ΡΙΟ ΝΤΕ ΤΖΑΝΕΪΡΟ. Λίγα είδη ένδυσης είναι τόσο εμβληματικά βραζιλιάνικα όσο ένα ζευγάρι πολύχρωμες, λαστιχένιες σαγιονάρες. Εκατομμύρια άνθρωποι φορούν τις πανταχού παρούσες παντόφλες –που κατασκευάζονται από τη βραζιλιάνικη εταιρεία Havaianas– για να πάνε στην παραλία ή να χαλαρώσουν στο σπίτι, για να κάνουν δουλειές ή να συναντήσουν φίλους στο μπαρ.
Ακόμη κι όταν οι πολιτικές αντιπαραθέσεις είχαν διχάσει τη μεγαλύτερη χώρα της Λατινικής Αμερικής, η αταλάντευτη αγάπη για τις σαγιονάρες Havaianas ήταν κάτι στο οποίο οι περισσότεροι συμφωνούσαν. «Oλοι τις φορούν», διακηρύσσει το σύνθημα της εταιρείας. «Oλοι τις αγαπούν». Μέχρι που, ξαφνικά, η αγαπημένη σαγιονάρα της Βραζιλίας παρασύρθηκε σε μια πολιτική θύελλα.
Το ζήτημα με τις Havaianas ανέκυψε αυτή την εβδομάδα, με την έναρξη μιας νέας καμπάνιας στην οποία πρωταγωνιστεί η δημοφιλής Βραζιλιάνα ηθοποιός Φερνάντα Τόρες. Σε μια διαφήμιση για τις σαγιονάρες, η Τόρες παροτρύνει παιχνιδιάρικα τους Βραζιλιάνους να μην μπουν στη νέα χρονιά «με το δεξί», σε ένα λογοπαίγνιο που έμελλε να εξοργίσει τη Δεξιά στη χώρα.
«Ξεκινήστε τη νέα χρονιά με τα δύο πόδια – και τα δύο πόδια μέσα στην πόρτα, και τα δύο πόδια στον δρόμο, και τα δύο πόδια στο παιχνίδι», λέει η 60χρονη Τόρες, της οποίας η ερμηνεία στην οσκαρική ταινία «I’m Still Here» («Είμαι ακόμη εδώ»), για τη βίαιη στρατιωτική δικτατορία της Βραζιλίας, εκτόξευσε πέρυσι τη δημοτικότητά της σε όλο τον κόσμο και εδραίωσε τη φήμη της ως προοδευτικής προσωπικότητας.
Η αντίδραση των Βραζιλιάνων συντηρητικών ήταν άμεση. Εξέχουσες φωνές της Δεξιάς, συμπεριλαμβανομένων των γιων του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, είδαν τη διαφήμιση ως πολιτικό μήνυμα που στόχευε το κίνημά τους, ενόψει των καθοριστικών προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους. Σε βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Εντουάρντο Μπολσονάρο, ένας από τους γιους του πρώην προέδρου, ζήτησε μποϊκοτάζ της μάρκας. «Νόμιζα ότι αυτό εδώ ήταν ένα εθνικό σύμβολο», είπε, κρατώντας ένα ζευγάρι μαύρες Havaianas διακοσμημένες με μια μικρή βραζιλιάνικη σημαία. «Εκανα λάθος», πρόσθεσε, πετώντας τις σαγιονάρες σε έναν κάδο απορριμμάτων.
Ορισμένοι σύμμαχοι του Μπολσονάρο δεσμεύτηκαν να στραφούν σε σαγιονάρες ανταγωνιστών – ή ακόμη και να εγκαταλείψουν τις κατ’ εξοχήν βραζιλιάνικες παντόφλες για τα εξίσου δημοφιλή Crocs.
Η εταιρεία που παράγει τις Havaianas δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τις επικρίσεις για τη διαφημιστική καμπάνια της. Εκπρόσωπος της Τόρες αρνήθηκε να σχολιάσει. Κατά τη διάρκεια της περιοδείας της για το «I’m Still Here», η Τόρες είχε καταστήσει πάντως σαφή την αντίθεσή της στον Ζαΐρ Μπολσονάρο.
Η διαδικτυακή αντιπαράθεση αναζωπύρωσε τις υποβόσκουσες πολιτικές διαμάχες στη Βραζιλία, οι οποίες εντάθηκαν φέτος, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας καταδίκασε τον Μπολσονάρο σε 27 χρόνια κάθειρξη για συνωμοσία με στόχο πραξικόπημα, μετά την ήττα του στις τελευταίες προεδρικές εκλογές. Η δίκη του δίχασε τη χώρα, πυροδοτώντας διαδηλώσεις τόσο από τα αριστερά όσο και από τα δεξιά.
Μετά την καταδίκη του, βουλευτές που υποστηρίζουν τον Μπολσονάρο εξετάζουν τρόπους να του δοθεί αμνηστία ή να μειωθεί η ποινή του, εξοργίζοντας πολλούς Βραζιλιάνους που πιστεύουν ότι αυτές οι προσπάθειες διαιωνίζουν τη μακρά ιστορία ατιμωρησίας της χώρας.
Ο Μπολσονάρο παραμένει ισχυρή πολιτική δύναμη στη Δεξιά, παρότι η καταδίκη του τον έχει αποκλείσει διά βίου από την άσκηση δημόσιου αξιώματος. Ωστόσο, ένας από τους γιους του αναμένεται να αναμετρηθεί με τον πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα το 2026. Σε δημοσκόπηση αυτού του μήνα, περίπου 40% των Βραζιλιάνων πολιτών δήλωσαν ότι θα ψήφιζαν τον αριστερό πρόεδρο Λούλα, ενώ περίπου το ένα τέταρτο πως σκόπευε να ψηφίσει τον Φλάβιο Μπολσονάρο, γιο του πρώην προέδρου.
Οι σαγιονάρες Havaianas δημιουργήθηκαν για πρώτη φορά στη Βραζιλία το 1962, εμπνευσμένες από τα ιαπωνικά σανδάλια με σόλες από ρύζι. Φθηνές και ανθεκτικές, κέρδισαν γρήγορα δημοτικότητα και ενσωματώθηκαν στην καθημερινή ζωή των Βραζιλιάνων. Σήμερα, περίπου 250 εκατ. ζευγάρια σαγιονάρες Havaianas πωλούνται κάθε χρόνο σε περισσότερες από 100 χώρες.
