ΜΟΣΧΑ. Το μόνο ερώτημα σχετικά με τις εκλογές του προσεχούς Δεκέμβρη στη Ρωσία, είναι το εύρος της πλειοψηφίας που θα έχει το κόμμα του Πούτιν στη νέα βουλή. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η αμφισβήτηση απουσιάζει από τη χώρα. Ακόμα και στη Ρωσία του Πούτιν λοιπόν, θα βρει κανείς ανθρώπους σε νεανικά περιοδικά, μπαράκια της Μόσχας, τηλεοπτικές εκπομπές, αλλά και στον ραδιοφωνικό σταθμό «Εκο Μόσκβι», που δεν διστάζουν να εκφράσουν την αντίθετη άποψη, να σατιρίσουν τον πρόεδρο, να κατακεραυνώσουν την κυβερνητική πολιτική. Το ζητούμενο βεβαίως είναι εάν όλη αυτή η συζήτηση έχει κάποιο αντίκτυπο στην άσκηση εξουσίας, σε μία χώρα που παραδοσιακά κυβερνάται από ένα και μόνο κέντρο, το Κρεμλίνο. Η τηλεοπτική εκπομπή «Στα άκρα» αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ανεξάρτητης κριτικής. Παρόλο που στο παρελθόν ήταν πολύ πιο μετριοπαθής, ο παρουσιαστής του δημοφιλούς αυτού θεάματος ξεσπάθωσε πραγματικά τις προηγούμενες εβδομάδες. Στις 25 Οκτωβρίου είχε καλεσμένο τον βραβευμένο με Οσκαρ σκηνοθέτη Νικίτα Μιχάλκοφ, με θέμα μία επιστολή που αυτός είχε στείλει στον Πούτιν, από κοινού με τον διευθυντή της Ακαδημίας Τεχνών, Ζούραμπ Τσερετέλι. Στην επιστολή τους, στην οποία υποστήριζαν ότι εκπροσωπούν και «χιλιάδες άλλους ανθρώπους του πνεύματος», ζητούσαν από τον πρόεδρο να αγνοήσει το συνταγματικό κώλυμα που περιορίζει τις προεδρικές θητείες σε δύο και να παραμείνει στο αξίωμά του, καθώς «η Ρωσία έχει ανάγκη από την ηγετική του φυσιογνωμία και την πολιτική του σοφία». Ο τηλεπαρουσιαστής απάντησε στον Μιχάλκοφ ότι μάλλον πάσχει από προσωπολατρία, αφήνοντάς τον άφωνο από την έκπληξη και κερδίζοντας την επικρότηση του κοινού.
Προσβολή
Παράλληλα, εκατοντάδες άνθρωποι του πνεύματος έστειλαν οργισμένες απαντήσεις στην προαναφερθείσα επιστολή, μέσω του σταθμού «Εκο Μόσκβι», αρνούμενοι ότι τους εκφράζει. Οι περισσότεροι από αυτούς θεωρούν ότι πιθανή παράταση της προεδρικής θητείας του σημερινού προέδρου διά της πλαγίας οδού, αποτελεί προσβολή προς τους Ρώσους πολίτες. Ακόμη και η γνωστή ηθοποιός Ναταλία Σελεζνίοβα, διαμαρτυρήθηκε σε συγκέντρωση οπαδών του Πούτιν, ότι η εικόνα της χώρας που παρουσιάζεται δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και ο αγροτικός τομέας βρίσκεται σε μαρασμό. Αργότερα πάντως ανακάλεσε τη δήλωσή της. Πολλές φορές η αντιπολίτευση στον Πούτιν έρχεται και σε εκδοχή ιλουστρασιόν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το περιοδικό Esquire με τις αρωματισμένες από κολόνιες Varvatos σελίδες του και τα εξώφυλλα με τον Μπρατ Πιτ. Ο εκδότης του δεν διστάζει να πολιτικοποιεί συχνά το στριμωγμένο ανάμεσα σε διαφημίσεις της Prada κύριο άρθρο του περιοδικού. Πρόσφατα μάλιστα, έγραψε