Σε κρίσιμο σταυροδρόμι παραμένει το Κίεβο, που δέχεται αυξανόμενη πίεση από την Ουάσιγκτον, προκειμένου να αποδεχθεί το ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ, σύμφωνα με τον αμερικάνικο ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios. Πρόκειται για σχέδιο το οποίο η Ευρώπη εκτιμά ευρέως πως ευνοεί σε υπερβολικό βαθμό τη Μόσχα.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι συνεχίζει τον μαραθώνιο συναντήσεων με συμμάχους στην Ευρώπη –σε Λονδίνο και Βρυξέλλες χθες, στη Ρώμη σήμερα–, ενώ πρόκειται να στείλει εντός της ημέρας, μετά τις διαβουλεύσεις με τους Ευρωπαίους, νέα αναθεωρημένη αντιπρόταση στις ΗΠΑ.
Εν τω μεταξύ, εντείνεται η κριτική των ΗΠΑ στην Ευρώπη τόσο για τον συνολικό της πολιτικό προσανατολισμό όσο και για τον ρόλο της στην επίλυση του Ουκρανικού.
Πίεση στον Ζελένσκι
Επειτα από εβδομάδες έντονης διπλωματίας, Ουκρανοί και Ευρωπαίοι εξακολουθούν να θεωρούν ότι πτυχές του τρέχοντος αμερικανικού σχεδίου ευνοούν τη Μόσχα.
Αμερικανός αξιωματούχος το αρνήθηκε αυτό, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ πίεσαν επίσης τον Πούτιν να αμβλύνει τις απαιτήσεις του, αναφέρει ο αμερικανικός ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios.
Ο Ζελένσκι συναντά πλήθος ισχυρών Ευρωπαίων ηγετών αυτή την εβδομάδα, σε μια προσπάθεια να διαμορφωθεί κοινή απάντηση στις ΗΠΑ, χωρίς να υπάρξει διατλαντική ρήξη.
Οι διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται σε δύο βασικά ζητήματα: στην απαίτηση της Ρωσίας να παραχωρήσει η Ουκρανία ολόκληρη την περιοχή Ντονμπάς, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων που οι δυνάμεις της δεν ελέγχουν, και στο αίτημα της Ουκρανίας για ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ για την αποτροπή μελλοντικής ρωσικής επιθετικότητας.
Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι η πρόταση των ΗΠΑ έχει χειροτερέψει, από την οπτική γωνία του Κιέβου, αφότου οι σύμβουλοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, είχαν πεντάωρη συνάντηση με τον Πούτιν την περασμένη εβδομάδα στο Κρεμλίνο.
Ο αξιωματούχος ισχυρίστηκε ακόμη ότι οι Γουίτκοφ και Κούσνερ φαινόταν να απαιτούν ξεκάθαρο «ναι» από τον Ζελένσκι όταν συζήτησαν το σχέδιο μαζί του σε δίωρη τηλεφωνική επικοινωνία το Σάββατο.
Η τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ζελένσκι έγινε στο τέλος τριών ημερών μαραθώνιων συνομιλιών μεταξύ του Γουίτκοφ, του Κούσνερ και των συμβούλων του Ζελένσκι στο Μαϊάμι.
Παρότι σημειώθηκε κάποια πρόοδος, δεν υπήρξαν σημαντικές εξελίξεις στο εδαφικό και στις εγγυήσεις ασφαλείας, ανέφεραν Ουκρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι.
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε την Κυριακή ότι οι διαπραγματευτές του Ζελένσκι «αγαπούν» το αμερικανικό σχέδιο και πως είναι «απογοητευμένος» που άκουσε ότι ο Ουκρανός πρόεδρος δεν το είχε διαβάσει.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε επίσης ότι η Ρωσία ήταν «εντάξει» με το σχέδιό του, ωστόσο Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν καταστήσει σαφές ότι έχουν αντιρρήσεις.
Δυσπιστία
Ο Ζελένσκι ανέφερε στην τηλεφωνική επικοινωνία με τους Γουίτκοφ και Κούσνερ ότι είχε λάβει την πρόταση των ΗΠΑ μόλις μία ώρα νωρίτερα και δεν την είχε διαβάσει ακόμα, λένε Αμερικανοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι αυτό ήταν περίεργο, επειδή οι ΗΠΑ διαβίβασαν την ενημερωμένη πρόταση μία ημέρα νωρίτερα. Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι, αν και κάποια έγγραφα παρασχέθηκαν την προηγούμενη ημέρα, άλλα ελήφθησαν λίγο πριν από την τηλεφωνική επικοινωνία.
