Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να κυριάρχησε στην επικαιρότητα φέτος. Από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο, υποσχόμενος μια νέα «χρυσή εποχή» για την Αμερική, ο κόσμος παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα κάθε λέξη του, περιμένοντας να δει ποια σύμβαση θα ανέτρεπε στη συνέχεια, ποιο δόγμα θα κατέρριπτε, ποια ιερή αγελάδα θα έσφαζε. Στις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι traders παρακολουθούσαν αδιάκοπα τους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οσοι καταπονούνταν από την αδιάλειπτη ροή ειδήσεων λέγεται ότι υπέφεραν από «υπερφόρτωση». Κι όμως, ο μεγάλος νικητής του 2025 δεν ήταν ο Τραμπ, αλλά ο Σι Τζινπίνγκ.
Αν κάποια χώρα φαίνεται να βρίσκεται στο κατώφλι μιας νέας χρυσής εποχής ως αποτέλεσμα των ενεργειών του Τραμπ τον περασμένο χρόνο, αυτή είναι η Κίνα. Το Πεκίνο αποκομίζει τα οφέλη της επιμελούς προετοιμασίας του για την επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, έχοντας αντλήσει διδάγματα από την πρώτη θητεία του. Οταν ο Τραμπ εξαπέλυσε τον παγκόσμιο εμπορικό του πόλεμο τον Απρίλιο, η Κίνα ήταν έτοιμη. Οχι μόνο απάντησε με αντίμετρα αυξάνοντας ισόποσα τους δασμούς, αλλά περιόρισε και την προμήθεια σπάνιων γαιών, απειλώντας να παραλύσει τις δυτικές γραμμές παραγωγής. Μέσα σε λίγες εβδομάδες ο Τραμπ υπαναχώρησε, συμφωνώντας σε αμοιβαία μείωση δασμών κατά 145 ποσοστιαίες μονάδες.
Με τις σπάνιες γαίες
Η υποχώρηση του Τραμπ γέννησε αστεϊσμούς στις αγορές για το λεγόμενο «TACO trade» (Trump Always Chickens Out – ο Τραμπ πάντα κάνει πίσω). Ωστόσο, το Πεκίνο συνέχισε να χρησιμοποιεί το όπλο των σπάνιων γαιών, αποσπώντας περαιτέρω παραχωρήσεις από τον Αμερικανό πρόεδρο σε μια σύνοδο κορυφής με τον Σι τον Οκτώβριο. Το πώς η κυβέρνηση Τραμπ έπεσε σε αυτή την καλοστημένη παγίδα, την οποία το Πεκίνο προετοίμαζε ανοιχτά επί μήνες, παραμένει μυστήριο. Ο έλεγχος της Κίνας στις σπάνιες γαίες εγγυάται ότι θα διατηρήσει το προβάδισμα για κλιμάκωση ενόψει μελλοντικών εμπορικών συνομιλιών σε μια σύνοδο Τραμπ – Σι που έχει προγραμματιστεί για τον επόμενο χρόνο.
Στην πραγματικότητα, το Πεκίνο μπορεί να μη χρειαστεί καν να σκληρύνει τη στάση του για να αποσπάσει όσα θέλει από τον Τραμπ. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Αμερικανός πρόεδρος ικανοποίησε ένα από τα βασικά αιτήματα της Κίνας χωρίς να ζητήσει τίποτα σε αντάλλαγμα, επιτρέποντας στη Nvidia να εξάγει τα τσιπ H200 στην Κίνα. Για χρόνια οι ΗΠΑ στερούσαν από την Κίνα την πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής. Από τη «στιγμή DeepSeek» τον Ιανουάριο –όταν η κινεζική νεοφυής εταιρεία παρουσίασε ένα μοντέλο AI εξίσου ισχυρό με το ChatGPT της OpenAI, αλλά με κλάσμα του κόστους– είχε καταστεί σαφές ότι η Κίνα πλησίαζε γρήγορα. Τώρα ενδέχεται να προχωρήσει ακόμη ταχύτερα.
Η Ουάσιγκτον επέτρεψε στη Nvidia να εξάγει τα τσιπ H200 στην Κίνα, ικανοποιώντας έτσι ένα από τα βασικά αιτήματα του Πεκίνου, χωρίς μάλιστα αντάλλαγμα. Για χρόνια οι ΗΠΑ στερούσαν από την Κίνα την πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής.
Το γιατί ο Τραμπ επέλεξε να εγκαταλείψει αυτό το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα είναι ακόμη ένα μυστήριο. Ισως φοβήθηκε ότι η Κίνα βρισκόταν κοντά στην ανάπτυξη δικών της προηγμένων τσιπ τεχνητής νοημοσύνης, με τον κίνδυνο οι ΗΠΑ να αποκλειστούν από μεγάλο μέρος των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού τεχνολογίας – κάτι για το οποίο είχε προειδοποιήσει και ο επικεφαλής της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ. Από την άλλη, ο Τραμπ μπορεί απλώς να δελεάστηκε από την προοπτική να αποσπάσει προμήθεια 25% από όλες τις πωλήσεις των H200 της Nvidia στην Κίνα. Οπως και να ‘χει, η Κίνα κλείνει τη χρονιά σε ακόμη ισχυρότερη θέση στον αγώνα για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία στην τεχνητή νοημοσύνη.
