Μόλις λίγες εβδομάδες στον πρωθυπουργικό θώκο της χώρας της, η Σανάε Τακαΐτσι πήρε μία γεύση τού τι σημαίνει να περνάς την «κόκκινη γραμμή» της Κίνας στο ζήτημα της Ταϊβάν.
Από τη στιγμή που η πρώτη πρωθυπουργός στην ιστορία της Ιαπωνίας άφησε να εννοηθεί πως η χώρα της θα απαντούσε στρατιωτικά, στην περίπτωση απόπειρας κατάληψης της Ταϊβάν από την Κίνα, το Πεκίνο έβγαλε από το μανίκι του το χαρτί της οικονομικής πίεσης (με ταξιδιωτικές οδηγίες τους πολίτες της, ακυρώσεις πτήσεων, προειδοποιήσεις αποτροπής για τους επίδοξους φοιτητές κ.ο.κ).
Πεκίνο και Τόκιο ερίζουν την τελευταία εβδομάδα σε μία ακήρυχτη σύγκρουση χωρίς διαφαινόμενη αποκλιμάκωση.
Το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Ταϊβάν, την οποία το Πεκίνο θεωρεί επαρχία της Κίνας, αποτελεί κόκκινη γραμμή για την κινεζική κυβέρνηση. Και η αντίδραση του Πεκίνου δεν είναι παρά ένα σαφές προειδοποιητικό μήνυμα στην Ιαπωνία, και όχι μόνο, για το τι μπορεί να συνεπάγεται η αντίθεσή της στις γεωπολιτικές βουλές του.
Ωστόσο, η διαμάχη αποκαλύπτει και κάτι ακόμη, σύμφωνα με το CNN: «Τη βαθιά ανησυχία του Πεκίνου σχετικά με την πιθανότητα αλλαγής των στρατιωτικών ισορροπιών στην Ασία, καθώς οι σύμμαχοι των ΗΠΑ ενισχύουν τις αμυντικές δαπάνες και τη συνεργασία τους, εν μέσω της αυξανόμενης στρατιωτικής ισχύος της Κίνας».
Σύμφωνα με την ανάλυση της Σιμόν ΜακΚάρθι, καμία άλλη χώρα δεν προκαλεί στην Κίνα τέτοια ανησυχία όσο η Ιαπωνία, της οποίας ο Αυτοκρατορικός Στρατός εισέβαλε στη χώρα, κατέλαβε εδάφη και διέπραξε ωμότητες πριν από περίπου 100 χρόνια, ενώ δεκαετίες πριν η Ταϊβάν τελούσε υπό ιαπωνική κυριαρχία – δύο διαχρονικές πληγές που συνδέονται με τον λεγόμενο «Αιώνα της Ταπείνωσης» της Κίνας (σ.σ.: περίοδο από το 1839 έως το 1949 οπότε και η χώρα βίωση την ξένη επέμβαση, αποικιοκρατία και εδαφικό κατακερματισμό).
Εκτοτε, το αντιιαπωνικό αίσθημα περισσεύει στην Κίνα, ενώ τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος διά των εθνικιστικών φωνών που γίνονται όλο και πιο κυρίαρχες υπό την ηγεσία του ισχυρού ηγέτη Σι Τζινπίνγκ. Στο πλαίσιο αυτό, της διασφάλισης πως η ιστορία δεν θα επαναληφθεί, ο Σι έχει εκσυγχρονίσει τον στρατό και ενισχύσει τη διεθνή επιρροή της Κίνας.
Ωστόσο, τώρα, σύμφωνα με το CNN, στα μάτια του Πεκίνου oι δηλώσεις της Τακαΐτσι φαίνεται να απειλούν την ανακατανομή εξουσίας στην περιοχή που έχει αναδείξει την Κίνα σε παγκόσμια υπερδύναμη.