ένα άρθρο-πολιτική αλληγορία με θέμα ένα ψαρομμάτη βασιλιά: «Κάθε πρωί δύο νάνοι βοηθούν την αυτού μεγαλειότητα να κρύψει τη διχαλωτή ουρά του μέσα στο Armani κουστούμι του. Μία μέρα τον ρωτάει ένας νάνος: καλέ μου βασιλιά πώς θα δικαιολογήσουμε στον κόσμο ότι απολύουμε την κυβέρνηση, αφού τόσα χρόνια του λέγαμε ότι η κάθε ηλιθιότητα που κάνουν αυτοί οι υπουργοί είναι προς όφελος της χώρας;». Η αλληγορία αναφέρεται σαφώς στον απρόσμενο ανασχηματισμό που πραγματοποίησε ο Πούτιν τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Ενα άλλο άρθρο με τίτλο «Πατριωτισμός», στηλίτευε τα σχέδια της Ρωσίας να θέσει υπό τον έλεγχό της την Αρκτική. Τέλος, συχνά σατιρίζεται η Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία πρόσφατα πραγματοποίησε χαρμόσυνη δοξολογία για την επέτειο των 60 χρόνων από τότε που η Ρωσία απέκτησε πυρηνικά όπλα. Πάντως, ο τριαντάχρονος διευθυντής του Esquire υποστηρίζει ότι το περιοδικό παραμένει πάνω απ’ όλα ψυχαγωγικό.
Η πολιτική κριτική δεν λείπει και από άλλα περιοδικά ποικίλης ύλης, όπως το «Μπολσόι Γκόροντ», το οποίο συμπεριλαμβάνει τις αιχμηρές του αναφορές στα κακώς κείμενα της χώρας, μεταξύ κριτικών εστιατορίων και προτάσεων διασκέδασης. Ο 25χρονος διευθυντής του επιμελείται τώρα ένα συλλογικό τόμο με θέμα την παράνομη αντιστασιακή λογοτεχνία στα χρόνια της Σοβιετικής Ενωσης, ελπίζοντας ότι έτσι θα αφυπνίσει τον κόσμο. Πολλοί από τους παλιούς αντιστασιακούς πάντως, θεωρούν ότι η πολιτική ανυπακοή ήταν πιο εύκολη υπόθεση στα χρόνια του κομμουνισμού, «τότε που οι άνθρωποι δεν είχαν χρήματα και επομένως λίγα να χάσουν».
Το ερώτημα λοιπόν είναι γιατί οι άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται για το σημερινό έλλειμμα δημοκρατίας και τα ελαττώματα της κυβέρνησης Πούτιν. Γιατί δεν ρισκάρουν να ζήσουν μία ευσυνείδητη ζωή, γιατί δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη να βελτιώσουν την κατάσταση στη χώρα τους; Πιθανώς η απάντηση είναι το χρήμα. Επομένως, το γεγονός ότι η κριτική του life stlyle περιοδικού Esquire δεν ενοχλεί είναι αναμενόμενο, όπως και το ότι ο αντιπολιτευτικός λόγος προέρχεται από τον ραδιοφωνικό σταθμό «Εκο Μόσβκι», του οποίου ιδιοκτήτης είναι ο κρατικός κολοσσός Gazprom.
Ο μοναδικός ρόλος της αμφισβήτησης στη σημερινή ρωσική κοινωνία είναι να καθησυχάζει τους δυσαρεστημένους. Τρανταχτό παράδειγμα είναι η πρόσφατη έκθεση μιας υποτίθεται ανεξάρτητης αρχής, η οποία σχολίαζε δυσμενώς την κατάσταση που επικρατεί στις φυλακές ανηλίκων. Το θέμα πήρε κάποια έκταση προσωρινά και στη συνέχεια ξεχάστηκε. Οπως και με τα υπόλοιπα ζητήματα που απασχολούν κατά καιρούς τους διαφωνούντες, η κριτική δεν έχει καμία ουσιαστική επίπτωση στην ασκούμενη πολιτική της κυβέρνησης.
