Επρόκειτο για το πιο κρίσιμο ευρωπαϊκό συμβούλιο των τελευταίων ετών, το τελευταίο του 2025, που διεξήχθη την Πέμπτη –εν μέσω των συνεχιζόμενων προσπαθειών υπό την καθοδήγηση της Ουάσιγκτον για ειρήνευση στην Ουκρανία, από τις οποίες εκλείπει ουσιαστικά η Ευρωπαϊκή Eνωση– και λίγες μόνο ημέρες μετά το νέο «χαστούκι» που δέχθηκαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες από τον Ντόναλντ Τραμπ, όταν τους χαρακτήρισε «αδύναμους».
Το διακύβευμα της Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. τέθηκε εδώ και μήνες: λύση για δάνειο στην Ουκρανία, που κινδύνευε με χρεοκοπία τον Μάρτιο, όχι όμως με επιβάρυνση των Ευρωπαίων φορολογουμένων, αλλά μέσω ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν «παγωμένα» σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην Ευρώπη. Η επιλογή θα εξυπηρετούσε πολλαπλώς το «μπλοκ», στέλνοντας σαφές μήνυμα στη Μόσχα και στην Ουάσιγκτον.
Υπό το πρίσμα αυτό, η επιλογή τελικά του κοινού δανεισμού από τις αγορές με εγγύηση τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό αποτελεί μερικώς επιτυχία, καθώς η Ε.Ε. μπορεί να εγγυηθεί την απαιτούμενη χρηματοδότηση του Κιέβου, ύψους 90 δισ. ευρώ για την επόμενη διετία, που ήταν και το επίδικο. Ομως, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν κατάφεραν να καλύψουν την αδυναμία τους να ενεργούν ως ισχυρός γεωπολιτικός παράγοντας σε καιρό πολέμου. Στην ίδια άλλωστε Σύνοδο Κορυφής –λόγω ενστάσεων μικρής ομάδας ηγετών, που ενδιαφέρονται περισσότερο για τους αγρότες, παρά για τη θέση της Ε.Ε. στον κόσμο– ελήφθη απόφαση για αναβολή της υπογραφής της ιστορικής εμπορικής συμφωνίας με χώρες της Λατινικής Αμερικής (Mercosur).
Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία, η πρόταση για δάνειο «αποζημιώσεων» μέσω ρωσικών «παγωμένων» πόρων, μπήκε στο συρτάρι ως περίπλοκη, δαπανηρή και επικίνδυνη νομικά, όπως παραδέχθηκαν αρκετοί ηγέτες, που επέλεξαν τη λύση του κοινού δανεισμού με εγγύηση του προϋπολογισμού, που τελικά «επιβαρύνει» τους Ευρωπαίους πολίτες –καθώς θα αναπροσαρμοστεί με περικοπή κονδυλίων– αλλά και τη συμμετοχή μόνο 24 χωρών. Η Ουγγαρία, η Τσεχία και η Σλοβακία, οι φιλορώσοι ηγέτες των οποίων απέρριπταν το δάνειο στο Κίεβο, εξαιρέθηκαν από τη συμφωνία. Εκ των «νικητών» της συνόδου είναι ο Βίκτορ Ορμπαν, καθώς «έσωσε» τα ρωσικά κεφάλαια του Πούτιν στην Ευρώπη.
Στην πολιτική «εξίσωση» της τελικής επιλογής, οι μεγαλύτεροι ηττημένοι είναι η πρόεδρος της Κομισιόν και ο Γερμανός καγκελάριος, καθώς επί μήνες υποστήριζαν δημoσίως τη χρήση των ρωσικών «παγωμένων» πόρων ύψους 185 δισ., που κρατούνται στο βελγικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα Euroclear για το δάνειο στο Κίεβο.
Αμφότεροι ενεπλάκησαν σε αναρίθμητες διαπραγματεύσεις, προκειμένου να πείσουν τον Βέλγο πρωθυπουργό Μπαρτ ντε Βέβερ να άρει τις ενστάσεις του. Απέτυχαν τελικά παταγωδώς γύρω από την πρόταση που είχε τη «σφραγίδα» του Βερολίνου. Ο εθνικιστής ηγέτης της έβδομης οικονομίας της Ε.Ε. κατάφερε να «συγκρατήσει» τις επιδιώξεις της Γερμανίας, γεγονός που του εξασφαλίζει την άνευ προηγουμένου δημοφιλία στη χώρα του. Σε αυτή οφείλεται εν πολλοίς και η επιμονή του σε «μαξιμαλιστικές» απαιτήσεις, καθώς ζητούσε –ανάμεσα σε άλλα– «απεριόριστες» εγγυήσεις (χωρίς διευκρίνιση ποσού) από τα κράτη-μέλη για τα πιθανά αντίποινα της Μόσχας έναντι του Euroclear.
Δαπανήθηκε, πάντως, αρκετό διπλωματικό «κεφάλαιο» πριν και στη διάρκεια της συνόδου ως προς την κατάληξη μιας τεχνικής πρότασης στρυφνά διατυπωμένης, που θα ικανοποιούσε το Βέλγιο. Η ίδια, όμως, πρόταση –για την έγκριση της οποίας Ευρωπαίοι διπλωμάτες εξέφραζαν αισιοδοξία στη διάρκεια της νύχτας– έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα, καθώς προκάλεσε ανησυχία και ισχυρές αμφιβολίες σε αρκετές χώρες.
Τότε παρενέβησαν ο Γάλλος πρόεδρος και η Ιταλίδα πρωθυπουργός –που ήδη πριν από τη σύνοδο ζητούσαν διερεύνηση εναλλακτικών επιλογών– φέρνοντας στο τραπέζι την πρόταση, που εξαρχής αποτελούσε το σχέδιο Β. Τελικά δικαιώθηκαν και επειδή η έκδοση κοινού χρέους αποτελεί «παραδοσιακά» αίτημά τους για έκτακτες κοινές ανάγκες, καθώς και για την άμυνα, που απορρίπτεται πάντα από τις «φειδωλές» χώρες.
Μπλόκο και στις Βρυξέλλες
Γαλλία και Ιταλία πέτυχαν μία ακόμη νίκη έναντι της Γερμανίας. Υπό την «πίεση» των αγροτών τους, που έκαναν αισθητή την παρουσία τους στους δρόμους των Βρυξελλών την ημέρα της συνόδου, κατάφεραν να αναβληθεί για τον Ιανουάριο η επικύρωση της συμφωνίας Mercosur αντί για χθες, Σάββατο, στη Βραζιλία. Αν και απλώς αναβλήθηκε η τελική υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής –που προωθούσε το Βερολίνο και φέρει τη «σφραγίδα» της Κομισιόν–, ωστόσο η Ευρώπη δεν κατόρθωσε να στείλει ισχυρό μήνυμα γεωπολιτικού παράγοντα στη λήξη μιας χρονιάς, που βρέθηκε υπό αναζήτηση νέων «λιμανιών», μετά τους επίπονους δασμούς του Τραμπ.
Απευθυνόμενη στην ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου την Τετάρτη για το διακύβευμα της Συνόδου Κορυφής, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρότρυνε τους Ευρωπαίους να νιώθουν σίγουροι ότι «μπορούμε να πετύχουμε να είμαστε μια ισχυρή, ανεξάρτητη Ευρώπη». Μία ημέρα μετά, είχε ήδη διαψευστεί.
