Το φαγητό αποτελούσε καθημερινή πηγή χαράς για τη Σάρα Κάρτερ. Η ίδια περιγράφει τον εαυτό της φανατική φίλη των λαχανικών και, ζώντας στο Σαν Ματέο της Καλιφόρνιας, απολάμβανε να επισκέπτεται τις λαϊκές αγορές, να φροντίζει τον κήπο της, να μαγειρεύει περίτεχνα γεύματα και να εξερευνά τα εστιατόρια της Bay Area.
Αυτή η πραγματικότητα άλλαξε τον Οκτώβριο του 2023, όταν η 36χρονη Κάρτερ νόσησε από COVID-19 για πρώτη φορά. Το κύριο σύμπτωμά της, η διάρροια, ήταν τόσο επίμονο που χρειάστηκε να μεταφερθεί με ασθενοφόρο στα επείγοντα περιστατικά. Η σοβαρή αφυδάτωση προκάλεσε αύξηση της αρτηριακής της πίεσης και του καρδιακού της ρυθμού, με αποτέλεσμα να χρειαστεί ενδοφλέβια χορήγηση υγρών για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Μετά επέστρεψε στο σπίτι της, όπου υπέμεινε τρεις ακόμη ημέρες διάρροιας, προτού αισθανθεί πως επανήλθε πλήρως.
Αυτό μέχρι τον Απρίλιο του 2024, όταν, όπως περιγράφει, ένιωσε σαν να «κληρονόμησε ένα νέο γαστρεντερικό σύστημα από τη μια μέρα στην άλλη». Σχεδόν ό,τι έτρωγε, ακόμη και ανώδυνες επιλογές, όπως πουρές μήλου και φρυγανισμένο ψωμί, της προκαλούσε διάρροια. Είχε επίσης μετεωρισμό και τόσο έντονο πόνο που μερικές φορές αισθανόταν σαν να διαπερνά οξύ τα έντερά της.
Τον Μάιο ένας γαστρεντερολόγος διέγνωσε ότι πάσχει από μεταλοιμώδες σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Πρόκειται για μια συχνή διαταραχή που εκδηλώνεται με συμπτώματα ευερέθιστου εντέρου, όπως κοιλιακό πόνο, διάρροια, δυσκοιλιότητα ή και τα δύο, έπειτα από τροφική δηλητηρίαση ή άλλες γαστρεντερικές λοιμώξεις. Ο γιατρός εκτίμησε ότι η νόσησή της από κορωνοϊό, έξι μήνες πριν, ήταν πιθανότατα η αιτία.
Οι γαστρεντερολόγοι αναφέρουν ότι από την έναρξη της πανδημίας το 2020 έχουν παρατηρήσει αύξηση περιστατικών συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) και άλλων επώδυνων και συχνά περίπλοκων γαστρεντερικών διαταραχών, όπως αυτή της Κάρτερ, με πολλές από αυτές να φαίνεται ότι σχετίζονται με προηγούμενες λοιμώξεις από κορωνοϊό. Δεν υπάρχουν αξιόπιστες εκτιμήσεις για το ποσοστό των ατόμων με COVID-19 που συνεχίζουν να εμφανίζουν επίμονα γαστρεντερικά συμπτώματα, αλλά κάποιες περιορισμένες και μικρές μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να κυμαίνεται μεταξύ 16% και 40%.
Συμπτώματα
Τα γαστρεντερικά συμπτώματα, όπως ναυτία, έμετος και διάρροια, είναι συνηθισμένα κατά τα αρχικά στάδια μιας λοίμωξης από κορωνοϊό, λέει ο δρ Γουίλιαμ Ντ. Τσέι, γαστρεντερολόγος στο Michigan Medicine. Ωστόσο, για ορισμένα άτομα, αυτά και άλλα συμπτώματα, όπως παλινδρόμηση, δυσκοιλιότητα, άλγος και μετεωρισμός μπορεί να παραμείνουν για μήνες ή και χρόνια.
Οπως στην περίπτωση της Κάρτερ, ορισμένα συμπτώματα του εντέρου μπορεί να εξαφανιστούν και να επανεμφανιστούν μήνες αργότερα, εξηγεί ο Τσέι. Επιπλέον, άτομα με προϋπάρχοντα χρόνια γαστρεντερικά προβλήματα μπορεί να παρατηρήσουν επιδείνωσή τους μετά τη νόσησή τους από COVID-19.
Για κάποιους τα γαστρεντερικά συμπτώματα αποτελούν τη μοναδική ενόχληση που επιμένει μετά τη λοίμωξη από COVID-19. Για άλλους, όμως, μπορεί να αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου φάσματος συμπτωμάτων της long COVID, όπως κόπωση και εγκεφαλική θολούρα, λέει η δρ Λουίζ Κινγκ, γιατρός στην κλινική αποθεραπείας COVID στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας.
Ο κορωνοϊός μολύνει τα κύτταρα του σώματος, καθώς προσκολλάται σε συγκεκριμένες πρωτεΐνες που βρίσκονται στην επιφάνεια των κυττάρων αυτών. Αυτές οι πρωτεΐνες βρίσκονται στα κύτταρα πολλών ιστών, όπως οι πνεύμονες, η καρδιά, ο εγκέφαλος και το γαστρεντερικό σύστημα, γεγονός που εξηγεί γιατί ο ιός μπορεί να προκαλέσει πεπτικά συμπτώματα, εξηγεί ο Τσέι.
