ΑΓΚΥΡΑ. Στην Αττάλεια της Τουρκίας θα πραγματοποιηθεί τελικά η επόμενη σύνοδος του ΟΗΕ για το κλίμα COP31, μετά την απόφαση της κυβέρνησης της Αυστραλίας να αναστείλει τη διεκδίκηση της διοργάνωσης, παρά την εκστρατεία τριών ετών που διεξήγαγε με αυτόν τον σκοπό η Καμπέρα.
Ο Αυστραλός υπουργός Κλιματικής Αλλαγής, Κρις Μπόουεν, είναι αυτός που θα ηγηθεί των διαπραγματεύσεων στη σύνοδο της Αττάλειας τον Νοέμβριο του 2026, σύμφωνα με τη συμβιβαστική λύση που επινόησε ο ΟΗΕ για την επίλυση της διπλωματικής διένεξης μεταξύ των δύο χωρών.
Τον συμβιβασμό διαπραγματεύθηκε ο Μπόουεν με τον Τούρκο ομόλογό του, Μουράτ Κουρούμ στην Μπελέμ, στο περιθώριο της συνόδου COP30 στην πόλη του βραζιλιάνικου Αμαζονίου. Μιλώντας χθες σε δημοσιογράφους, ο Μπόουεν είπε ότι η σύνοδος στην Τουρκία ενδέχεται να περιλαμβάνει «σύνοδο-προοίμιο» σε νησί του Ειρηνικού Ωκεανού, προκειμένου να ανακοινωθεί ταμείο Περιβαλλοντικής Σωτηρίας του Ειρηνικού.
Η Αυστραλία θα ανακηρυχθεί επίσης «πρόεδρος των διαπραγματεύσεων», ρόλος που δεν υπήρχε στις μέχρι σήμερα COP. Τα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού είχαν λάβει υποσχέσεις από την Καμπέρα ότι θα ήταν συνδιοργανωτές της συνόδου, εάν αυτή πραγματοποιείτο στην Αδελαΐδα της Αυστραλίας.
«Είναι αλήθεια ότι θα ήταν καταπληκτικό εάν η Αυστραλία τα είχε όλα δικά της. Αυτό όμως δεν γίνεται. Αν δεν είχαμε φθάσει σε συνεννόηση, η διοργάνωση θα είχε μετακινηθεί υποχρεωτικά στη Βόννη. Κάτι τέτοιο θα ήταν ανεύθυνο για το περιβάλλον και τις πολυπολιτισμικές επιδιώξεις μας», είπε ο Μπόουεν.
Η αποτυχία της Αυστραλίας να εξασφαλίσει τη διοργάνωση απογοήτευσε τους ακτιβιστές για το περιβάλλον και τους επενδυτές της πράσινης βιομηχανίας στη χώρα, οι οποίοι πίεζαν προς την κατεύθυνση αυτή. Ο υπουργός Εξωτερικών της Παπούα Νέα Γουινέα, Τζάστιν Τσατσένκο, δήλωσε ότι η χώρα του «δεν είναι καθόλου ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα».
Στην Τουρκία η σύνοδος COP31 το 2026 – Απογοητεύθηκαν ακτιβιστές και επενδυτές της πράσινης βιομηχανίας στην Αυστραλία, που διεκδικούσε τη διοργάνωση.
Σε συνέντευξη Τύπου στο Περθ την Τρίτη το βράδυ, ο Αυστραλός πρωθυπουργός Αντονι Αλμπανέζε είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η Καμπέρα δεν θα εμπόδιζε την τουρκική υποψηφιότητα. Παρατηρητές των κλιματικών συνομιλιών επεσήμαναν ότι ο Αλμπανέζε απέφυγε να παραστεί σε συνόδους COP μετά την εκλογή του στην πρωθυπουργία και παρότι το κόμμα του, οι Εργατικοί, είχαν περιλάβει τη διεξαγωγή COP στην Αυστραλία στις προεκλογικές δεσμεύσεις τους.
