαβίστας». Παράλληλα, αυτό το κενό ασφαλείας δεν μπορεί να μείνει… κενό. «Πρέπει να αναμένουμε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα αναλάβουν δύο κρίσιμες, πολιτικά ευαίσθητες αποστολές: την προσωρινή επιβολή του νόμου στους δρόμους του Καράκας για την αποφυγή εκτεταμένων λεηλασιών και εκδικητικών δολοφονιών και – εξίσου κρίσιμο – την ασφάλεια των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της χώρας. Αυτά τα περιουσιακά στοιχεία είναι η οικονομική σωτηρία της Βενεζουέλας, ο μόνος ικανός μηχανισμός να χρηματοδοτήσει την ανασυγκρότησή της. Το να τα αφήσουμε ευάλωτα σε σαμποτάζ ή κατάληψη από παράνομους παράγοντες θα ήταν ένα ολέθριο, ανεπανόρθωτο λάθος», εκτιμά ο κ. Κουναλάκης.
Κόντρα σε προηγούμενα άρθρα του, όπου διατύπωνε την ανησυχία του για τις απρόβλεπτες συνέπειες και την πιθανότητα ενός αιματηρού αδιεξόδου από ενδεχόμενη χερσαία επίθεση στη Βενεζουέλα, ο κ. Κουναλάκης τονίζει πως πλέον πρόκειται για τετελεσμένο γεγονός. «Οι αρχικές αναφορές υποδηλώνουν ότι η επιχείρηση ήταν μια τακτική επιτυχία που πέτυχε τον πρωταρχικό της στόχο, δηλαδή τη σύλληψη του Μαδούρο με περιορισμένη εμπλοκή. Το μακροπρόθεσμο κόστος, τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε πολιτικό κεφάλαιο, παραμένει ασαφές. Αλλά στις χρυσές αίθουσες του Μαρ-a-Λάγκο, την ομίχλη του πολέμου έχει ήδη επισκιάσει η λάμψη της νίκης».
«Η κυβέρνηση [Τραμπ] απολαμβάνει μια επιτυχία που μοιάζει απόλυτη. Αυτή είναι η δυναμική που ενθαρρύνει τους προέδρους και συνήθως βουβαίνει τους επικριτές, αλλά σε αυτήν την περίπτωση, θα υπάρξει μια ομοβροντία κριτικής, τόσο λόγω του φερόμενου αντισυνταγματικού τρόπου με τον οποίο αυτή επιτεύχθηκε, όσο και λόγω του φόβου για το τι θα ακολουθήσει», σχολιάζει ο κ. Κουναλάκης, προσθέτοντας πως οι επικρίσεις έχουν ήδη ξεκινήσει.
Οπως υπογραμμίζει, αυτό που είναι ικανό να σταματήσει τις επικρίσεις, ακόμη και μεταξύ των θιασωτών του κινήματος MAGA, είναι η απρόσκοπτη, χωρίς προβλήματα, χωρίς νεκρούς Αμερικανούς και χωρίς μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις, περίοδος «κατοχής». O ίδιος επικαλείται την αποφυγή «της ιστορικής παγίδας μιας επιτυχημένης στρατιωτικής επιχείρησης που διαδέχτηκε η πολιτική αποτυχία», κάνοντας ειδική μνεία στην αποτυχημένη επιχείρηση «Νύχι του Αετού» υπό τον Τζίμι Κάρτερ στο Ιράν.
Το δόγμα… Ντονρόε
Αυτή η νέα αυτοπεποίθηση ήδη αναδιαμορφώνει την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ σε πραγματικό χρόνο, σημειώνει ο κ. Κουναλάκης, κάνοντας λόγο για αναβίωση του δόγματος Μονρόε, «ενός ξεχασμένου κατάλοιπου της πολιτικής του 19ου αιώνα».
«Στους διαδρόμους της εξουσίας και στα αυτιά ενός δεκτικού προέδρου, έχει ήδη ονομαστεί “Δόγμα Ντονρόε” (σ.σ.: που προκύπτει από τον συνδυασμό των ονομάτων Ντόναλντ και Μονρόε) — μια πολιτική που διεκδικεί το δικαίωμα της Αμερικής να ανατρέψει μονομερώς οποιοδήποτε καθεστώς της Λατινικής Αμερικής θεωρεί εγκληματική οργάνωση — ή, ίσως, επιχειρηματική ευκαιρία», προσθέτει.
«Πρόκειται για μια ριζική αλλαγή», εκτιμά ο ίδιος, «που αντικαθιστά το δόγμα του πολυμερισμού (multitateralism) και της στρατηγικής υπομονής με το ωμό όπλο της εκτελεστικής βούλησης. Η επιτυχής σύλληψη του Μαδούρο θα χρησιμοποιηθεί ως το πρώτο παράδειγμα αυτού του τολμηρού νέου πλαισίου, ως επιχείρημα ότι η άμεση δράση αποδίδει εκεί που η διπλωματία αποτυγχάνει».
Σύμφωνα με τον κ. Κουναλάκη, βρισκόμαστε σε μια νέα φάση των σχέσεων μεταξύ των δύο ημισφαιρίων. Η μακροπρόθεσμη σταθερότητα της Βενεζουέλας είναι κάθε άλλο παρά εγγυημένη. Η μετάβαση θα είναι επισφαλής και η αντιπολίτευση, με ηγέτες όπως ο Λόπεζ, πρέπει τώρα να μετουσιώσει την υπόσχεση της απελευθέρωσης σε επίπονο έργο οικοδόμησης του έθνους. Οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν να ηγηθούν αυτής της προσπάθειας επτά χρόνια μετά το κλείσιμο της πρεσβείας τους στη Βενεζουέλα, τη διάλυση της Αμερικανικής Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης (USAID) και την καταπάτηση κάθε συλλογικής δράσης. Και όλα αυτά, ενώ «η υπόλοιπη Λατινική Αμερική παρακολουθεί με ένα μείγμα ανησυχίας και σιωπηρής έγκρισης, αναθεωρώντας τις σχέσεις της με τον βόρειο γείτονά της, ο οποίος μόλις απέδειξε τόσο την ικανότητα όσο και τη βούλησή του να δράσει».
«Η απομάκρυνση του Μαδούρο δεν ήταν το τέλος της ιστορίας· ήταν η εκρηκτική αρχή ενός νέου κεφαλαίου, που γράφτηκε στον Λευκό Οίκο και στο Μαρ-α-Λάγκο και που θα αναδιαμορφώσει μια ολόκληρη ήπειρο. Οι παλιοί κανόνες δεν ισχύουν πλέον.»
«Κρατηθείτε γερά», καταλήγει.
