Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καλείται να σώσει την αξιοπιστία της Ε.Ε., που διατρέχει τον μεγαλύτερο κίνδυνο των τελευταίων δεκαετιών: Δύο από τα πιο «βαριά» ονόματα των Βρυξελλών, η πρώην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι και ο ανώτατος αξιωματούχος της Κομισιόν Στέφανο Σανίνο βρίσκονται στο επίκεντρο έρευνας για απάτη. Οι εξελίξεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν «κρίση πλήρους κλίμακας», σύμφωνα με ανάλυση του Politico.
Ακριβώς έναν χρόνο μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας της ως προέδρου της Επιτροπής, η Φον ντερ Λάιεν –δέχεται ήδη σφοδρή κριτική για ζητήματα διαφάνειας, ενώ υποβόσκει ένταση ως προς την εξωτερική πολιτική της Ε.Ε.–, πρέπει να αποφύγει να εμπλακεί στο σκάνδαλο. Η υπόθεση ανάγεται στα πρώτα χρόνια της θητείας της. Το Politico συνοψίζει όσα ξέρουμε μέχρι στιγμής:
Συλλήψεις-σοκ
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε ότι η πρώην επικεφαλής εξωτερικών υποθέσεων της Ε.Ε. και ανώτερος διπλωμάτης που εργάζεται έως σήμερα στην Επιτροπή συνελήφθησαν χθες, Τρίτη. Η είδηση αποτέλεσε «καμπανάκι» για πλήθος επικριτών της ηγεσίας της Κομισιόν, οι οποίοι κινητοποιήθηκαν αμέσως. Κάποιοι ζήτησαν τέταρτη πρόταση μομφής.
«Τίθεται υπό αμφισβήτηση η αξιοπιστία των θεσμών μας», δήλωσε η Μανόν Ομπρί, συμπρόεδρος της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Εάν οι υποψίες εις βάρος των δύο αξιωματούχων αποδειχθούν αληθείς, θα πυροδοτήσουν το μεγαλύτερο σκάνδαλο που έχει πλήξει τις Βρυξέλλες από το 1999 μέχρι σήμερα. Τότε, κατηγορίες για οικονομική κακοδιαχείριση είχαν οδηγήσει σε μαζικές παραιτήσεις στην Κομισιόν υπό τον Ζακ Σαντέρ.
Οι αστυνομικές αρχές συνέλαβαν την πρώην αντιπρόεδρο της Επιτροπής Φεντερίκα Μογκερίνι, κεντροαριστερή Ιταλίδα πολιτικό που ηγήθηκε της εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε. από το 2014 έως το 2019, και τον Στέφανο Σανίνο, Ιταλό διπλωμάτη και γενικό γραμματέα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) από το 2021 έως ότου αντικαταστάθηκε νωρίτερα φέτος. Οπως έγινε γνωστό το πρωί της Τετάρτης, αμφότεροι αφέθηκαν ελεύθεροι, αφού τους απαγγέλθηκαν κατηγορίες για απάτη και διαφθορά στις προμήθειες, σύγκρουση συμφερόντων και παραβίαση του επαγγελματικού απορρήτου.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε χθες ότι έχει «ισχυρές υποψίες» πως η διαδικασία υποβολής προσφορών το 2021-2022 για την ίδρυση διπλωματικής ακαδημίας που θα συνδέεται με το Κολέγιο της Ευρώπης, όπου η Μογκερίνι είναι πρύτανης, δεν υπήρξε δίκαιη.
Η υπόθεση θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέα ένταση στις ήδη τεταμένες σχέσεις της Φον ντερ Λάιεν με την ύπατη εκπρόσωπο της Ε.Ε. Κάγια Κάλας, ανέφεραν τέσσερις αξιωματούχοι της Ε.Ε. στο Politico. Νωρίτερα φέτος, ο Σανίνο εγκατέλειψε τη θέση του γενικού γραμματέα και ανέλαβε εξέχοντα ρόλο στην Κομισιόν.
Αξιωματούχος της Ε.Ε. υπερασπίστηκε τη Φον ντερ Λάιεν, κατηγορώντας αντ’ αυτού την ΕΥΕΔ, αυτόνομη υπηρεσία βάσει των συνθηκών της Ε.Ε. που λειτουργεί υπό την ύπατη εκπρόσωπο, Κάλας, μία από τους 27 Ευρωπαίους επιτρόπους.
«Ξέρω ότι οι άνθρωποι που δεν συμπαθούν τη Φον ντερ Λάιεν θα το χρησιμοποιήσουν εναντίον της, αλλά χρησιμοποιούν τα πάντα εναντίον της», τόνισε ο αξιωματούχος.
