Η Ευρωπαϊκή Ενωση αναζητά τρόπο να χρηματοδοτήσει την Αμυνα και τις δημοσιονομικές ανάγκες της Ουκρανίας το 2026 και το 2027, αξιοποιώντας «παγωμένα» περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τα κρατικά περιουσιακά στοιχεία δεν μπορούν να κατασχεθούν, γι’ αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει ένα σχέδιο που θα επιτρέψει στις κυβερνήσεις της ΕΕ να χρησιμοποιήσουν έως και 165 δισ. ευρώ, το μεγαλύτερο μέρος από τα 210 δισ. ευρώ ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων, χωρίς να προχωρήσουν σε κατάσχεσή τους.
Πώς θα συμβεί αυτό;
Κατά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Euroclear, το Κεντρικό Αποθετήριο Τίτλων του Βελγίου, διακρατούσε ομόλογα για λογαριασμό της ρωσικής κεντρικής τράπεζας. Καθώς αυτά τα ομόλογα έληξαν, τα χρήματα που προέκυψαν «παγιδεύτηκαν» στην Euroclear λόγω των ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Η Euroclear επενδύει σήμερα τα χρήματα αυτά στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η ιδέα της Ε.Ε. είναι η Euroclear να τα επενδύσει αντί αυτού σε ομόλογα μηδενικού κουπονιού που θα εκδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το κουπόνι μπορεί να είναι μηδενικό, επειδή βάσει της νομικής συμφωνίας μεταξύ Euroclear και της ρωσικής κεντρικής τράπεζας, η Μόσχα διατηρεί την κυριότητα του κεφαλαίου, αλλά δεν έχει δικαίωμα στους τόκους.
Στη συνέχεια, η Ε.Ε. θα χρησιμοποιήσει τα κεφάλαια αυτά για να παρέχει στην Ουκρανία ένα «Δάνειο Επανορθώσεων», σε δόσεις και ανάλογα με τις ανάγκες. Το δάνειο θα αποπληρωθεί από την Ουκρανία μόνο όταν λάβει πολεμικές αποζημιώσεις από τη Ρωσία σε μια μελλοντική συμφωνία ειρήνης.
Η Ε.Ε. αρχικά σχεδίαζε το Δάνειο Επανορθώσεων να βασιστεί μόνο στα χρήματα της Euroclear, αλλά το Βέλγιο επιμένει ότι τα υπόλοιπα 25 δισ. ευρώ ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων που είναι παγωμένα αλλού στην Ε.Ε. πρέπει επίσης να συμπεριληφθούν. Τα περισσότερα από αυτά, περίπου 18 δισ. ευρώ, βρίσκονται σε γαλλικές τράπεζες, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους. Αυτό περιπλέκει το σχέδιο, επειδή σε αντίθεση με τα χρήματα της Euroclear, οι τόκοι αυτών των περιουσιακών στοιχείων ανήκουν στη Ρωσία.
Πώς θα συμβεί αυτό χωρίς κατάσχεση χρημάτων;
Η Ρωσία θα συνεχίσει να διατηρεί το δικαίωμα απαίτησης επί των χρημάτων της στην Euroclear και αλλού. Τα ρωσικά μετρητά θα αντικατασταθούν απλώς με ομόλογα ΑΑΑ της Ε.Ε. ίσης αξίας στους ισολογισμούς των θεσμών που τα διακρατούν, μέσω υποχρεωτικής συναλλαγής με την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Η μόνη διαφορά σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση για την Euroclear θα είναι ότι, αντί να επενδύει τα ρωσικά κεφάλαια σε καταθέσεις ΑΑΑ της ΕΚΤ, θα τα επενδύει σε ομόλογα ΑΑΑ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ποιος αναλαμβάνει τον οικονομικό κίνδυνο;
Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. θα πρέπει να επιμεριστούν τον κίνδυνο ολόκληρου του σχεδίου. Ο βασικός κίνδυνος είναι το ενδεχόμενο η Ε.Ε. να υποχρεωθεί να επιστρέψει τα χρήματα στη Ρωσία πριν εκείνη καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις στην Ουκρανία, γεγονός που θα καθιστούσε την Ε.Ε. υπόλογη για τα ποσά που έχουν ήδη μεταφερθεί στο Κίεβο.
Οι κυβερνήσεις της Ε.Ε. συμφώνησαν ότι τα «παγωμένα» ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν δεσμευμένα επ’ αόριστον.
Με τον κίνδυνο μιας «ακούσιας» άρσης των κυρώσεων να απομακρύνεται, ο οικονομικός κίνδυνος για τις κυβερνήσεις της Ε.Ε. είναι πολύ μικρός, καθώς οι εγγυήσεις τους θα ενεργοποιούνταν μόνο αν οι ίδιες αποφάσιζαν να αποδεσμεύσουν τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία πριν η Ρωσία καταβάλει τις πολεμικές αποζημιώσεις.
Reuters
