Η απόφαση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αποπέμψει τον επί χρόνια στενό συνεργάτη του ανοίγει τον δρόμο για σαρωτικές αλλαγές στο εσωτερικό της Ουκρανίας, καθώς δεν υπάρχει πλέον το πρόσωπο που επέβαλε πειθαρχία στο ανταγωνιστικό πολιτικό περιβάλλον της χώρας, το οποίο η Ρωσία πάντοτε επιδιώκει να εκμεταλλευθεί.
Η αποχώρηση του Αντρίι Γερμάκ την Παρασκευή εν μέσω έρευνας για διαφθορά, αφήνει κενή τη θέση του επικεφαλής διαπραγματευτή της Ουκρανίας στις ειρηνευτικές συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου. Ωστόσο, καθώς η ουκρανική αντιπροσωπεία έχει προγραμματίσει να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις αυτό το Σαββατοκύριακο στις Ηνωμένες Πολιτείες, πλέον χωρίς τον κ. Γερμάκ, Ουκρανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η ουσία των συνομιλιών δεν θα αλλάξει.
Ο Α. Γερμάκ, πρώην παραγωγός ταινιών και στενός συνεργάτης του κ. Ζελένσκι, υπήρξε σκληρός πολιτικός, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που πολιτικοί αντίπαλοι και δημοσιογράφοι τον κατηγορούσαν για κατάχρηση εξουσίας. Μάλιστα, δεν είναι λίγοι αυτοί που υποδέχθηκαν με χαρά την απομάκρυνσή του.
Στις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου, ο κ. Γερμάκ είχε αναλάβει κεντρικό ρόλο. Είχε θέσει στο περιθώριο έναν πρώην υπουργό Εξωτερικών που διατηρούσε καλές σχέσεις με κυβερνήσεις των ΗΠΑ και ευρωπαϊκών χωρών. Μάλιστα, στον τελευταίο γύρο συνομιλιών με την κυβέρνηση Τραμπ, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε τοποθετήσει τον κ. Γερμάκ επικεφαλής της ουκρανικής ομάδας, παρά τις σκιές από την έρευνα για διαφθορά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων, προκαλούσε εντύπωση η επιμονή του Α. Γερμάκ να βρίσκεται σχεδόν πάντοτε δίπλα στον Ουκρανό πρόεδρο. Επίσης, σύμφωνα με διπλωμάτες, υπήρξαν τριβές μεταξύ του ιδίου και αξιωματούχων των κυβερνήσεων Τραμπ και Μπάιντεν.
Η επόμενη ημέρα
Ωστόσο, η αλλαγή του επικεφαλής διαπραγματευτή δεν πρόκειται να επηρεάσει τα θεμελιώδη ζητήματα ασφάλειας για την Ουκρανία και την Ευρώπη που τίθενται στο τραπέζι.
«Οι διαπραγματεύσεις είναι ομαδική δουλειά», δήλωσε ο Ολεξάντρ Μερέζκο, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων στο ουκρανικό κοινοβούλιο. «Δεν αλλάζει ο μηχανισμός με την αποχώρηση ενός ατόμου».
Ο κ. Ζελένσκι τόνισε ότι οι συνομιλίες προχωρούν κανονικά. Σε ανάρτησή του το Σάββατο ανέφερε ότι η ουκρανική αντιπροσωπεία, υπό τον Ρουστέμ Ουμέροφ, επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας και Αμυνας, «ήδη βρίσκεται καθ’ οδόν προς τις Ηνωμένες Πολιτείες» για νέο γύρο συνομιλιών.
«Η Ουκρανία συνεχίζει να εργάζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες με τον πλέον εποικοδομητικό τρόπο», έγραψε ο κ. Ζελένσκι και πρόσθεσε ότι αναμένει τα αποτελέσματα των προηγούμενων διαπραγματεύσεων στη Γενεύη «να οριστικοποιηθούν στις ΗΠΑ» κατά τη συνάντηση της Κυριακής.
Οι συνομιλίες για τα 28 σημεία
Την τελευταία εβδομάδα, ο κ. Γερμάκ διαπραγματευόταν με στόχο την αναθεώρηση της πρότασης Τραμπ, η οποία αποτελούνταν από 28 σημεία που σε μεγάλο βαθμό αντανακλούσαν ρωσικές απαιτήσεις. Στα πλέον ακανθώδη ζητήματα περιλαμβάνονταν η απόσυρση από εδάφη της ανατολικής Ουκρανίας, η εγκατάλειψη της προοπτικής ένταξης στο ΝΑΤΟ και η εξαίρεση οποιασδήποτε δυτικής ειρηνευτικής δύναμης μετά το πέρας του πολέμου.
