Το κίνημα του μποϊκοτάζ των αμερικανικών προϊόντων, αν μπορούμε να το ονομάσουμε έτσι, δεν πυροδοτήθηκε από ελλείψεις ή ανταγωνιστικές πιέσεις· γεννήθηκε ως άμεση απάντηση στις MAGA δηλώσεις του επανεκλεγέντος προέδρου των ΗΠΑ, αλλά και ως αντίδραση στην πολιτική εμπλοκή του Ελον Μασκ, και ιδίως εξαιτίας της απόλυτης ευθυγράμμισής του με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Τα αμερικανικά προϊόντα θα δυσκολευτούν να ανθήσουν φέτος στην Ευρώπη. Η Tesla, για παράδειγμα, το άλλοτε έμβλημα της οικολογικής φιλοδοξίας και της προοδευτικής καινοτομίας, έχει μετατραπεί για κάποιους Ευρωπαίους, αλλά όχι μόνον για εκείνους, σε σύμβολο πολιτικής προδοσίας. Και δεν πρόκειται περί της συνήθους κόπωσης μιας εταιρείας ή ενός μοντέλου. Πρόκειται περί μποϊκοτάζ.
Τα αμερικανικά προϊόντα θα δυσκολευτούν να ανθήσουν φέτος στην Ευρώπη, καθώς γίνονται θύματα της πολιτικής Τραμπ και της στάσης Μασκ.
Και το μποϊκοτάρισμα, ασφαλώς, παρότι βάλλει κυρίως κατά της Tesla, δεν περιορίζεται σε αυτήν. Τα αμερικανικά προϊόντα –ο ίδιος ο τουρισμός ακόμα ακόμα– γίνονται θύματα της πολιτικής εκείνου που υποσχέθηκε ένα καλύτερο αμερικανικό μέλλον και μοιάζει να δυσκολεύεται να το υλοποιήσει, πέραν των ακατάσχετων απειλών που εκτοξεύει ένθεν κακείθεν.
Στη Σκανδιναβία μποϊκοτάρουν αμερικανικά καταναλωτικά σύμβολα, οι Γερμανοί αντιδρούν επίσης, οι Γάλλοι έτσι κι αλλιώς δεν αστειεύονται, οι Καναδοί έχουν σύρει τον χορό και απειλούν με περισσότερα μέτρα και οι Αυστραλοί με τους Νεοζηλανδούς… βανδαλίζουν και μποϊκοτάρουν – μόνον η Βρετανία ανθίσταται στην αντίσταση.
Εν τω μεταξύ, η BYD, ο γίγαντας EV της Κίνας, ξεπέρασε την Tesla στις ευρωπαϊκές πωλήσεις.
Η Γαλλία αντιδρά, η Γερμανία ακολουθεί
Οι επιπτώσεις στην Ευρώπη ήταν άμεσες και δεν περνούν επ’ ουδενί απαρατήρητες. Οι πωλήσεις της Tesla έπεσαν κατακόρυφα σε όλη την ήπειρο, αντανακλώντας ένα ευρύτερο αίσθημα αποδοκιμασίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Ενωση Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA), η Tesla κατέγραψε μείωση 45% σε ετήσια βάση στις νέες ταξινομήσεις τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2025. Αυτό αντιστοιχεί σε 18.000 πωληθέντα οχήματα και μερίδιο αγοράς 1%.
Στη Γερμανία, σημειώθηκε δραματική πτώση 76% στις νέες προ-πωλήσεις τον Φεβρουάριο σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η μείωση αυτή ήρθε σε πλήρη αντίθεση με τη συνολική αύξηση των ταξινομήσεων ηλεκτρικών οχημάτων (EV) στη χώρα κατά την ίδια περίοδο, σύμφωνα με την Die Welt. Τον Ιανουάριο, η πτώση της Tesla είχε ήδη φτάσει το 59%. Σημειωτέον ότι η εταιρεία του Ελον Μασκ διαθέτει εργοστάσιο στο Γκρούνχαϊντε του Βρανδεμβούργου.
Η Γερμανία μποϊκοτάρει την Tesla, η Γαλλία προχωρεί ένα βήμα παραπέρα: Pepsi, Amazon, Coca-Cola και Victoria’s Secret αποκλείονται από τις καταναλωτικές συνήθειες. Οι έρευνες είναι αποκαλυπτικές.
