Ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα παραμείνει ο πλέον ισχυρός άνδρας στη Ρωσία, όποιος κι αν κερδίσει τις προεδρικές εκλογές του προσεχούς Μαρτίου. Οι λεπτομέρειες για το πώς προτίθεται να χειριστεί το θέμα παραμένουν ασαφείς, αλλά τα περιθώρια ελιγμών διευρύνονται. Αυτό ακριβώς ήταν το νόημα της είδησης της 1ης Οκτωβρίου ότι δηλαδή ο πρόεδρος Πούτιν αποδέχθηκε την πρόταση να είναι επικεφαλής του ψηφοδελτίου της Ενωμένης Ρωσίας στις βουλευτικές εκλογές της 2ας Δεκεμβρίου. Ο κ. Πούτιν δεν θα καταλάβει την έδρα, αλλά η απευθείας ανάμειξή του στην εκλογική εκστρατεία θα ενισχύσει με την προσωπική του δημοτικότητα την ήδη εκπληκτική εκλογική μηχανή της Ενωμένης Ρωσίας. θα προσφέρει στην πολιτική παράταξη του Κρεμλίνου μία ακόμη πιο συντριπτική εκλογική νίκη και πιθανότατα την πλειοψηφία των δύο τρίτων που απαιτούνται για την τροποποίηση του ρωσικού Συντάγματος.
Είναι το Σύνταγμα, ακριβώς, που απαγορεύει στον πρόεδρο να υπηρετήσει και τρίτη συνεχή θητεία. Η ρωσική δημοκρατία μπορεί είναι απάτη στα μάτια των επικριτών της, αλλά ο κ. Πούτιν θέλει να διατηρήσει τα προσχήματα ενός ελεγχόμενου από το νόμο κράτους και να αποφύγει τις συγκρίσεις με τους ισόβιους προέδρους, οι οποίοι κυβερνούν άλλες πρώην σοβιετικές χώρες όπως το Καζαχστάν και η Λευκορωσία. Ετσι, έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι δεν θα τροποποιήσει αυτή την πρόβλεψη, παρ’ ότι η πλειοψηφία των Ρώσων που επιθυμούν την παραμονή του στην εξουσία ελπίζει να βρει κάποιο τρόπο.
Η πιο εύκολη λύση για τον Πούτιν θα ήταν να κάνει ένα μικρό διάλειμμα από το Κρεμλίνο και ύστερα να επιστρέψει για τρίτη (και ίσως και τέταρτη) θητεία. Η εναλλακτική θα ήταν να αποφασίσει να γίνει πρωθυπουργός, αφήνοντας ένα σύμμαχο στο Κρεμλίνο, που θα ασκούσε μόνο συμβολική εξουσία. Αυτό έχει αρκετά μειονεκτήματα. Οπως ο κ. Πούτιν γνωρίζει καλά από την ίδια του την σταδιοδρομία στην πολιτική, ένα φαινομενικά εξαρτημένο ανδρείκελο σε μια ισχυρή θέση μπορεί να ερεθίσει τους πρώην συμμάχους του. Ορισμένοι από τους μεγαλοεπιχειρηματίες που υποστήριξαν τον κ. Πούτιν, πιστεύοντας ότι θα διαφυλάξει τον λεηλατημένο πλούτο της δεκαετίας του ’90, αιφνιδιάστηκαν με άσχημο τρόπο. Η μείωση των προεδρικών εξουσιών θα μπορούσε να αποτρέψει κάτι τέτοιο, αλλά προϋποθέτει αλλαγή του Συντάγματος, που είναι μια περίπλοκη διαδικασία. Το μεγαλύτερο μειονέκτημα, ωστόσο, είναι ότι ο πρωθυπουργός δεν έχει μόνο εξουσία αλλά και ευθύνες. Ο κ. Πούτιν συνηθίζει να επιπλήττει την κυβέρνηση για την ανικανότητά της – γεγονός αρκετά παράδοξο δεδομένου ότι η σύνθεσή της είναι δική του ευθύνη.
Ανταλλαγή πόστων
Το πιο πιθανό είναι ότι ο κ. Πούτιν προτίθεται να υπηρετήσει για σύντομο χρονικό διάστημα ως πρωθυπουργός προτού επιστρέψει στο Κρεμλίνο. Αυτό θα σήμαινε ανταλλαγή πόστων με τον Βίκτορ Ζούμπκοφ, έναν από τους πιο στενούς συνεργάτες του, ο οποίος πήρε αιφνιδίως προαγωγή τον περασμένο μήνα και διορίστηκε πρωθυπουργός. Ο κ. Ζούμπκοφ έχει δημοσίως αναλύσει τις προοπτικές αναρρίχησής του στην προεδρία και θα μπορούσε εύκολα να κερδίσει τον Μάρτιο για να παραιτηθεί στη συνέχεια, επικαλούμενος ενδεχομένως προβλήματα υγείας λίγους μήνες μετά την ορκωμοσία του.
Το σχέδιο δείχνει κομψό και λειτουργικό. Θα ικανοποιούσε την πλειοψηφία των Ρώσων, για τους οποίους ο κ. Πούτιν συνοψίζει την ευημερία, τη σταθερότητα και την επιστροφή στο κλαμπ των μεγάλων δυνάμεων. Δεν έχει και τόσο μεγάλη σχέση με τη δημοκρατία, όπως αυτή εκλαμβάνεται σε άλλες χώρες: πολιτικά κόμματα που ανταγωνίζονται ελεύθερα σε μια δίκαιη εκλογική αναμέτρηση ελεύθερη πρόσβαση στα σημαντικά ΜΜΕ και ένα αβέβαιο αποτέλεσμα στο τέλος. Αυτό ακριβώς το είδος της εκλογικής αναμέτρησης διεξήχθη πρόσφατα στην Ουκρανία, τον μεγάλο γείτονα της Ρωσίας στα νότια. Κανείς δεν γνώριζε το αποτέλεσμα εκ των προτέρων, αλλά το κόμμα του προέδρου ήλθε τρίτο και η αντιπολίτευση έφθασε ένα μόλις βήμα πριν από τη νίκη. Η χαώδης πολιτική κατάσταση της Ουκρανίας δεν εμποδίζει την οικονομία να αναπτύσσεται με ρυθμό 7% ακόμη και χωρίς τη ρωσική έκπτωση στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Πρόκειται για μια τεράστια αντίθεση – που ίσως να θορυβεί μερικούς Ρώσους εάν κάνουν τη σύγκριση με την υποψία δημοκρατίας που τους επιτρέπουν οι δικοί τους κυβερνώντες.