Ο Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε πως η πρόταση των ΗΠΑ περιελάμβανε αυστηρότερους όρους από τις προηγούμενες εκδοχές σε θέματα όπως το έδαφος και ο έλεγχος του πυρηνικού σταθμού στη Ζαπορίζια και άφηνε αναπάντητα βασικά ερωτήματα σχετικά με τις εγγυήσεις ασφαλείας.
«Υπάρχουν σημαντικά πράγματα σχετικά με το έδαφος που πρέπει να συζητηθούν περισσότερο: Ποιος ελέγχει τι, ποιος μένει πού, ποιος αποσύρεται και αν η Ουκρανία αποσυρθεί από τη γραμμή επαφής, πώς θα διασφαλιστεί ότι η Ρωσία θα κάνει το ίδιο και [δεν θα συνεχίσει] τις μάχες».
Παρ’ όλα αυτά, ισχυρίστηκε ο Ουκρανός αξιωματούχος, η αμερικανική πλευρά φάνηκε να περιμένει από τον Ζελένσκι να συμφωνήσει απλώς τηλεφωνικά.
Συνολικά, οι εξελίξεις αντικατοπτρίζουν την υποβόσκουσα δυσπιστία μεταξύ των κυβερνήσεων Ζελένσκι και Τραμπ, παρά τις πολλές ώρες που έχουν αφιερώσει οι ομάδες τους σε διαπραγματεύσεις.
«Συμβιβασμός»
Τη Δευτέρα, ο Ζελένσκι συναντήθηκε στο Λονδίνο με τους ηγέτες της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας, για να διαμορφώσουν κοινή θέση σχετικά με το σχέδιο του Τραμπ.
«Εχουμε πολλά χαρτιά στα χέρια μας», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς πρόσθεσε ότι είναι «σκεπτικός όσον αφορά κάποιες από τις λεπτομέρειες των προσχεδίων που προέρχονται από την αμερικανική πλευρά» και τόνισε πως δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία ότι η Ευρώπη υποστηρίζει την Ουκρανία.
Αμερικανοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν πως η κυβέρνηση Τραμπ θεώρησε τη συνάντηση του Ζελένσκι στην Ντάουνινγκ Στριτ ως αχρείαστη προσπάθεια να κερδίσει χρόνο στις διαπραγματεύσεις για το ειρηνευτικό σχέδιο του Τραμπ.
Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι αισθάνονται πως οι ΗΠΑ προσπαθούν να αποσπάσουν τον Ζελένσκι από τους Ευρωπαίους ηγέτες, ώστε να μπορέσουν να τον πιέσουν πιο αποτελεσματικά. «Ο Ζελένσκι δεν μπορεί να λάβει τόσο δραματικές αποφάσεις χωρίς να συμβουλευτεί τους βασικούς συμμάχους του στην Ευρώπη», δήλωσε Ουκρανός αξιωματούχος.
Ο αξιωματούχος ανέφερε ότι η κυβέρνηση Τραμπ πιέζει τον Ζελένσκι να κινηθεί γρήγορα, αντίθετα οι Ευρωπαίοι συμβουλεύουν προσοχή και υπομονή.
Οι συνομιλίες στο Λονδίνο αποτέλεσαν την πιο πρόσφατη προσπάθεια των Ευρωπαίων να διασφαλίσουν ρόλο στις προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου, καθώς φοβούνται ότι υπονομεύονται τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της ηπείρου για να επιτευχθεί γρήγορη επίλυση, σύμφωνα με το BBC.
Αυτή η δυναμική εξοργίζει τον Λευκό Οίκο, που βλέπει τους Ευρωπαίους ως σημαντικό εμπόδιο για συμφωνία.
Ο Ζελένσκι δήλωσε σε ενημέρωση με δημοσιογράφους τη Δευτέρα ότι η Ουκρανία και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις θα δώσουν στις ΗΠΑ αναθεωρημένη αντιπρόταση σήμερα, Τρίτη.
«Η Ρωσία επιμένει να παραχωρήσουμε εδάφη. Δεν θέλουμε να παραχωρήσουμε τίποτα. Αυτό ακριβώς είναι για το οποίο αγωνιζόμαστε. Οι Αμερικανοί αναζητούν αυτήν τη στιγμή συμβιβασμό», τόνισε.
Οι Ουκρανοί και οι Ευρωπαίοι συζητούν επίσης για τις εγγυήσεις ασφαλείας. Δύο Ουκρανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι η τελευταία πρόταση των ΗΠΑ για τις εγγυήσεις ασφαλείας βασίστηκε σε «ευρύτερο πλαίσιο» σε σχέση με την αρχική πρόταση, αλλά δεν περιελάμβανε συνθήκη επικυρωμένη από τη Γερουσία.
