Η σύγχυση που επικρατεί στην Ουάσιγκτον γύρω από το νέο ειρηνευτικό σχέδιο του Αμερικανού προέδρου για την Ουκρανία αναδεικνύει τους κινδύνους –αλλά και τις πιθανές αποδόσεις– της επιθετικής και απρόβλεπτης διπλωματικής μεθοδολογίας που ακολουθεί ο Λευκός Οίκος.
Το σχέδιο, που δημοσιοποιήθηκε πριν από δύο εβδομάδες και φέρει εμφανή στοιχεία φιλορωσικής προσέγγισης, εντάσσεται σε ένα πανομοιότυπο μοτίβο ενεργειών που έχουν προηγηθεί σε Γάζα, Ιράν και Βενεζουέλα.
Η πρωτοβουλία αιφνιδίασε παραδοσιακούς συμβούλους εξωτερικής πολιτικής, περιλάμβανε ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα και απαιτητικές υποχωρήσεις από τα εμπλεκόμενα μέρη, ενώ βασίστηκε σε ανεπίσημες διαμεσολαβήσεις προσώπων εκτός θεσμικού μηχανισμού.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ στήριξε δημοσίως το σχέδιο, το οποίο προκάλεσε επικρίσεις στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, δυσαρέσκεια σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και εμφανή αμηχανία εντός της ίδιας της κυβέρνησης.
Στο εσωτερικό μέτωπο, η πίεση αυξάνεται. Η δημοτικότητα του Τραμπ υποχώρησε τον Νοέμβριο στο 38% λόγω ανησυχιών για το κόστος ζωής.
Στενοί υποστηρικτές του, όπως η πρώην βουλευτής Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν, τον κατηγόρησαν ότι απομακρύνεται από την ατζέντα «America First».
Η παραίτησή της τον προηγούμενο μήνα ανέδειξε τις εσωκομματικές εντάσεις. Σύμφωνα με συνεργάτες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, η προσωπική εμπλοκή του προέδρου σε διεθνείς κρίσεις ενέχει πολιτικό ρίσκο: κάθε αποτυχία τον βαραίνει άμεσα.
Από τον Λευκό Οίκο απαντούν ότι η επιθετική διπλωματική προσέγγιση συνδυάζεται με επιδόσεις στο εσωτερικό και υπενθυμίζουν ότι η κατάπαυση του πυρός στη Γάζα αποτέλεσε προεκλογική δέσμευση. «Ο πρόεδρος παραδίδει αποτελέσματα», ανέφερε ανώτερος αξιωματούχος.
Οι τελευταίες επαφές στη Μόσχα, με τη συμμετοχή του Βλαντιμίρ Πούτιν, του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ, δεν απέδωσαν ουσιαστικά αποτελέσματα. Ο Γουίτκοφ συναντήθηκε την Πέμπτη στη Φλόριντα με τον Ουκρανό επικεφαλής διαπραγματευτή Ρουστάμ Ουμέροφ και η συνάντηση αναμενόταν να συνεχιστεί σήμερα Παρασκευή.
Το ειρηνευτικό σχέδιο για την Ουκρανία συγκροτήθηκε εκτός των παραδοσιακών μηχανισμών χάραξης πολιτικής. Ο Γουίτκοφ και ο Ρώσος απεσταλμένος Κιρίλ Ντμίτριεφ κατέληξαν στον κύριο κορμό της πρότασης τον Οκτώβριο σε συνάντηση στο Μαϊάμι, παρουσία του Κούσνερ. Η δε διαρροή του σχεδίου στις 18 Νοεμβρίου από το Axios αιφνιδίασε ακόμη και ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους.
Παρά την περιορισμένη διπλωματική εμπειρία του, ο Γουίτκοφ έχει εμπλακεί σε κομβικές διαμεσολαβήσεις. Ανώτερος αξιωματούχος αναφέρει ότι η αξιοποίηση εξωθεσμικών προσώπων λειτούργησε αποτελεσματικά στη Γάζα και ότι οι «παραδοσιακοί ειδικοί» έχουν ιστορικό αποτυχιών. Η εκεχειρία εκεί, ωστόσο, δεν έχει επιλύσει κρίσιμα ζητήματα όπως ο αφοπλισμός της Χαμάς.
Το ουκρανικό σχέδιο προκάλεσε αντίδραση στην Ευρώπη, καθώς φαινόταν να αποδέχεται βασικές ρωσικές απαιτήσεις: παραχώρηση εδαφών, περιορισμό του ουκρανικού στρατού, εγκατάλειψη της πορείας προς το ΝΑΤΟ και απαγόρευση παρουσίας δυτικών στρατευμάτων.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια τέτοια διευθέτηση, σε συνδυασμό με πιθανή άρση κυρώσεων, θα επιτρέψει στη Μόσχα να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Ορισμένοι Αμερικανοί αναλυτές τονίζουν ότι οι παραδοσιακές διαπραγματευτικές διαδικασίες «παγιδεύουν» τις συγκρούσεις σε μακρά τέλματα, ενώ το κόστος σε ανθρώπινες ζωές και η αποσταθεροποίηση της Ευρώπης αυξάνονται.
Αλλοι, όπως ο βετεράνος διπλωμάτης Νταν Φριντ, προειδοποιούν ότι η υιοθέτηση ρωσικών παραμέτρων ενδέχεται να αποδειχθεί σοβαρό λάθος, αλλά αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο να προκύψει μια βιώσιμη λύση από την ανατροπή του τραπεζιού: «Ο Τραμπ ανάγκασε όλους να σκεφτούν τι θα μπορούσε να είναι ένα πραγματικό σχέδιο».
Η μέθοδος αυτή προκαλεί εσωτερική τριβή. Πηγές αναφέρουν ότι ανώτερα στελέχη σε Στέιτ Ντιπάρτμεντ και Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας δεν είχαν ενημερωθεί για το σχέδιο πριν γίνει γνωστό μέσω του Τύπου.
Η υπηρεσιακή πρέσβειρα στο Κίεβο, Τζούλι Ντέιβις, ενημέρωσε τον υπουργό Στρατού Νταν Ντρίσκολ για το σχέδιο λίγο πριν από τις επαφές του στην Ουκρανία.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παρέπεμψε στον Λευκό Οίκο για σχόλια, ενώ ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι η διαδικασία υπήρξε «απόλυτα ομαλή» και ότι η τελική πρόταση πέρασε από τον Γουίτκοφ, τον Ρούμπιο και τον αντιπρόεδρο Βανς προτού εγκριθεί από τον πρόεδρο.
Σύμφωνα με αναλυτές, η περιθωριοποίηση ειδικών της Ουκρανίας οδήγησε τις πρώτες συζητήσεις σε ζητήματα όπως οι σπάνιες γαίες, παρεκκλίνοντας από τα βασικά σημεία της σύγκρουσης.
Το αποτέλεσμα, όπως σημειώνουν αναλυτές, είναι σύγχυση όχι μόνο στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης αλλά και στις χώρες-εταίρους, οι οποίες δεν γνωρίζουν ποια φωνή εκφράζει τη θέση των ΗΠΑ: του προέδρου, των άτυπων διαμεσολαβητών του ή των αρμόδιων διπλωματικών υπηρεσιών.
Reuters