«Επειδή η πρόεδρος Φον ντερ Λάιεν είναι η πιο αναγνωρίσιμη ηγέτιδα στις Βρυξέλλες, της επιρρίπτουμε τα πάντα», πρόσθεσε ο αξιωματούχος. Τόνισε ακόμη πως «δεν είναι δίκαιο να αντιμετωπίσει πρόταση μομφής για ενέργειες για τις οποίες ενδεχομένως ευθύνεται η Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης» και ότι «δεν μπορεί να είναι υπόλογη για όλα τα θεσμικά όργανα».
Η Μογκερίνι σε δήλωσή της, πάντως, ανέφερε ότι παραμένει «αφοσιωμένη στα υψηλότερα πρότυπα ακεραιότητας, δικαιοσύνης και συμμόρφωσης – τόσο σε ακαδημαϊκά όσο και σε διοικητικά θέματα».
«Σειρά εγκλημάτων»
Η έρευνα έρχεται τη στιγμή που τα ευρωσκεπτικιστικά, λαϊκιστικά και ακροδεξιά κόμματα βρίσκονται σε άνοδο, καθώς ευνοούνται από τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων. Εν τω μεταξύ, η Ε.Ε. πιέζει χώρες τόσο εντός όσο και εκτός του μπλοκ για εσωτερικές τους υποθέσεις και σκάνδαλα διαφθοράς.
«Είναι αστείο το πώς οι Βρυξέλλες κάνουν μαθήματα σε όλους για το “κράτος δικαίου”, ενώ οι δικοί τους θεσμοί θυμίζουν περισσότερο εγκληματίες παρά λειτουργική ένωση», σχολίασε ο Ζόλταν Κόβατς, εκπρόσωπος της ουγγρικής κυβέρνησης, η οποία συχνά δέχεται κριτική από την Ε.Ε., σε ανάρτησή του στο X.
Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας Μαρία Ζαχάροβα ανέφερε, από πλευράς της, μιλώντας στα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι οι αξιωματούχοι της Ε.Ε. «αγνοούν τα δικά τους προβλήματα, ενώ κατηγορούν συνεχώς όλους τους άλλους».
Η Ε.Ε. έχει βρεθεί αντιμέτωπη με σειρά σκανδάλων διαφθοράς τα τελευταία χρόνια. Οι έφοδοι της Τρίτης έρχονται μετά το σκάνδαλο «Κατάργκεϊτ» του 2022, όταν το κράτος του Κόλπου κατηγορήθηκε ότι επιδίωκε να επηρεάσει ευρωβουλευτές μέσω δώρων. Ακολούθησε η φετινή έρευνα για δωροδοκία σε σχέση με τις δραστηριότητες του κινεζικού τεχνολογικού κολοσσού Huawei στην Ευρώπη.
Το 2012, ο τότε επίτροπος Υγείας Τζον Ντάλι είχε παραιτηθεί λόγω σκανδάλου στον κλάδο της καπνοβιομηχανίας. Η ίδια η Φον ντερ Λάιεν βρέθηκε στο στόχαστρο «χτυπήματος» από το Γενικό Δικαστήριο της Ε.Ε. Το δικαστήριο απεφάνθη νωρίτερα φέτος ότι δεν έπρεπε να είχε αποκρύψει από το κοινό τα γραπτά μηνύματα που αντάλλαξε με τον διευθύνοντα σύμβουλο του φαρμακευτικού κολοσσού Pfizer κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19.
Οι αποκαλύψεις της Τρίτης είναι πολύ πιο επικίνδυνες για την Επιτροπή, δεδομένου του υψηλού προφίλ των υπόπτων και της σοβαρότητας της υπόθεσης σε βάρος τους.
«Καταστροφικές επιπτώσεις»
Αφού διετέλεσε αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και επικεφαλής της ΕΥΕΔ, η Μογκερίνι διορίστηκε πρύτανης του Κολεγίου της Ευρώπης το 2020, εν μέσω επικρίσεων ότι δεν ήταν κατάλληλη για τη θέση, δεν πληρούσε τα κριτήρια και είχε εισέλθει στην κούρσα μήνες μετά την προθεσμία. Το 2022 διορίστηκε διευθύντρια της Διπλωματικής Ακαδημίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Ο Σανίνο, πρώην Ιταλός διπλωμάτης, υπήρξε ο κορυφαίος αξιωματούχος της ΕΥΕΔ και σήμερα έχει τη θέση του γενικού διευθυντή για την περιοχή της Μέσης Ανατολής, της Βόρειας Αφρικής και του Κόλπου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο Κριστιάνο Σεμπαστιάνι, εκπρόσωπος ενός από τα μεγαλύτερα συνδικάτα της Ε.Ε., του Renouveau & Démocratie, δήλωσε ότι εάν αποδειχθούν οι υποψίες, θα είναι «καταστροφικός ο αντίκτυπος στην αξιοπιστία των εμπλεκόμενων θεσμών και, γενικότερα, στη γνώμη των πολιτών για όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα». «Ενισχύεται η αντίληψη ότι επικρατούν ελιτισμός και ένα άτυπο δίκτυο που κάνει χάρες», πρόσθεσε ο ίδιος.
Πηγή: Politico
