Επειτα από ώρες μπροστά στον υπολογιστή ή σκρολάροντας στο κινητό, μπορεί να αισθανθείτε τα μάτια σας βαριά, θολά και κουρασμένα. Αυτές οι ενοχλήσεις είναι συχνές και αποτελούν σημάδι καταπόνησης των ματιών, ένας ευρύς όρος που καλύπτει συμπτώματα όπως ξηροφθαλμία ή δακρύρροια, θολή όραση, ερυθρότητα ή πόνο στα μάτια και πονοκεφάλους.
Το σύνδρομο όρασης υπολογιστή, γνωστό και ως ψηφιακή καταπόνηση των ματιών, εμπίπτει και αυτό σε αυτή την κατηγορία. Ωστόσο, η οθόνη δεν είναι ο μόνος παράγοντας που προκαλεί κούραση στα μάτια.
Δραστηριότητες όπως το διάβασμα, το γράψιμο και η χειροτεχνία μπορούν επίσης να κουράσουν τα μάτια σας, σημειώνει η Μίκα Μόι, κλινική καθηγήτρια στη Σχολή Οπτομετρίας και Οπτικής Επιστήμης Herbert Wertheim στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας.
Οι πρωτοετείς φοιτητές Νομικής, με τον τεράστιο όγκο μελέτης που αντιμετωπίζουν, είναι συχνά αυτοί που καταφεύγουν στο γραφείο της Μόι λόγω καταπόνησης των ματιών, όπως η ίδια αναφέρει. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι «πολύ, πολύ ενοχλητικά», αλλά είναι προσωρινά, λέει ο δρ Αβνίς Ντεομπάκτα, οφθαλμίατρος στο New York Eye and Ear Infirmary του Mount Sinai. Δεν χρειάζεται να ανησυχείτε ότι η καταπόνηση των ματιών θα οδηγήσει σε μακροπρόθεσμη βλάβη, προσθέτει.
Βασικές αιτίες
Οι άνθρωποι τείνουν να ανοιγοκλείνουν λιγότερο τα μάτια όταν εστιάζουν σε μια οθόνη ή όταν είναι προσηλωμένοι στο διάβασμα, εξηγεί ο δρ Ντέιβ Πατέλ, επίκουρος καθηγητής Οφθαλμολογίας στην Mayo Clinic της Αριζόνα. Το ανοιγοκλείσιμο των ματιών τα κρατάει ενυδατωμένα και όταν γίνεται σπάνια τα μάτια στεγνώνουν, προκαλώντας θολή όραση, τσούξιμο ή ενόχληση σαν τριβή.
Το διάλειμμα από δραστηριότητες που προκαλούν καταπόνηση ή η χρήση τεχνητών δακρύων μπορεί να βοηθήσουν, λέει. Αλλά αν αντιμετωπίζετε ξηρότητα κάθε μέρα, ξυπνάτε με πολλές τσίμπλες στα μάτια ή παρατηρείτε ότι τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται με την ξεκούραση, μιλήστε με έναν οφθαλμίατρο. Μπορεί να διαγνώσει μια πιθανή πάθηση, όπως η χρόνια ξηροφθαλμία, η οποία ενδέχεται να χρειάζεται θεραπεία με συνταγογραφούμενα φάρμακα.
Η καταπόνηση των ματιών προκύπτει επίσης όταν ο ακτινωτός μυς, που βοηθάει τον φακό του ματιού να εστιάζει, κουράζεται, εξηγεί ο Ντεομπάκτα. «Ποτέ δεν αμφισβητούμε ότι τα πόδια μας χρειάζονται ένα διάλειμμα έπειτα από έναν μαραθώνιο», προσθέτει. Οταν κοιτάμε κάτι για πολλή ώρα, αναφέρει ο Ντεομπάκτα, «είναι σαν να αποφασίζουμε να τρέξουμε μαραθώνιο με τα μάτια μας».
