Η συστηματική, εξουθενωτική πρόοδος της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης έχει κοστίσει εκατοντάδες χιλιάδες απώλειες, αλλά αρκεί για να οδηγεί τον Βλαντιμίρ Πούτιν στην απόρριψη οποιουδήποτε διπλωματικού συμβιβασμού.
Την περασμένη εβδομάδα, φορώντας στρατιωτική στολή, ο Ρώσος πρόεδρος επισκέφτηκε ρωσικό κέντρο στρατιωτικών επιχειρήσεων, όπου οι διοικητές παρουσίασαν τις «λαμπρές» επιτυχίες της Μόσχας – μεταξύ των οποίων η κατάληψη της ουκρανικής πόλης Κουπιάνσκ και σχεδόν ολόκληρου του Ποκρόφσκ.
Ισχυρισμοί οι οποίοι αντικρούονται από αναλυτές ανοικτών πηγών που καταγράφουν τις εξελίξεις στο μέτωπο. Πίσω του, ένα σύνθημα σε πανό έδινε το μήνυμα: «Αυτός που μάχεται νικά».
Παρά το γεγονός ότι η αργή προέλαση κατά το 2025 απέφερε στη Ρωσία λιγότερο από 1% επιπλέον ουκρανικού εδάφους, με εκτιμώμενο κόστος άνω των 200.000 νεκρών και τραυματιών, είναι αρκετή για τον Πούτιν, ο οποίος επιμένει ότι η Μόσχα διατηρεί στρατηγική πρωτοβουλία.
Τον Οκτώβριο δήλωσε σε φόρουμ της Λέσχης Βαλντάι: «Παντού οι ρωσικές δυνάμεις, το τονίζω, διατηρούν αδιαμφισβήτητη στρατηγική πρωτοβουλία».
Την Παρασκευή, ο Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι η Ουκρανία «θα χάσει σε σύντομο χρονικό διάστημα» το υπόλοιπο Ντονμπάς. «Χάνουν έδαφος».
Η επιμονή Πούτιν
Παρότι οι ρωσικές δυνάμεις βρίσκονται ένα βήμα πριν από το Ποκρόφσκ, μία ανθεκτική πόλη-φρούριο στο Ντονέτσκ που αντιστέκεται εδώ και πάνω από έναν χρόνο, δυτικοί στρατιωτικοί αναλυτές δεν βλέπουν τις ρωσικές επιχειρήσεις να πλησιάζουν σε ανατροπή της ουκρανικής θέλησης για μάχη.
Αντίθετα, η μεγάλη απώλεια σε ζωές εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί, εκτός αν υπάρξει διπλωματική παρέμβαση.
Την Παρασκευή, ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο, αν το Κίεβο αρνηθεί να συζητήσει το σχέδιο ειρήνης που εμφανίστηκε την προηγούμενη εβδομάδα και περιλαμβάνει «κόκκινες γραμμές» για την Ουκρανία – μεταξύ αυτών μείωση της στρατιωτικής της ισχύος και παραχώρηση εδαφών που η Ρωσία δεν έχει κατακτήσει στρατιωτικά.
«Συνολικά, είμαστε ικανοποιημένοι, καθώς οδηγεί στην επίτευξη των στόχων της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης με τα όπλα μέσω ένοπλης πάλης», είπε.
Το σχέδιο τροποποιήθηκε κατά τις αμερικανο-ουκρανικές συνομιλίες της Κυριακής, καθιστώντας το πιθανώς λιγότερο αποδεκτό από τη Ρωσία.
Σύμφωνα με αναλυτές, ο Πούτιν είναι διατεθειμένος να συνεχίσει τις επιχειρήσεις, παρά το οικονομικό κόστος και τις απώλειες που ξεπερνούν εκείνες των ΗΠΑ στο Ιράκ ή της Σοβιετικής Ενωσης στο Αφγανιστάν.
Το κίνητρό του δεν σχετίζεται τόσο με την κατάκτηση εδαφών όσο με την ανατροπή της μετασοβιετικής ήττας στον Ψυχρό Πόλεμο και την επαναφορά της Ρωσίας σε παγκόσμια ισχύ.
Ο Ρώσος πρώην διπλωμάτης Μπόρις Μποντάρεφ σημειώνει: «Δεν πολεμά για χωριά στην Ουκρανία ή για εδάφη, ούτε για σπάνιες γαίες. Πολεμά για ένα πολύ μεγαλύτερο αποτέλεσμα: θέλει οι ΗΠΑ και η Ευρώπη να παραδεχθούν ότι η Ρωσία έχει αποκλειστική σφαίρα επιρροής όπου οι άλλοι δεν επιτρέπεται να παρέμβουν».