Στη Γαλλία, από την άλλη, πέραν της Tesla, οι Pepsi, Amazon, Coca-Cola και Victoria’s Secret γνωρίζουν μποϊκοτάρισμα. Η Tesla, εντούτοις, κατείχε ένα ιδιότυπο καθεστώς. Δεν είναι απλώς αμερικανικό. Η μάρκα είναι ο άνθρωπος. Και ο άνθρωπος αυτός είχε επιλέξει μια πλευρά της ιστορίας. Αλλωστε, ο Τραμπ στόχευσε τη Γαλλία, απειλώντας με δασμούς 200% στη σαμπάνια, το κρασί και τα αλκοολούχα ποτά που προέρχονται από Γάλλους παραγωγούς, αλλά και την υπόλοιπη Ε.Ε.
Ερευνα, η οποία διεξήχθη από το γαλλικό ινστιτούτο δημοσκοπήσεων Ifop για την ιστοσελίδα NYC.fr, έδειξε ότι μόνο το 25% των Γάλλων πολιτών βλέπουν πλέον θετικά τις Ηνωμένες Πολιτείες – το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών. Ταυτόχρονα, το 62% δήλωσε ότι υποστηρίζει τις εκκλήσεις για μποϊκοτάζ των αμερικανικών εταιρειών και το 57% δήλωσε ότι είναι έτοιμο να σταματήσει να αγοράζει αμερικανικά προϊόντα τους επόμενους μήνες.
Σχεδόν ένας στους τρεις Γάλλους (32%) δηλώνει ότι επί του παρόντος μποϊκοτάρει τα προϊόντα μιας μάρκας ή εταιρείας. Ετσι, η μάρκα που μποϊκοτάρεται περισσότερο σήμερα είναι η Coca-Cola (48%), που προπορεύεται της McDonald’s (44%), της Starbucks (15%) και της KFC (12%). Οι μοναδικές δύο φίρμες εκτός τροφίμων που μποϊκοτάρονται σημαντικά είναι η Tesla (19%) και η X (10%), δύο εταιρείες του ομίλου του Ελον Μασκ.
Οι Σκανδιναβοί οργανώνονται
Το κίνημα δεν αφορά μόνο τους αριθμούς. Είναι βαθιά προσωπικό για πολλούς στη Σκανδιναβία, η οποία έχει αυξημένο το αίσθημα της αλληλεγγύης. Οι Δανοί φαίνεται ότι ακυρώνουν τις αμερικανικές υπηρεσίες streaming (Netflix, Disney, Apple TV, Amazon) και αποφεύγουν τις αμερικανικές αλυσίδες fast-food, αντικατοπτρίζοντας μιαν ευρύτερη τάση πολιτών που κάνουν συνειδητές επιλογές απομάκρυνσης από τα αμερικανικά προϊόντα.
Η Salling Group AS, ο μεγαλύτερος όμιλος παντοπωλείων της Δανίας και διαχειριστής των σούπερ μάρκετ Bilka, Fotex και Netto, άρχισε να σημειώνει στις ηλεκτρονικές ετικέτες τιμών της αν ένα προϊόν ανήκει σε ευρωπαϊκή εταιρεία. Αυτό έγινε ως απάντηση στον αυξανόμενο αριθμό πελατών που θέλουν να αγοράζουν είδη παντοπωλείου από αποκλειστικά ευρωπαϊκές μάρκες, δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος Αντερς Χαγκ σε ανάρτηση στο LinkedIn, σημειώνοντας, ωστόσο, πως θα συνεχίσει να πουλά προϊόντα απ’ όλο τον κόσμο. Ο Τραμπ φαίνεται ότι πληρώνει… ακριβά τη Γροιλανδία.
Σουηδία και Δανία προχωρούν σε μποϊκοτάζ αμερικανικών προϊόντων και εταιρειών, ενώ δημιουργούνται διαδικτυακά γκρουπ πολιτών που καλούν σε αποκλεισμό της αμερικανικής αγοράς.
Στη Σουηδία, οι πρωτοβουλίες… από τα κάτω απέκτησαν δυναμική. Ομάδες όπως η Bojkotta varor från USA αύξησαν ραγδαία τα μέλη τους, με τους πολίτες να αναζητούν ενεργά εναλλακτικές λύσεις για τα αμερικανικά προϊόντα. Eχει, μάλιστα, συγκεντρώσει περισσότερα από 81.000 μέλη από τις 3 Φεβρουαρίου που δημιουργήθηκε. To αντίστοιχο γκρουπ στη Δανία έχει μέχρι στιγμής πάνω από 93.000 μέλη.