Καθώς ο ακτινωτός μυς συστέλλεται, αλλάζει φυσικά το σχήμα του φακού του ματιού, λέει ο Πατέλ. Ομως, καθώς μεγαλώνουμε, ο φακός σκληραίνει και δεν λυγίζει τόσο εύκολα, με αποτέλεσμα να δυσκολευόμαστε να δούμε καθαρά από κοντά. Αυτό προκαλεί την πρεσβυωπία και είναι ο λόγος που οι άνω των 40 ετών είναι πιο πιθανό να χρειάζονται γυαλιά, αναφέρει. Ωστόσο, ο ακτινωτός μυς μπορεί να κουραστεί και να προκαλέσει καταπόνηση των ματιών σε οποιαδήποτε ηλικία. Τα μάτια σας μπορεί επίσης να κουράζονται ή να πονούν αν χρησιμοποιείτε γυαλιά με λανθασμένη διόρθωση ή αν δεν φοράτε γυαλιά ενώ τα χρειάζεστε, επισημαίνουν οι ειδικοί.
«Είναι σαν να φοράτε λάθος νούμερο παπούτσι, ενώ το πόδι σας έχει μεγαλώσει», λέει ο Ντεομπάκτα. Εάν λοιπόν αισθάνεστε πίεση όταν φοράτε τα γυαλιά ή τους φακούς επαφής σας, ή αν έχει περάσει περισσότερο από ένας χρόνος από την τελευταία σας οφθαλμολογική εξέταση, πηγαίνετε για έλεγχο στον οφθαλμίατρό σας.
Αντιμετώπιση
• Μιλήστε με έναν οφθαλμίατρο αν παρατηρήσετε νέα συμπτώματα, λένε οι ειδικοί. Μπορεί να εντοπίσει υποκείμενα προβλήματα ή να σας προτείνει φάρμακα και γυαλιά.
Και αν απλώς ανησυχείτε για την καταπόνηση των ματιών σας, οι ειδικοί δίνουν συμβουλές για το πώς να τη μειώσετε μόνοι σας.
• Ακολουθήστε τον κανόνα του 20-20-20. Αν σκοπεύετε να κοιτάξετε μια οθόνη ή να διαβάσετε ένα βιβλίο για αρκετή ώρα, κάντε ένα διάλειμμα κάθε 20 λεπτά κοιτάζοντας μακριά σε απόσταση τουλάχιστον 20 μέτρων. Κάντε το για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα. (Κάποιες έρευνες δείχνουν ότι τα 20 δευτερόλεπτα δεν είναι αρκετά.)
• Ενυδατώστε τα μάτια σας. Εάν τα νιώθετε ξηρά, χρησιμοποιήστε τεχνητά δάκρυα μιας χρήσης χωρίς συντηρητικά τα οποία ίσως προκαλούν ερεθισμό, συμβουλεύει η Μόι. Ελέγξτε τα συστατικά και διαλέξτε όσα έχουν την ένδειξη «χωρίς συντηρητικά».
• Μην ξεχνάτε να ανοιγοκλείνετε τα μάτια. Μπορεί να σας φαίνεται αστείο να σκέφτεστε να τα ανοιγοκλείνετε, λέει η Μόι, αλλά είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να προλάβετε την ξηρότητα και την αίσθηση δυσφορίας των ματιών. Βάλτε ένα σημείωμα με μια υπενθύμιση δίπλα στον υπολογιστή σας ή στο βιβλίο που διαβάζετε, λένε οι ειδικοί.
• Χρησιμοποιήστε μια ζεστή κομπρέσα. Βρέξτε ένα πανί με ζεστό νερό και τοποθετήστε το απαλά πάνω στα βλέφαρά σας για περίπου 10 λεπτά, μία ή δύο φορές την ημέρα, προτείνουν οι ειδικοί. Η ζεστή κομπρέσα διεγείρει τους αδένες που εκκρίνουν έλαια, εμποδίζοντας τα δάκρυα να εξατμίζονται πολύ γρήγορα, εξηγεί ο Πατέλ. Ωστόσο, επειδή τα βλέφαρα είναι λεπτά και ευαίσθητα, μην πιέζετε τη κομπρέσα στα μάτια σας για να αποφύγετε εγκαύματα, προειδοποιεί η Μόι.
Το να καθίσετε ακίνητοι με ένα πανί στα μάτια μπορεί να σας φανεί δύσκολο όταν έχετε δουλειά. Ωστόσο, μπορείτε να αξιοποιήσετε αυτόν τον χρόνο για να χαλαρώσετε: «Πάρτε βαθιές ανάσες», λέει η Μόι. «Δημιουργήστε μια μικρή στιγμή χαλάρωσης, σαν να βρίσκεστε σε σπα».