Στόχος του, προσθέτει, είναι «να συντρίψει την ουκρανική θέληση για αντίσταση».
Η πίεση της διοίκησης Τραμπ
Η διοίκηση Τραμπ πιέζει την Ουκρανία να υπογράψει ταχύτατα το νέο ειρηνευτικό σχέδιο που καταρτίστηκε από την Ουάσιγκτον, με ρωσική, ουκρανική και ευρωπαϊκή συνδρομή.
Στις διαπραγματεύσεις της Κυριακής στη Γενεύη, οι αντιπροσωπείες ΗΠΑ και Ουκρανίας κατήρτισαν «επικαιροποιημένο και βελτιωμένο πλαίσιο ειρήνης», σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, με τις δύο πλευρές να χαρακτηρίζουν τις συνομιλίες «εξαιρετικά παραγωγικές».
Από την έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ, ο Πούτιν έχει απορρίψει επανειλημμένα τις προτάσεις του για κατάπαυση πυρός, θεωρώντας ότι η προέλαση της Ρωσίας -έστω αργή- καταδεικνύει ότι η στρατιωτική νίκη είναι εφικτή.
Σύμφωνα με την ομάδα ανάλυσης συγκρούσεων Black Bird Group, η Ρωσία κατέλαβε 1.065 τετρ. μίλια την περίοδο Μαΐου–Οκτωβρίου, έναντι 742 την ίδια περίοδο πέρυσι.
Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν προσαρμοστεί στρατιωτικά: περιορίζουν τις μαζικές επιθέσεις, ενισχύουν τις δυνατότητες drones και χτυπούν Ουκρανούς χειριστές και δίκτυα ανεφοδιασμού για έλεγχο των οδικών αρτηριών.
Ο Σαμ Κράνι-Εβανς του Royal United Services Institute εξηγεί ότι μικρές μονάδες διεισδύουν σε ουκρανικές θέσεις, συγκεντρώνονται και προελαύνουν υπό κάλυψη drones και πυροβολικού, ενώ τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου ωθούνται πίσω όταν η Ρωσία διασπά την άμυνα.
Ο ανθρώπινος παράγοντας
Ωστόσο, η ρωσική πολεμική κουλτούρα παραμένει σκληρή, με βαριές απώλειες και ενδείξεις εγκλημάτων πολέμου: χτυπήματα σε κατοικίες, στοχευμένες δολοφονίες αμάχων για αποπληθυσμό πόλεων και αναφορές για εκτελέσεις Ουκρανών στρατιωτών που παραδίδονται.
Ο αναλυτής Εμιλ Καστεχέλμι σημειώνει: «Ο ρυθμός των απωλειών παραμένει υψηλός. Μπορούν να τις αναπληρώνουν, ειδικά σε σύγκριση με τους Ουκρανούς, αλλά αντιμετωπίζουν τη δύναμη ανθρώπινου δυναμικού ως αναλώσιμη».
Η αργή, διαβρωτική επιθετικότητα της Ρωσίας είναι δύσκολο να ανασχεθεί από την Ουκρανία, καθώς η έλλειψη προσωπικού και πυρομαχικών αφήνει κενά στην άμυνα που η Μόσχα εκμεταλλεύεται.
Ο Μάικλ Κόφμαν του Carnegie Endowment περιγράφει την πρόοδο ως «χλιαρή», με υψηλές απώλειες που δεν οδηγούν σε επίτευξη στόχων.
Η Ρωσία έχει περιορίσει το ουκρανικό πλεονέκτημα στα drones, με την παραγωγή της να υπερβαίνει πλέον την ουκρανική.
Το «θανατηφόρο πεδίο» των UAV, που στην αρχή του έτους επικεντρωνόταν κυρίως σε ρωσικούς στόχους, επηρεάζει πλέον και τις δύο πλευρές.
Στρατηγικό αδιέξοδο
Ο Κόφμαν σημειώνει ότι η Μόσχα βασίστηκε σε δύο υποθέσεις το 2025: κατάρρευση των ουκρανικών γραμμών υπό συνεχή πίεση ή κατάρρευση της δυτικής βοήθειας υπό την καθοδήγηση της διοίκησης Τραμπ.