Εσωκομματικές αντιδράσεις
Ο Αυστραλός πρωθυπουργός αντιμετώπιζε τον τελευταίο καιρό εσωκομματικές αντιδράσεις για τη φιλοξενία της κλιματικής συνόδου στη χώρα, με τον Τύπο να υποστηρίζει ότι το κόστος της διοργάνωσης θα ξεπερνούσε το 1 δισ. δολάρια Αυστραλίας (650 εκατ. ευρώ). Ο επικεφαλής της ένωσης «καθαρών βιομηχανιών» της Αυστραλίας, Τζον Γκράιμς, κατηγόρησε την τουρκική κυβέρνηση για εκβιασμό του ΟΗΕ.
Στο μεταξύ, από τη δέσμευση σταδιακής αντικατάστασης των ορυκτών καυσίμων μοιάζει να υπαναχωρεί η σύνοδος COP30. Καμία αναφορά δεν γίνεται έτσι στην κατάργηση των ορυκτών καυσίμων στο προσχέδιο συμφωνίας, παρότι τουλάχιστον 29 κράτη του κόσμου, που στήριξαν την πρωτοβουλία, απείλησαν την Πέμπτη να μποϊκοτάρουν κάθε συμφωνία χωρίς αυτή, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας The Guardian.
Εκπρόσωποι των 29 κρατών προώθησαν το βράδυ της Πέμπτης επιστολή προς το προεδρείο της COP, καλώντας σε παράταση των συνομιλιών μέχρι και την Κυριακή. Η εκπόνηση οδικού χάρτη «μετάβασης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα» είχε συμπεριληφθεί στο προσχέδιο συμφωνίας την Τρίτη. Νωρίς χθες το πρωί, όμως, αναμορφωμένο κείμενο δημοσιεύθηκε από το βραζιλιάνικο προεδρείο, το οποίο δεν περιείχε καμία μνεία σταδιακής μετάβασης, ούτε και τον όρο «ορυκτά καύσιμα».
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η Βραζιλία δέχθηκε πιέσεις από ορισμένα πετρελαιοπαραγωγά κράτη, όπως η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία, αλλά και από μεγάλους καταναλωτές πετρελαίου, όπως η Ινδία, για την παράλειψη του οδικού χάρτη. Κάποιες χώρες που αντιτίθενται στον οδικό χάρτη απείλησαν την Πέμπτη να αποχωρήσουν από τη διοργάνωση. Πυρκαγιά που ξέσπασε σε εγκαταστάσεις του συνεδρίου ανάγκασε τους συμμετέχοντες σε εξάωρο διάλειμμα.
Στην COP28 στο Ντουμπάι το 2023, οι συμμετέχοντες είχαν δεσμευθεί σε ιστορική «μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα», χωρίς ωστόσο να θέσουν χρονοδιάγραμμα για αυτό ή να ανακοινώσουν συγκεκριμένα μέτρα. Εκτοτε, ορισμένες χώρες –με επικεφαλής τους τη Σαουδική Αραβία– προσπάθησαν να τορπιλίσουν την πρωτοβουλία. Στην COP29 στο Αζερμπαϊτζάν το 2024, η προσπάθεια αναβίωσης της δέσμευσης απέτυχε.
Φέτος, χώρες που στηρίζουν την ενεργειακή μετάβαση επέλεξαν να καταθέσουν προτάσεις σύστασης διεθνούς φόρουμ με στόχο την εκπόνηση οδικού χάρτη. Αυτό δεν θα απαιτούσε σαφείς δεσμεύσεις από τα κράτη του φόρουμ και θα επέτρεπε σε κάθε χώρα να επιλέξει τη δική της πολιτική σταδιακής αντικατάστασης των ορυκτών καυσίμων. Περισσότερες από 80 χώρες υπέγραψαν την πρωτοβουλία.
Κράτη της λεγόμενης «ομάδας ομονοούντων κρατών», χαλαρή συμμαχία που περιλαμβάνει τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο, το Ιράν και τη Βολιβία, μπλόκαραν την προσπάθεια. Την επιστολή υπέρ της σταδιακής αντικατάστασης υπέγραψαν μεταξύ άλλων η Αυστρία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Ισπανία, η Σουηδία, η Βρετανία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, το Μεξικό, η Ονδούρα, η Γουατεμάλα και η Φινλανδία.