Η πρόταση περιλάμβανε επίσης την υπόσχεση παροχής εγγυήσεων ασφαλείας ώστε να αποφευχθεί νέα ρωσική εισβολή, οι οποίες θα επιβάλλονταν εν μέρει από τις ΗΠΑ, χωρίς ωστόσο να αποσαφηνίζεται το επίπεδο της αμερικανικής δέσμευσης. Το σημείο αυτό αντιμετωπίζονταν με καχυποψία από τους Ουκρανούς.
Η έφοδος στο σπίτι του Γερμάκ
Στην ανακοίνωση της αποχώρησής του, ο κ. Ζελένσκι δήλωσε ότι ο πρώην συνεργάτης του υπηρέτησε πιστά τα ουκρανικά συμφέροντα στις συνομιλίες, αλλά απομακρύνεται για να αποφευχθεί «διάσπαση της προσοχής».
Το πρωί της Παρασκευής οι Αρχές πραγματοποίησαν έφοδο στο σπίτι του Α. Γερμάκ, καθώς είχαν ήδη απαγγελθεί κατηγορίες σε βάρος προσώπων κοντά στον Ουκρανό πρόεδρο και τον ίδιο τον κ. Γερμάκ για υπεξαίρεση περίπου 100 εκατ. δολαρίων από εργολαβίες της κρατικής εταιρείας πυρηνικής ενέργειας Energoatom.
Η απομάκρυνσή του περιορίζει τις ανησυχίες του Κιέβου ότι η Ρωσία ή οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιήσουν το σκάνδαλο διαφθοράς ως μοχλό πίεσης για να εξαναγκάσουν την ουκρανική πλευρά σε επώδυνες παραχωρήσεις. Το κόμμα της αντιπολίτευσης «Ευρωπαϊκή Αλληλεγγύη», σε ανακοίνωσή του είχε ήδη ζητήσει την απομάκρυνση του Α. Γερμάκ από την ομάδα διαπραγματεύσεων γι’ αυτόν τον λόγο.
Ακτιβιστές κατά της διαφθοράς υποστηρίζουν ότι ο κ. Γερμάκ και ένας ακόμη διαπραγματευτής, ο κ. Ουμέροφ, ο οποίος επίσης εμπλέκεται στην υπόθεση, είχαν σύγκρουση συμφερόντων σχετικά με όρους του ειρηνευτικού σχεδίου, μεταξύ αυτών και μια προτεινόμενη αμνηστία για εγκλήματα πολέμου. Μια τέτοια διάταξη θα μπορούσε να «σκεπάσει» και τις έρευνες που τους αφορούν.
Η αποχώρηση του κ. Γερμάκ προκάλεσε αναταράξεις στην πολιτική της Ουκρανίας εν μέσω πολέμου. Μέσα από τον παραγκωνισμό αντιπάλων στο υπουργικό συμβούλιο και στο προεδρικό γραφείο, είχε συγκεντρώσει τεράστια ισχύ στο παρασκήνιο. Λειτουργούσε ως αντιπρόεδρος, πρωθυπουργός και διευθυντής του προεδρικού γραφείου μαζί, αναφέρουν αναλυτές.
Αν και οργανώσεις κατά της διαφθοράς χαιρέτισαν την απόλυσή του, ο Β. Ζελένσκι αντιμετωπίζει πλέον το ερώτημα πώς, χωρίς τον Γερμάκ, θα μπορέσει να διατηρήσει τον έλεγχο του κόμματός του και των υπουργείων μέσα σε ένα πολυφωνικό πολιτικό σύστημα.
Χωρίς τον Γερμάκ να «επιτηρεί» την εσωτερική πολιτική, να περιορίζει τις εντάσεις στον στρατό και να επιβλέπει τις διαπραγματεύσεις, ο πολιτικός έλεγχος του κ. Ζελένσκι ενδέχεται να εξασθενήσει, υποστηρίζουν αναλυτές. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θα συμβουλευθεί πολιτικούς και στρατηγούς πριν ορίσει αντικαταστάτη.
Ο Α. Γερμάκ άφησε να εννοηθεί την Παρασκευή ότι ενδέχεται να υπάρξουν και άλλες εξελίξεις μετά την ξαφνική του αποχώρηση. Σε συνομιλία με τη New York Post, ανέφερε ότι σχεδιάζει να καταταγεί στον στρατό και να πολεμήσει τους Ρώσους. «Πηγαίνω στο μέτωπο», έγραψε ο κ. Γερμάκ, σύμφωνα με την Post. «Είμαι έντιμος και αξιοπρεπής άνθρωπος».
Με πληροφορίες από ΝΥΤ
