Αίσιο τέλος είχαν οι συνομιλίες του Ταγίπ Ερντογάν με τον Βλαντιμίρ Πούτιν για τον αγωγό φυσικού αερίου South Stream χθες στην Αγκυρα, όπου αργότερα μέσα στην ημέρα αφίχθη ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι για να παραστεί στην τελετή υπογραφής του σχετικού μνημονίου. Βάσει αυτού, η Τουρκία συναινεί σε ρωσική πρόταση ο τμηματικά υποθαλάσσιος αγωγός να διέρχεται τα τουρκικά χωρικά ύδατα στη Μαύρη Θάλασσα, παρακάμπτοντας έτσι την «προβληματική» Ουκρανία. Ο μήκους 900 χλμ. αγωγός -σύμφωνα με την αρχική πρόβλεψη- με δυνατότητα μεταφοράς 63 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, ανήκει στην κοινοπραξία South Stream AG της ιταλική ENI και της ρωσικής Gazprom. Εξ ου και ο Ιταλός πρωθυπουργός έσπευσε στην υπογραφή του μνημονίου συνεννόησης, με το οποίο επισφραγίζεται η «αγαστή συνεργασία» Ρωσίας – Τουρκίας στον ενεργειακό τομέα.
Κατά την άποψη ορισμένων αναλυτών ο South Stream ανάγεται σε αντίπαλον δέος του αγωγού Nabucco, σχέδιο υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ, με στόχο την ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία, κατά τα αρχικώς λεχθέντα. Κατά μια άλλη εκδοχή, ωστόσο, με τη χθεσινή εξέλιξη προβάλλεται το «διπλό παιχνίδι» της Τουρκίας, η οποία μετέχει και στο σχέδιο για την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου Nabucco και συνυπέγραψε τη σχετική συμφωνία τον Ιούλιο. Ο αγωγός αυτός έχει μικρότερο κόστος από τον ρωσο-ιταλικό και διέρχεται και αυτός από τα Βαλκάνια – τη συμφωνία για τον South Stream υπέγραψαν τον Μάιο στο Σότσι εκτός από τη Ρωσία, την Ιταλία και την Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Σερβία.
Ο Τούρκος και ο Ρώσος πρωθυπουργός «σύμφωνοι σε όλα» χθες, όπως είπε ο κ. Πούτιν, εμφανίστηκαν αβρόφρονες στο θέμα της ανταγωνιστικότητας μεταξύ των δύο αγωγών. «Η κατασκευή του South Stream δεν εμποδίζει τον Nabucco. Η κατασκευή των δύο έργων θα εξαρτηθεί από τη ζήτηση των καταναλωτών», επεσήμανε στην κοινή συνέντευξη Τύπου ο κ. Πούτιν. Αυτό που δεν είπε είναι ότι η κοινοπραξία South Stream έχει εξασφαλίσει προμηθευτές φυσικού αερίου, σε αντίθεση με την κοινοπραξία OMV AG του αγωγού Nabucco, στην οποία μετέχουν η Τουρκία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία και η Αυστρία. Εν προκειμένω, καθοριστικό ρόλο λέγεται ότι θα διαδραματίσει το Αζερμπαϊτζάν, που εμφανίζεται προς ώρας αναποφάσιστο, αλλά σύμφωνα με τον πρόεδρο της Gazprom Αλεξέι Μίλερ έχει δεσμευτεί να δώσει προτεραιότητα στη Ρωσία (κοίτασμα Σαχ Ντενίζ).
Χώρος για όλους
Χθες, η γενική τοποθέτηση ήταν «Υπάρχει χώρος για όλους», άποψη με την οποία συμφώνησε αναλυτής της Ομάδας Ευρασίας, κατά τη γνώμη του οποίου το «διπλό παιχνίδι» της Τουρκίας απλώς μαρτυρεί τη βούλησή της να «παίζει σε όλα τα μέτωπα» ώστε να αναδειχθεί σε ενεργειακό κόμβο και εντέλει σε σημαντικό στρατηγικό παράγοντα στην ευρύτερη περιοχή».
Εάν οι ευσεβείς αυτοί πόθοι της Αγκυρας θα ευοδωθούν, το μέλλον θα δείξει. Χθες, πάντως, η υπογραφή του μνημονίου για τον South Stream δεν έγινε χωρίς ανταλλάγματα. Οπως είχε προαναγγελθεί, ο κ. Πούτιν δέχτηκε να μετάσχει στο σχέδιο για την κατασκευή του πετρελαιαγωγού Σαμψούντα – Τζεϊχάν, έργο που θα κατασκευάσουν η ιταλική ΕΝΙ, και πάλι σε κοινοπραξία με την τουρκική Calik Holding AS, ενώ ενδιαφέρον για συμμετοχή έχει εκδηλώσει στο παρελθόν η Gazprom.
Ο εν λόγω αγωγός αποτελεί παλαιά μεγάλη προσδοκία της Τουρκίας. Κατά την άποψη διευθυντικού στελέχους της ΕΝΙ, την οποία επικαλείται το Bloomberg, η εμπλοκή της Ρωσίας στον αγωγό Σαμψούντα – Τζεϊχάν αποτελεί «αξιοσημείωτο άνοιγμα», εφόσον μέχρι πρόσφατα η Μόσχα προτιμούσε την εναλλακτική οδό Μαύρη Θάλασσα – Βουλγαρία – Ελλάδα. Ωστόσο, ο πρόεδρος της ρωσικής Transneft, Νικολάι Τοκάρεφ, υπογράμμισε ότι ο αγωγός Σαμψούντας – Τζεϊχάν δεν ακυρώνει κατά κανένα τρόπο το σχέδιο για τον αγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης. Ανάλογη άποψη εξέφρασε χθες και η βουλγαρική πλευρά.