Παράλληλα με την πίεση στο Κίεβο, αυξάνεται και η κριτική των ΗΠΑ προς την Ευρώπη. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε χθες πως η Ευρώπη «παίρνει κακές κατευθύνσεις». Το σχόλιο του Τραμπ ήρθε μόλις μερικές ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση από την Ουάσιγκτον της νέας εθνικιστικής, αμερικανικής «στρατηγικής για την εθνική ασφάλεια», κείμενο με το οποίο καταφέρεται εναντίον ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, ιδίως για το ζήτημα της μετανάστευσης.
«Τι θα κάνουν οι εταίροι μας;»
«Τι θα κάνουν οι εταίροι μας;». Το ερώτημα εκφράζει ανησυχίες για πιθανή μετατόπιση συμμαχιών, σύμφωνα με ανάλυση της γαλλικής Le Monde. Ωστόσο, ούτε η Ευρώπη ούτε η Ουκρανία, η οποία χρειάζεται απεγνωσμένα την αμερικανική υποστήριξη, φαίνονται έτοιμες για αναμέτρηση.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι το επανέλαβε αυτό χθες, δηλώνοντας ότι υπάρχουν πράγματα που «η Ουκρανία δεν μπορεί να διαχειριστεί χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες και χωρίς την Ευρώπη», ιδίως όσον αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας. «Υπάρχει ένα ερώτημα στο οποίο εγώ, και όλοι οι Ουκρανοί, θέλουμε απάντηση: τι θα γίνει αν η Ρωσία ξαναρχίσει τον πόλεμο;», ρώτησε ο Ζελένσκι σε συνέντευξή του στο Bloomberg.
«Οι ισχυρότερες εγγυήσεις ασφαλείας που μπορούμε να λάβουμε προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Φυσικά, δεν πρόκειται για το Μνημόνιο της Βουδαπέστης, για κενές υποσχέσεις, αλλά για έγγραφο με έγκριση από το Κογκρέσο των ΗΠΑ», διευκρίνισε στον ουκρανικό Τύπο.
Παρότι δύσπιστοι απέναντι στο «ειρηνευτικό σχέδιο» για την Ουκρανία που ευθυγραμμίζεται με τις επιθυμίες της Μόσχας και από το οποίο αποκλείστηκαν, και παρά τα ταπεινωτικά σχόλια των τελευταίων ημερών κατά της Ενωσης, οι Ευρωπαίοι δίνουν συγκρατημένη απάντηση στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Εχουμε διαφορές στις κοσμοθεωρίες μας. Σίγουρα, αυτή η στρατηγική συνεχίζει να αναφέρεται στην Ευρώπη ως σύμμαχο. Αυτό είναι καλό. Αλλά, αν είμαστε σύμμαχοι, πρέπει να ενεργούμε ως σύμμαχοι. Και οι σύμμαχοι δεν απειλούν να παρέμβουν στη δημοκρατική ζωή, στις εσωτερικές πολιτικές επιλογές αυτών των συμμάχων. Τους σεβόμαστε», δήλωσε ο Αντόνιο Κόστα, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κατά τη διάρκεια ομιλίας του χθες στο Ινστιτούτο Ζακ Ντελόρ. Οι Ευρωπαίοι αρνούνται να φανταστούν έναν κόσμο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες τερματίζουν απότομα την ιδιότητά τους ως εταίρου, σχολιάζει ακόμη η Le Monde.
Σίγουρα, καθίσταται απαραίτητο να αναπτυχθεί ένα «Σχέδιο Β», σύμφωνα με τα λόγια Γερμανού διπλωμάτη, για ασφάλεια της Γηραιάς Ηπείρου χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά χωρίς βιασύνη. «Το να συμπεράνουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πλέον σύμμαχος θα ήταν υπερβολικό», συμφωνεί ο Πίτερ Ρουφ, ερευνητής στο συντηρητικό think tank, το Hudson Institute, στην Ουάσιγκτον.
Εν τω μεταξύ ο Πούτιν δήλωσε την περασμένη εβδομάδα πως θα συνεχίσει να μάχεται μέχρι οι δυνάμεις του να αναλάβουν τον πλήρη έλεγχο των περιοχών Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ, το 85% των οποίων βρίσκεται ήδη υπό την κατοχή του ρωσικού στρατού.
Με πληροφορίες από Reuters, Axios, BBC, Le Monde