Ενεργειακό μειονέκτημα
Η αλλοπρόσαλλη χάραξη πολιτικής του Τραμπ επιπλέον έχει χαρίσει στην Κίνα ένα δεύτερο, τεράστιο πλεονέκτημα στην κούρσα της AI. Τα κέντρα δεδομένων που απαιτούνται για την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης χρειάζονται τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η απαγόρευση του Τραμπ σε νέα έργα ανανεώσιμων πηγών και η κατάργηση των κινήτρων καθαρής ενέργειας της εποχής Μπάιντεν κινδυνεύουν να θέσουν την Αμερική σε ενεργειακό μειονέκτημα. Οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος στις ΗΠΑ ήδη αυξάνονται καθώς η ζήτηση υπερβαίνει την προσφορά. Αντίθετα, η Κίνα εγκατέστησε ηλιακές μονάδες διπλάσιας ισχύος από όση ο υπόλοιπος κόσμος συνολικά και οδεύει ταχύτατα προς το να γίνει το πρώτο «ηλεκτροκράτος» στον κόσμο.
Εν τω μεταξύ, η πιο καθοριστική νίκη της Κίνας φέτος ήταν μία που δεν θα μπορούσε ποτέ να είχε προβλέψει. Το Πεκίνο μετά βίας πιστεύει στην τύχη του, καθώς ο Τραμπ επέβαλε δασμούς σε συμμάχους, έθεσε υπό αμφισβήτηση τις εγγυήσεις ασφαλείας τους και απείλησε να παρέμβει στην εσωτερική πολιτική τους. Το αποτέλεσμα ήταν η διάρρηξη της δυτικής συμμαχίας, μιας ζωτικής πηγής αμερικανικής ισχύος. Παράλληλα, ο σύμμαχος της Κίνας, η Ρωσία, φαίνεται να ωφελείται από την προσπάθεια του Τραμπ να επιβάλει μια μονόπλευρη ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία, ενώ μεγάλο μέρος του Παγκόσμιου Νότου –και ιδιαίτερα η Ινδία– επιδιώκει στενότερους δεσμούς με το Πεκίνο.
Ο κίνδυνος
Το Πεκίνο φυσικά ενδέχεται τελικά να θεωρήσει δεδομένη την καλή του τύχη και να το παρακάνει. Το τεράστιο εμπορικό του πλεόνασμα, που πέρυσι έφθασε το εντυπωσιακό 1 τρισ. δολάρια παρά τους εμπορικούς πολέμους του Τραμπ, προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία σε πολλές χώρες. Η κυριαρχία της Κίνας στη βιομηχανική παραγωγή απειλεί να αποψιλώσει τις βιομηχανικές βάσεις χωρών όπως η Γερμανία και η Ιταλία, τις οποίες πλέον ανταγωνίζεται άμεσα. Η Γερμανία πέρυσι εισήγαγε περισσότερα αγαθά από την Κίνα από όσα εξήγαγε. Αν η Κίνα δεν συμβάλει στη μείωση των ανισορροπιών, άλλες χώρες μπορεί να υψώσουν τα δικά τους προστατευτικά εμπόδια.
Το Πεκίνο μετά βίας πιστεύει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επέβαλε δασμούς σε συμμάχους, έθεσε υπό αμφισβήτηση τις εγγυήσεις ασφαλείας τους και απείλησε να παρέμβει στην εσωτερική πολιτική τους, με αποτέλεσμα τη διάρρηξη της δυτικής συμμαχίας.
Ταυτόχρονα, η Κίνα αντιμετωπίζει αυξανόμενες εσωτερικές προκλήσεις. Εξακολουθεί να διαχειρίζεται τις συνέπειες της κατάρρευσης της φούσκας στην αγορά ακινήτων, που ξεκίνησε πριν από πέντε χρόνια. Τώρα προστίθεται και το πρόβλημα της αύξησης των επισφαλών εταιρικών χρεών, αποτέλεσμα της μαζικής υπερεπένδυσης στη βιομηχανία και του αδυσώπητου ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων. Το αποτέλεσμα είναι η άνοδος της ανεργίας, ιδίως μεταξύ των νέων. Επομένως, ακόμη ένα έτος του δράκου το 2026 κάθε άλλο παρά εξασφαλισμένο είναι. Ομως, με τόση βοήθεια από τον Ντόναλντ Τραμπ, ποιος θα στοιχημάτιζε εναντίον του;
*Ο κ. Σάιμον Νίξον είναι ανεξάρτητος σχολιαστής και εκδότης του ενημερωτικού δελτίου Wealth of Nations στο Substack.