Ενδεικτικό του τεταμένου κλίματος, το σχόλιο της κρατικοδίαιτης εφημερίδας People’s Daily: «Για πρώτη φορά, Ιάπωνας ηγέτης εξέφρασε φιλοδοξίες για ένοπλη επέμβαση στην Ταϊβάν και απείλησε στρατιωτικά την Κίνα. Πίσω από αυτό κρύβεται η επικίνδυνη προσπάθεια των δεξιών δυνάμεων της Ιαπωνίας να απελευθερωθούν από τους περιορισμούς του πασιφιστικού συντάγματος και να επιδιώξουν το καθεστώς μιας “στρατιωτικής δύναμης”».
Σύμφωνα με το CNN, η Κίνα θεωρεί την κατάληψη της Ταϊβάν ως βασικό στοιχείο της «εθνικής αναγέννησης» που πρέπει να ολοκληρώσει μέχρι τα μέσα του αιώνα – στόχος που, αν το Πεκίνο αποφασίσει να επιτύχει με τη χρήση βίας, θα μπορούσε να περιπλακεί σημαντική από μία ισχυρότερη Ιαπωνία.
Ιαπωνικός μιλιταρισμός
Τα τελευταία χρόνια, η Ιαπωνία έχει κάνει ριζική αλλαγή στην πολιτική της για την ασφάλεια, παίρνοντας αποστάσεις από το ειρηνιστικό σύνταγμα που βρίσκεται σε ισχύ μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ενισχύοντας τις αμυντικές της δυνατότητες.
Στη στροφή αυτή ρόλο διαδραμάτισε και η εντατικοποίηση των κινεζικών στρατιωτικών δραστηριοτήτων στην περιοχή.
Μέχρι πρότινος, οι Ιάπωνες ηγέτες απέφευγαν το θέμα της Ταϊβάν στον δημόσιο διάλογο, ωστόσο, πλέον ο πολιτικός κόσμος της Ιαπωνίας, ιδίως στις τάξεις του κόμματος της Τακαΐτσι, εκφράζουν ολοένα και πιο έντονα την ανησυχία τους για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης επίθεσης της Κίνας στην Ταϊβάν, που βρίσκεται νοτίως της Ιαπωνίας. Το κλίμα αυτό έχει οδηγήσει σε ένα ολοένα και πιο επιτακτικό αίτημα για περαιτέρω αύξηση των αμυντικών δαπανών της Ιαπωνίας, ακόμη και για αλλαγή του συντάγματος.
Τώρα η Τακαϊτσι, μια σκληροπυρηνική πολιτικός με «γερακίσια» ατζέντα (που έχει προκαλέσει στο παρελθόν την οργή του Πεκίνου αμφισβητώντας την ευθύνη της αυτοκρατορικής Ιαπωνίας για τις φρικαλεότητες του πολέμου), έχει αποφασίσει να μιλήσει ανοιχτά για το ζήτημα της Ταϊβάν. Στις πρώτες ημέρες της θητείας της, ζήτησε στενότερους δεσμούς ασφάλειας με τις ΗΠΑ, ενώ προχωρά στην επιτάχυνση της ενίσχυσης της άμυνας της χώρας.
Χαρακτηριστική είναι η ανάρτηση σε λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που συνδέεται με τον κινεζικό στρατό, σύμφωνα με την οποία «τέτοιες προσπάθειες ενέχουν τον κίνδυνο επανεμφάνισης του «φαντάσματος του μιλιταρισμού και του ολέθρου στον κόσμο».
Σύμφωνα με τον Τσονγκ Τζα Ιάν, αναπληρωτή καθηγητή στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης αυτός είναι ο λόγος επίθεσης του Πεκίνου, «να περιορίσει την Τάκαϊτσι και να την θέσει σε μειονεκτική θέση από νωρίς, ώστε να την αποτρέψουν να προωθήσει τις αμυντικές επενδύσεις της Ιαπωνίας».