Είναι πολλοί οι Σουηδοί που έχουν ή σκέφτονται να απόσχουν από την αγορά αμερικανικών προϊόντων ως μορφή πολιτικής διαμαρτυρίας, σύμφωνα με έρευνα της Verian που διεξήχθη για τον σουηδικό κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα SVT. Ενας στους 10 έχει μποϊκοτάρει τα αμερικανικά προϊόντα τον τελευταίο μήνα, ενώ το 19% έχει σταματήσει να αγοράζει μόνο ορισμένα προϊόντα. Σχεδόν το 40% δήλωσε ότι σκέφτεται να μποϊκοτάρει τα αμερικανικά προϊόντα στο μέλλον.
Στη Νορβηγία, η πετρελαϊκή και ναυτιλιακή εταιρεία Haltbakk Bunkers AS δήλωσε ότι δεν θα πωλεί πλέον καύσιμα σε αμερικανικές δυνάμεις ή πλοία, ως αντίδραση στην αντιπαράθεση στο Οβάλ Γραφείο μεταξύ Τραμπ και Ζελένσκι, σύμφωνα με το δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο NRK.
Το κλίμα είναι σαφές: οι καταναλωτές θέλουν οι αγοραστικές τους επιλογές να αντανακλούν την πολιτική και ηθική τους στάση.
Η αντίσταση στην αντίσταση
Δεν είναι όλοι στην ίδια πλευρά της ιστορίας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι πωλήσεις της Tesla αυξήθηκαν κατά 20% το πρώτο τρίμηνο. Το Model Y παρέμεινε το πιο ταξινομημένο EV στη χώρα. Οι αναλυτές επισημαίνουν τις γενναιόδωρες τιμές των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων και την ισχυρή υποδομή φόρτισης. Ωστόσο, άλλοι σημειώνουν ένα βαθύτερο πολιτισμικό χάσμα. Η σχέση της Βρετανίας με την Αμερική είναι… οικογενειακή, εξάλλου.
Μελέτη περίπτωσης
Η εμπειρία του μποϊκοτάζ αμερικανικών προϊόντων το 2025 χρησιμεύει ως μελέτη περίπτωσης για την πολυπλοκότητα του παγκόσμιου εμπορίου που διαπλέκεται με τις πολιτικές επιλογές. Καθώς οι καταναλωτές αποκτούν όλο και μεγαλύτερη συνείδηση των πολιτικών και ηθικών επιπτώσεων των αγορών τους, οι εταιρείες αντιμετωπίζουν την πρόκληση της… πλοήγησης σε αυτές τις δυναμικές.
Καθώς οι καταναλωτές αποκτούν όλο και μεγαλύτερη συνείδηση των πολιτικών και ηθικών επιπτώσεων των αγορών τους, οι εταιρείες αντιμετωπίζουν μια νέα πρόκληση.
Υπάρχει, βέβαια, και κάτι δραματικό σε όλα αυτά: ένα μέλλον που καταλαμβάνεται από την προσωπικότητα που το υποσχέθηκε και τους συν αυτώ που ανέλαβαν να το υλοποιήσουν. Το αυτοκίνητο είναι ακόμη αθόρυβο, πράσινο, γρήγορο. Αλλά έχει στοιχειωθεί από τον άνθρωπο που το κατασκεύασε και από την εποχή. Το ίδιο και με τα υπόλοιπα προϊόντα. Η Coca-Cola είναι σύμβολο, το Netflix παράγει τις σειρές και τις ταινίες που πάντα παρήγε, τα Victoria’s Secret παραμένουν εντυπωσιακά. Αλλά…
Ισως, τελικά, όλα αυτά δεν έχουν να κάνουν με τα ίδια τα προϊόντα. Ενδέχεται να σχετίζονται με την ταυτότητά μας: ποιοι είμαστε όταν επιλέγουμε τι θα οδηγήσουμε, τι θα φάμε, τι θα δούμε και τι θα φορέσουμε.
Κεντρική φωτογραφία: ©Shutterstock/AI generated