«Και οι δύο αποδείχθηκαν εσφαλμένες», είπε, θέτοντας το ερώτημα αν η Ρωσία θα επαναλάβει τα ίδια λάθη το 2026.
Ουκρανός αξιωματούχος, υπό καθεστώς ανωνυμίας, υπογραμμίζει ότι η Ρωσία πιστεύει ότι έχει το πάνω χέρι, ενώ «στην πραγματικότητα πολεμούν για λίγα τετράγωνα μικρών πόλεων επί μήνες».
Παρά τη βραδύτητα, η πορεία του πολέμου παραμένει απρόβλεπτη. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι εάν η Ρωσία εκμεταλλευτεί την ουκρανική εξάντληση και την κρίση στρατολόγησης το 2026, η κατάσταση ενδέχεται να αλλάξει ταχύτατα.
Καθώς το έτος κλείνει, η Μόσχα βρίσκεται κοντά στο Ποκρόφσκ, με προειδοποιήσεις ότι η ουκρανική επιμονή σε πόλεις που έχουν χάσει στρατηγική αξία -όπως στο Μπαχμούτ– αυξάνει τις απώλειες και αποθαρρύνει νέες στρατολογήσεις.
Μάχη για την εικόνα και την πολιτική
Το μέτωπο του Ποκρόφσκ συμπυκνώνει το δίλημμα της Ουκρανίας: να ισορροπήσει τις πολιτικές προσδοκίες των ΗΠΑ και της Ευρώπης με τις ανάγκες του πεδίου μάχης.
Ενδεχόμενη πτώση της πόλης –υπό πολιορκία από το καλοκαίρι του 2024– μπορεί να ενισχύσει τη ρωσική αφήγηση ότι η προέλαση είναι «αμαξοστοιχία χωρίς φρένα».
Για την Ουκρανία, η μάχη δεν είναι μόνο στρατιωτική αλλά και επικοινωνιακή: η ρωσική προπαγάνδα στοχεύει να πείσει ότι η νίκη είναι αναπόφευκτη και ότι η Δύση έχει αρχίσει να χάνει την πίστη της.
Ο Κόφμαν σημειώνει ότι μια «ορατή ήττα του Ποκρόφσκ» μπορεί να πλήξει την εικόνα αντοχής που έχει καλλιεργηθεί.
«Κι αν έχεις ακροατήριο ενός ανθρώπου με εύκολα μεταβαλλόμενες απόψεις, μπορείς να δεις τον κίνδυνο», είπε, αναφερόμενος στον Τραμπ, ο οποίος ανέστειλε τη στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ, μεταφέροντας το βάρος στην Ευρώπη.
Ο Τραμπ πέρασε από την πρόσφατη διαβεβαίωση ότι η Ουκρανία θα ανακτήσει «όλο το χαμένο έδαφος» στη ρητή θέση την Παρασκευή ότι «θα χάσει».
Ο Λόρενς Φρίντμαν του King’s College σημειώνει ότι ο Πούτιν βασίζεται στην εξάντληση ουκρανικού ανθρώπινου δυναμικού που θα οδηγήσει σε κατάρρευση του μετώπου, χωρίς να δείχνει ανησυχία ότι ο πόλεμος δεν μπορεί να οδηγήσει σε «επιτυχή κατάληξη».
Παρά την εμπιστοσύνη του Κρεμλίνου, η Ρωσία θα χρειαστεί πολύ μεγαλύτερες προελάσεις για να αναγκάσει την Ουκρανία σε παράδοση.
Δεν έχει καταλάβει καμία μεγάλη πόλη φέτος, ενώ οι απώλειες δυσκολεύουν να αναπληρωθούν καθώς η στρατολόγηση φθίνει και η οικονομία πιέζεται από κυρώσεις και πολεμικό κόστος.
Ενώ οι Ουκρανοί βιώνουν τον δυσκολότερο χειμώνα του πολέμου, με ενεργειακές υποδομές διαλυμένες από ρωσικούς βομβαρδισμούς, ο πληθυσμός παραμένει ανυποχώρητος.
«Δεν έχει υπάρξει μείωση της αποφασιστικότητας να αντισταθούν στην επιθετικότητα, όσο σκληρή και εξαντλητική κι αν είναι η κατάσταση», έγραψε ο Φρίντμαν. «Ούτε αποδέχονται τη ρωσική αφήγηση ότι οδηγούνται σε ήττα».
Πηγή: Washington Post