Οι γιατροί γνωρίζουν επίσης εδώ και καιρό ότι άλλες γαστρεντερικές λοιμώξεις, όπως από νοροϊό, gardia (λαμβλίαση) και σαλμονέλα, μπορούν να οδηγήσουν σε ΣΕΕ, καθώς και σε λειτουργική δυσπεψία, έναν τύπο χρόνιας δυσπεψίας που προκαλεί συχνά αίσθημα πληρότητας, πόνου ή καύσου στο στομάχι. Είναι λογικό ότι η COVID-19 μπορεί να προκαλέσει τα ίδια είδη προβλημάτων, λέει ο δρ Μπ. Τζόζεφ Ελμάνζερ, γαστρεντερολόγος στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας.
Μια θεωρία για το πώς η COVID-19 μπορεί να προκαλέσει αυτά τα συμπτώματα είναι ότι μπορεί να αυξήσει τη φλεγμονή στο γαστρεντερικό σύστημα. Η COVID-19 μπορεί επίσης να διαταράξει το μικροβίωμα του εντέρου, λέει η Κινγκ, οδηγώντας σε μείωση των «καλών» μικροβίων που καταστέλλουν τη φλεγμονή και σε αύξηση των «κακών» που την προκαλούν. Με την πάροδο του χρόνου η φλεγμονή μπορεί να βλάψει τα τοιχώματα του εντέρου, καθιστώντας τα πιο διαπερατά ή οδηγώντας σε σύνδρομο διαρρέοντος εντέρου, λέει ο Τσέι. Αυτή η διαπερατότητα μπορεί να επιτρέψει σε μόρια από τις τροφές να διαφύγουν από το έντερο, προκαλώντας στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος μια αντίδραση παρόμοια με αλλεργία στις τροφές.
Διαθέσιμες θεραπείες
Οι γιατροί δεν γνωρίζουν για πόσο διάστημα μπορεί να διαρκέσουν τα γαστρεντερικά συμπτώματα που σχετίζονται με την COVID-19. Αλλά για όσους αναπτύσσουν ΣΕΕ έπειτα από άλλους τύπους γαστρεντερικών λοιμώξεων, ο Τσέι αναφέρει ότι περίπου τα δύο τρίτα ανακάμπτουν μέσα σε τρία έως πέντε χρόνια. Σύμφωνα με την εμπειρία της Κινγκ με τους ασθενείς της που πάσχουν από long COVID, οι περισσότεροι αισθάνονται σημαντική βελτίωση μέσα σε έναν χρόνο από τη νόσησή τους.
Εάν τα συμπτώματά σας επηρεάζουν την καθημερινή σας ζωή, λέει ο Τσέι, αξίζει να επισκεφθείτε έναν παθολόγο. Εάν αυτό δεν φέρει αποτελέσματα, προτείνει να κλείσετε ραντεβού με έναν γαστρεντερολόγο. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να επισκεφθείτε έναν γιατρό εάν παρατηρήσετε αίμα στα κόπρανά σας, ακούσια απώλεια βάρους ή έχετε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παχέος εντέρου, κοιλιοκάκης ή φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, ώστε να αποκλειστούν αυτές ή άλλες παθήσεις.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για τη διαχείριση του ΣΕΕ, λέει ο Τσέι. Η τήρηση μιας δίαιτας χαμηλής περιεκτικότητας σε FODMAP (ζυμώσιμοι ολιγοσακχαρίτες, δισακχαρίτες, μονοσακχαρίτες και πολυόλες), ιδανικά υπό την καθοδήγηση διαιτολόγου, συχνά βοηθά. Εναλλακτικά, μπορείτε να δοκιμάσετε μια μεσογειακού τύπου δίαιτα, προτείνει. Ενας ψυχολόγος που ειδικεύεται στα γαστρεντερικά προβλήματα μπορεί να σας βοηθήσει να μάθετε τεχνικές διαχείρισης των συμπτωμάτων, αναφέρει.
Μη συνταγογραφούμενα φάρμακα και συμπληρώματα μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, λέει ο Τσέι. Σε αυτά περιλαμβάνονται η λοπεραμίδη (Imodium) για τη διάρροια, η πολυαιθυλική γλυκόλη (Miralax) ή ένα συμπλήρωμα οξειδίου του μαγνησίου για τη δυσκοιλιότητα και εντεροδιαλυτό έλαιο μέντας για τον μετεωρισμό και το κοιλιακό άλγος. Υπάρχουν επίσης συνταγογραφούμενα φάρμακα για το ΣΕΕ που μπορούν να αντιμετωπίσουν τη διάρροια (ριφαξιμίνη, ελουξαδολίνη) και τη δυσκοιλιότητα (λινακλοτίδη και άλλα).
Για την Κάρτερ οι τελευταίοι οκτώ μήνες ήταν δύσκολοι, αλλά με τη βοήθεια ενός γαστρεντερολόγου, ενός διαιτολόγου και ενός ψυχολόγου που ειδικεύεται στα γαστρεντερικά προβλήματα, βελτιώνεται σταδιακά. Ακόμη δεν μπορεί να καταναλώσει πολλά από τα αγαπημένα της λαχανικά, αλλά σταδιακά διευρύνει τη λίστα με τις ασφαλείς για εκείνη τροφές. «Είναι σαν να μαθαίνω ξανά πώς να τρώω», λέει.
